thumb|Skwer Ofiar Sprawy Elbląskiej thumb|Skwer Ofiar Sprawy Elbląskiej – tablica pamiątkowa Sprawa elbląska – potoczne określenie wydarzeń związanych z pożarem hali produkcyjnej nr 20 zakładów mechanicznych „Zamech” w Elblągu i jego konsekwencjami.
W nocy z 16 na 17 lipca 1949 roku spłonęła hala produkcyjna nr 20 zakładów mechanicznych „Zamech” w Elblągu. Według odtajnionych sprawozdań Urzędu Bezpieczeństwa 17 lipca 1949 roku aresztowano 75 osób. Do 1 września cele zapełniało około 150 osób. Z całości odtajnionych materiałów wynika, że łącznie aresztowano przynajmniej 222 osoby. Rodziny zatrzymanych traciły mieszkania i pracę. Część aresztowanych, między innymi reemigranci z Francji oskarżeni o tworzenie siatki szpiegowskiej, nie miała żadnych związków z „Zamechem”, ich aresztowanie miało charakter polityczny. Troje z aresztowanych skazano na śmierć, sześcioro na długoletnie więzienie. Henryk Zając został znaleziony martwy w celi, Adam Basista zmarł trzy lata po wyjściu z więzienia. Był to najbardziej odczuwalny w Elblągu akt stalinowskiego terroru. Wydarzenie to wiązane jest z trwającą wówczas nagonką na Polaków przebywających podczas II wojny światowej we Francji, oraz obywateli i dyplomatów francuskich przebywających wówczas w Polsce.
Wyroki
Kara śmierci Jean Bastard Alojzy Banasiewicz Andrzej Skrzesiński
Kara pozbawienia wolności Stefan Czyż – dożywotnie pozbawienie wolności Adam Basista – 15 lat więzienia Bolesław Jagodziński – 15 lat więzienia Bołesław Bubulis – 12 lat więzienia Edward Dawidowicz – 12 lat więzienia Józef Olejniczak – 11 lat więzienia
24 marca 1956 roku wszystkich skazanych uniewinniono.
Wydarzenie to jest upamiętnione w Elblągu skwerem im. Ofiar Sprawy Elbląskiej z tablicą pamiątkową, oraz ulicą Ofiar Sprawy Elbląskiej.
Przypisy
Bibliografia Historia Elbląga. Opracowanie zbiorowe pod redakcją Stanisława Gierszewskiego i Andrzeja Grotha, Tom V, Część 1. Historia polityczna i gospodarcza Elbląga, opracował Mirosław Golon, Wydawnictwo Marpress, Gdańsk 2006.
Kategoria:1949 w Polsce Kategoria:Historia Elbląga Kategoria:Stalinizm w Polsce Elbląg