Guifeng Zongmi (chiń. 圭峰宗密, pinyin Guīfēng Zōngmì; kor. 규봉종밀 Kyubong Chongmil; jap. Keihō Shūmitsu; wiet. Khuê Phong Tông Mật; ur. 780, zm. 1 lutego 841) – chiński mistrz chan ze szkoły heze i teoretyk chanu oraz piąty patriarcha szkoły huayan (華嚴). Jeden z najwybitniejszych buddystów okresu Tang.
Życiorys Wczesne lata (780–804) Urodził się w powiecie Xichong w Guozhou, co wówczas odpowiadało prowincji Wschodni Jiannan a dzisiaj jest zgodne z zachodnią częścią powiatu Nanchong w środku prowincji Syczuan, pomiędzy rzekami Fu i Jialing. Pochodził z rodziny He, niewątpliwie należącej do miejscowej elityPeixiu, autor epitafium, użył terminu haojia, co można przetłumaczyć jako potężna rodzina.. Od 6 do 16 r. życia studiował konfucjanizm, co było nieodzowne, jeśli myślało się o przyszłej karierze w lokalnych służbach cywilnych, ale także było środkiem do wejścia w krąg elity państwowej. Jednak rodzina nie należała do kręgu ludzi uczonych, których nazwalibyśmy dziś intelektualistami, a ich poparcie byłoby nieodzowne w dalszej karierze. Zongmi przygotowywał się do kariery w służbach publicznych Syczuanu, który cieszył się wówczas stosunkowo dużą autonomią. Władający tą prowincją byli na tyle potężni, iż rekrutowali własnych urzędników spoza biurokracji cesarskiejWarto tu dodać, że życie Zongmiego zmieściło się w okresie powracania do normalności po destrukcyjnej rebelii An Lushana (安祿山 755–763) i rozpoczęciem kilkuletniego okresu prześladowań buddyzmu w pierwszej połowie lat 40. IX wieku.. Następnie do 17 do 20 r. życia studiował teksty buddyjskie. I wreszcie, od 21 do 24 r. życia powrócił do studiowania tekstów konfucjańskich podczas studiów w akademii konfucjańskiej Yixue w Suizhou. Jego list z października 811 r. wyjaśnia sprawę porzucenia studiów konfucjańskich na trzy lata i zajęcie się buddyzmem. Wynika z niego, że Zongmi był w żałobie i okres ten tradycyjnie trwał trzy lata. Czyli w wieku 17 lat utracił ojca i wszedł w krąg buddyzmu.(...) zaprzestałem jedzenia mięsa, studiowałem [buddyjskie] pisma i traktaty, zaznajomiłem się z cnotami i medytacją i zaznajamiałem się ze znanymi mnichami. Mieszkając w naszej posiadłości często brałem udział w zgromadzeniach Dharmy (...)Cyt. za Peter N. Gregory. Tsung-mi and the Sinification of Buddhism. s. 30.. I chociaż jego trzyletni okres żałoby wydaje się być zgodny z konfucjańskimi wymogami synowskich powinności wobec rodzicówJednym z najbardziej krytykowanych przez konfucjanistów buddyjskim wskazaniem mnisim było porzucenie domu rodzinnego i odrzucenie powinności rodzinnych., to jednak Zongmi napisał Opuszczenie domu przedstawia jeszcze wyższy poziom powinności synowskich, niż tradycyjne wyrażenie synowskiego oddania.
Jego klasyczne konfucjańskie wykształcenie wywarło mocny wpływ na jego charakter, co będzie widoczne właściwie do końca życia. Jego pochodzenie i wykształcenie pozwoli mu także w przyszłości na nawiązanie kontaktu z wieloma najbardziej prominentnymi intelektualistami i politykami tego okresu. Ułatwiła mu to także zmiana polityki Tangów, którzy przestali się opierać na dawnych potężnych rodach arystokratycznych, a szukali sprzymierzeńców wśród nowej, pochodzącej z peryferii, warstwy ludzi wykształconych.
Praktyka chan (804–810) Okres ten Zongmi opisał, jak zwykle lakonicznie Na szczęście zostałem przyciągnięty do Fushanga [czyli Daoyuana] jak igła [kompasu] lub mała cząsteczka [do bursztynu]. W medytacji (chiń. chan) zaangażowałem się w południową tradycję, a w doktrynie (chiń. jiao) natrafiłem na tekst [czyli Sutrę Doskonałego Oświecenia]. Na jedno słowo [od Daoyuana] podstawa mojego umysłu otworzyła się całkowicie, a z jednym zwojem [Sutry Doskonałego Oświecenia] jej znaczenie była tak czyste i jasne jak niebiosaPeter N. Gregory. Tsung-mi and the Sinification of Buddhism. s. 33..
