Zofia Małynicz (ur. 8 lipca 1905 w Zurychu, zm. 22 stycznia 1988 w Warszawie) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna oraz pedagog.

Życiorys Uczęszczała do prywatnej polskiej szkoły w Kijowie. Studiowała polonistykę i historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. W 1927 ukończyła studia na Oddziale Dramatycznym przy Konserwatorium Muzycznym w Warszawie. Na dwa lata związała się z „Placówką Żywego Słowa” kierowaną przez Janinę Górską i Mieczysława Szpakiewicza, gdzie debiutowała tytułową rolą w Wandzie Cypriana Kamila Norwida.

Przed wojną występowała na scenach Teatru Polskiego w Warszawie (1936–1939), Teatru Polskiego w Poznaniu (1934–1935) i Teatru Miejskiego w Wilnie (1929–1931). W latach 1933–1939 wykładała w warszawskim Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej (PIST).

Lata wojny spędziła w Warszawie. W czasie okupacji uczestniczyła w konspiracyjnym życiu teatralnym i prowadziła zajęcia w ramach tajnego nauczania PIST. Pracowała jako kelnerka w kawiarni „U Aktorek”. W ramach represji po udanym zamachu na Igo Syma w marcu 1941 została aresztowana przez Niemców.

Po wojnie występowała na deskach: Starego Teatru w Krakowie, Teatru Wojska Polskiego w Łodzi (sezon 1945/1946) i Teatru Polskiego w Warszawie (1946–1973). mały|323x323px|Wariatka z Chaillot (Aurelia), 1958 thumb|320x320px|Grób Zofii Małynicz na cmentarzu Powązkowskim w WarszawieW latach 1947–1970 wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie, w latach 1949–1950 dziekan Wydziału Aktorskiego, a od 1956 profesor tej uczelni. Członek zasłużony ZASP-u.

Wystąpiła również w Teatrze Telewizji, m.in. w spektaklach: Pies ogrodnika Lope de Vegi w reżyserii Konrada Swinarskiego (1962), Pamiętnik matki Marcjanny Fornalskiej w reżyserii Stanisława Wohla (1964), Mąż idealny Oscara Wilde’a w reżyserii Maryny Broniewskiej (1965), Przygoda pana Trapsa Friedricha Dürrenmatta w reżyserii Konrada Swinarskiego (1965), Chłopcy Stanisława Grochowiaka w reżyserii Tadeusza Jaworskiego (1966), Skowronek Jeana Anouilh w reżyserii Jerzego Antczaka (1966), Zabawa z ogniem Augusta Strindberga w reżyserii Andrzeja Łapickiego (1968), Burza Aleksandra Nikołajewicza Ostrowskiego w reżyserii Jana Kulczyńskiego (1969), Non stop Macieja Zenona Bordowicza w reżyserii Augusta Kowalczyka (1970) oraz w Żywym trupie Lwa Tołstoja w reżyserii Andrzeja Łapickiego jako matka Lizy (1970), Domu kobiet Zofii Nałkowskiej w reżyserii Jana Kulczyńskiego jako babka (1974), Sławie i chwale Jarosława Iwaszkiewicza w reżyserii Lidii Zamkow jako Anna Bilińska (1974), a także w przedstawieniu Stepowy Król Lir Iwana Turgieniewa w reżyserii Witolda Fillera jako Natalia Nikołajewna (1977) i Czarownice z Salem Arthura Millera w reżyserii Zygmunta Hübnera jako Rebecca Nurse (1979).

Zmarła w Warszawie, pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 188-3-39).

Filmografia Sygnały (1938) – więźniarka w pralni Piątka z ulicy Barskiej (1953) – Radziszewska, matka Zygmunta i Marii Ziemia (1956) – Ślemieniowa Trzy kobiety (1956) – Helena Świadectwo urodzenia (1961) – kierowniczka przytułku (nowela 3. Kropla krwi) Dziś w nocy umrze miasto (1961) – ciotka Magdy Barwy walki (1964) – „Ciotka” Niekochana (1965) – dziedziczka, właścicielka majątku Potem nastąpi cisza (1965) – matka Adama Maria i Piotr (1968) – nauczycielka w carskiej szkole Z tamtej strony tęczy (1972) – matka Jana Chłopcy (1973) – siostra przełożona Moja wojna, moja miłość (1975) – właścicielka pałacu

Spektakle Teatru Telewizji

Przygoda króla Artura (1960) Czarna suknia (1961) Pastwisko na Derborence (1961) – Matka Idy marcowe (1962) Matka (1962) – Matka Odyseja (1962) Pies ogrodnika (1962) Mąż idealny (1965) – Lady Markby Przygoda pana Trapsa (1965) – Simone Chłopcy (1966) – Siostra Przełożona Jeźdźcy do morza (1966) Powrót do Lizbony (1966) – Donna Antonina Skowronek (1966) – Królowa Późna rozmowa (1968) – Aktorka Telepatrzydło Pana Prusa (1968) Zabawa z ogniem (1968) – Matka Burza (1969) – Pani Całe życie Sabiny (1969) – Matka Dokąd wiodą te drogi (1969) – Matka Kalosze szczęścia (1970) Non stop (1970) – Aniela Safona (1970) – Ijo Żywy trup (1970) – Matka Lizy Walenty i Walentyna (1972) – Babka Mądremu biada (1973) Dom kobiet (1974) – Babka Sława i chwała cz. 1 (1974) – Bilińska Anna Bracia Rico (1975) – Matka Stepowy król Lir (1977) – Natalia Nikołajewna Czarownice z Salem (1979) – Rebecca Nurse Pieśni i fraszki (1980) +scenariusz Gdy miasto śpi... (1981) – Matka Moja piosenka (1985)

Źródło:.

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy (1974) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1964) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1954) Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1952) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Medal Komisji Edukacji Narodowej (1971) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967) Odznaka „Zasłużony dla Teatru Polskiego” (1976)Wyróżnienia dla wybitnych artystów i zasłużonych pracowników, "Trybuna Ludu", nr 217, 10 września 1976, s. 9. Medal im. Anny Kamieńskiej za wybitne dokonania twórcze, budujące chrześcijańską wspólnotę (1987)

Nagrody Nagroda Państwowa II stopnia (zespołowa) za rolę Zofii Parmen w spektaklu Grzech Stefana Żeromskiego w Teatrze Polskim w Warszawie (1951) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za rolę Matki w spektaklu Pamiętnik matki Marcjanny Fornalskiej w Teatrze Telewizji (1963) Nagroda teatralna tygodnika „Przyjaźń” za rolę Natalii Nikołajewny w spektaklu Stepowy król Lear Iwana Turgieniewa w Teatrze Telewizji (1977) Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka Wydawnictwa Stowarzyszenia PAX za zasługi aktorskie i pedagogiczne w dziedzinie polskiego życia teatralnego (1981) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za telewizyjny monodram Moja piosenka (1985)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Zofia Małynicz na zdjęciach w bibliotece Polona

Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Zurychu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Sygnatariusze Listu 15 Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza Kategoria:Nauczyciele akademiccy Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie Kategoria:Zmarli w 1988