Zongmi wspomina, że w 804 r., w wieku 24 lat, spotkał podczas podróży z akademii do Luoyangu mistrza chan Suizhou Daoyuana, który powracał z zachodu do Suizhou i całkowicie nawrócił się na buddyzm. Mistrz ten także wyświęcił go na mnicha-nowicjusza. Porzucił wówczas całkowicie pomysł zostania konfucjańskim uczonym i wszelkie światowe dążenia. Według samego Zongmiego Daoyuan był mistrzem w czwartym pokoleniu szkoły chan heze. Informuje, że Heze Shenhui miał 19 spadkobierców Dharmy i podaje swoją własną linię przekazu Heze Shenhui (670–752) szkoła chan heze Zhiru opat klasztoru Faguan w Zizhou Weizhong (Yizhou Nanyin) (zm. 821) opat klasztoru Shengshou w Chengdu Suizhou Daoyuan (Fushang) opat klasztoru Shengshou w Chengdu Guifeng Zongmi Ta linia przekazu wzbudziła kontrowersjeNajwiększym problemem okazała się tożsamość Weizhonga/Nanyina oraz to, że poza Hezem Shenhuim był jeszcze inny mistrz Shenhui (720–794), ale Jingzhong, związany z syczuańską linią chanu i klasztorem Jingzhong w Chengdu. Co ważniejsze, ta linia przekazu nie pochodziła od Szóstego Patriarchy Huinenga, tylko od ucznia Piątego Patriarchy Hongrena – Zhishena (609–702). Historyk Hushi uważał, że Zongmi wymyślił tę linię przekazu, aby znaleźć się w dobrym towarzystwie w linii przekazu pochodzącej od samego Huinenga, a w rzeczywistości, tak jak Weizhong, należał do linii Jingzhonga Shenhuia. Kilka źródeł (np. Song gaoseng zhuan) wykazuje, że Weizhong (705–782) i Nanyin (zm. 821), to różne osoby z różnych generacji. Weizhong należał do szkoły heze, a Nanyin był uczniem Jinghonga Shenhuia. Dane o Weizhongu z Chengdu nigdzie nie łączą go z klasztorem Jingzhong. Natomiast klasztor Shengshou, z którym związany był Nanyin, został wybudowany w 25 lat po śmierci Weizhonga. W dodatku Nanyin związany był z metropolitalnym chanem, a Weizhong był pustelnikiem wiodącym ascetyczne życie w górach. Konkluzja: Guifengowy Weizhong/Nanyin odpowiada temu z klasztoru Shengshou w Chengdu. Oznacza to, że linia Zongmiego była także związana z tradycją Jingzhong syczuańskiego chanu. Jest to dodatkowo poparte tekstem Beishan lu autorstwa mnicha chan Shenqinga (zmarłego w okresie pom. 806 a 820), który należał do tradycji Jingzhong i tam umieszcza Nanyina., gdyż Yizhou Nanyin z pewnością nie należał do tradycji heze tylko zupełnie odrębnej linii przekazu jingzhong, która nawet nie wywodziła się od Szóstego Patriarchy Huinenga. Można jednak przypuszczać, że istniały związki między Nanyinem i szkołą hezeOp. cit., s. 49..
Wkrótce po zostaniu mnichem Zongmi wziął udział w buddyjskim zgromadzeniu w domu miejscowego urzędnika Renguana i po wspólnym zaśpiewaniu Sutry doskonałego oświeceniaSutra ta została przetłumaczona na język chiński w 693 r. przez Buddhatratę. [Dafangguang yuanjiao xiuduoluo liaoyi jing; w skrócie zwana Yuanjiao jing. T 842, K 400]. Jest uważana za dzieło apokryficzne. Jej nauki są oparte na dwóch, także apokryficznych tekstach, z których jednym jest Śūrangama Sūtra, a drugim – Przebudzenie wiary (w mahajanie). otrzymał po raz pierwszy kopię jej tekstu i po przeczytaniu dwóch czy trzech stron osiągnął przebudzenie. Było to tak potężne odczucie, że jak wspomina, tańczył z radości. Gdy zjawił się u swojego nauczyciela Daoyuana, ten zauważył Będziesz wielkim propagatorem doskonałych nagłych naukOp. cit., s. 53.. Przez następne dwie dekady sutra ta zdominowała jego życie, a przez kilka następnych lat poświęcił się intensywnym studiom tego pisma. Wyszukiwał także wszelkie komentarze na jego temat. Uważał tę sutrę za przewyższającą sutrę Huayan, czyli Sutrę Awatamsaki. Według niego bardziej pasowała do tych czasów od olbrzymiej, ponadtysiącpięćsetstronicowej Huayanjing.
W 807 r. został wyświęcony na pełnego mnicha przez mistrza winai Chenga. W 808 r. odwiedził mistrza chan Weizhonga, nauczyciela Daoyuana, który rozpoznał jego wielkie możliwości i pełną zdolność do przekazywania nauk. Odwiedził także mistrza chan ShenzhaoMistrz ten przeniósł się później do Luoyangu i tam zyskał sławę., brata w Dharmie Daoyuana, na którym zrobił takie wrażenie, że ten nazywał go bodhisattwą.
Chengguan i huayan (810–816) Drugim przełomowym wydarzeniem było poznanie w klasztorze Huijue w Xiangyang w prow. Hebei ciężko chorego Lingfenga, ucznia wybitnego mistrza szkoły huayan Chengguana (澄觀 738–839). Lingfeng dał Zongmiemu kopię komentarza Chengguana do HuayanjingPonieważ Lingfeng zmarł, ich spotkanie nabrało dla Zongmiego wymiaru karmicznego. Op. cit., s. 59.
Kilka następnych lat Zongmi poświęcił gorliwemu studiowaniu doktryny szkoły huayan. W trakcie intensywnych studiów, podczas których zapominał o spaniu i jedzeniu, doznał kolejnego oświecenia. Jak napisał pozostałe wątpliwości zostały całkowicie starteZ listu do Chengguana z 4 października 811 r.. Studia te odegrały olbrzymią rolę w jego rozwoju duchowym. Doświadczenie jego wywarło wielkie wrażenie na mnichach klasztoru, tak że przed opuszczeniem go został poproszony o wykład na temat sutry Huayan.
Zongmi opuścił klasztor Huijue w 811 r. i udał się do wschodniej stolicy Luoyangu. Zamierzał tam oddać cześć stupie Hezego Shenhuia i następnie powędrować do cesarskiej stolicy Chang’anu. Jednak z powodu pory letniego odosobnienia medytacyjnego został na dłużej w klasztorze Yongmu w Luoyangu. Jesienią do klasztoru przybyła grupa znajomych mnichów z klasztoru Huijue i poprosiła o kolejny wykład na temat sutry HuayanByło to 28 września 811 r.. Jego wykład musiał być niezwykle inspirujący; jeden z obecnych na nim uczniów Chenguana Taigong był pod takim wrażeniem, że aby wyrazić to szczęśliwe wydarzenie wysłuchania niepojętej wspaniałości Dharmy – obciął sobie rękę. Taigong został uhonorowany przez cesarza, ale ponieważ rana nie chciała się goić, Zongmi został przez władze obdarzony obowiązkiem opieki nad mnichem do czasu jego wyzdrowienia i nie mógł opuścić LuoyanguWtedy też nawiązał korespondencję z Chengguanem.. Zongmi opiekował się mnichem przez kilka następnych miesięcy i do Chang’anu dotarł prawdopodobnie ok. połowy 812 r.
Przez następne dwa lata Zongmi studiował sutrę u mistrza Chengguana. Mimo różnicy wieku nawiązali bliski kontakt duchowy i później, gdy przebywali w różnych klasztorach w Chang’anie, byli w stałym kontakcie i Zongmi mógł zawsze swobodnie przyjść na konsultacje. Epitafium Chenguana (napisane przez Peixiu) zawiera informację, iż z 38 uczniów Chenguana tylko Zongmi zrozumiał najgłębsze znaczenie jego nauk.
Początkowe lata działalności naukowej (816–828) W pierwszych miesiącach 816 r. Zongmi przeniósł się do klasztoru Zhiju na górze ZhongnanGóra ta należy do łańcucha Qinling, który rozciąga się na osi wschód-zachód i rozdziela doliny rzek Wei i Han. ok. 50 mil od Chang’anu. Góra ta od dawna była związana z buddyzmem, a od prześladowań buddyzmu za Północnej dynastii Zhou (574–577) stała się jednym z głównych centrów buddyzmu, gdyż schroniło się na niej wielu wybitnych mnichów. Jednym z nich był Pu’an (539–609), który uczynił z tej górę jedną z wczesnych kolebek kultu sutry Huayan.
W czasie pobytu w klasztorze Zhiju Zongmi napisał swoje dwie pierwsze prace Yuanjue jing kewen i Yuanjue jing cuanyao. Pierwsze praca była krytycznym szkicem Sutry Doskonałego Oświecenia, a druga – wyborem najistotniejszych ustępów z czterech komentarzy do niej, napisanych przez takich mnichów jak Weique, Wushi, Jianzhi i DaoquanŻaden z tych komentarzy nie przetrwał do czasów dzisiejszych.. Był to wstęp do okresu 823–824, kiedy powstała seria jego autorytatywnych, rozstrzygających komentarzy i subkomentarzy. Ślubował przez trzy lata nie opuszczać góry aby przeczytać cały ówczesny kanon buddyjski, ale przenosił się jednego do drugiego klasztoru na tej górze, często w poszukiwaniu tekstów i sutr; sam wymienił Yunju si, Caotang si i Fengde si. Np. klasztor Fengde był związany z wielkim mistrzem winai Daoxuanem (596–667), który uczynił go centrum tradycji winai opartej na Winai Dharmaguptów Sifenlu, która w Chinach nosiła nazwę szkoły Nan (Nanzong).