Andrzej Dobosz (ur. 31 sierpnia 1935 w Warszawie) – polski krytyk literacki, felietonista, aktor nieprofesjonalny.
Życiorys W 1952 roku ukończył Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Najbardziej znany jako filozof z filmu fabularnego Marka Piwowskiego Rejs (pamiętna scena gry w salonowca ze Stanisławem Tymem). Wystąpił też w epizodycznych rolach m.in. w filmach Trzeba zabić tę miłość, Trzecia część nocy, Stawiam na Tolka Banana oraz Ryś, gdzie nawiązał do postaci z filmu Rejs.
W 1974 r. wyjechał do Francji, gdzie mieszka do dziś. W latach 1994–2008 prowadził w Paryżu polską księgarnięW okresie działania była to jedna z dwu polskich księgarni w Paryżu. Księgarnia powstała, gdy Kazimierz Romanowicz, por. artylerii z armii gen. Władysława Andersa, przeszedł na emeryturę i zamknął swoją księgarnię, sprzedając swoje książki - Marek Brzeziński wywiad z Andrzejem Doboszem, RFI (fran. Librairie Dobosz) położoną w Dzielnicy Łacińskiej nieopodal katedry Notre-Dame.
Był felietonistą „Współczesności”, „Tygodnika Powszechnego”. Od 2007 r. prezentował też krótkie felietony w Programie III Polskiego Radia, od 2009 r. – felietony poświęcone książkom w dzienniku „Rzeczpospolita”.
Został członkiem Warszawskiego Społecznego Komitetu Poparcia Jarosława Kaczyńskiego w przedterminowych wyborach prezydenckich w 2010.
W 2016 minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński uhonorował go Doroczną Nagrodą MKiDN za Całokształt Twórczości.
W 2018 na zlecenie prezydenta Andrzeja Dudy dokonał skrócenia o ponad 1/3 tekstu powieści Stefana Żeromskiego „Przedwiośnie” na potrzeby dorocznej ogólnopolskiej akcji Narodowe czytanie. Od 2020 do 2024 był członkiem rady Polskiej Fundacji Narodowej.
Inwigilacja przez SB Ze względu na aktywność w środowisku pisarzy (uczestnik spotkań w kawiarni PIW-u przy „opozycyjnym” stoliku Antoniego Słonimskiego, doktorant Leszka Kołakowskiego, członek Klubu Krzywego Koła i przyjaciel Jana Józefa Lipskiego, członek ZLP) w latach 60. trafił przy okazji inwigilacji Słonimskiego pod obserwację Służby Bezpieczeństwa (jako figurantowi, czyli osobie śledzonej, nadano mu pseudonim Smentek)Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, IPN 0204/1203, t. 8. Porównaj też: Konrad Rokicki, Partyjni, obojętni, opozycyjni. Środowisko literatów w latach 1956-1970 [w:] Aparat bezpieczeństwa wobec środowisk literackich 1956–1989, pod red. Andrzeja Chojnowskiego i Sebastiana Ligarskiego, Warszawa 2008 (w druku). Materiały dotyczące inwigilacji Andrzeja Dobosza zniszczono, odpisy pozostają jedynie w teczkach dotyczących innych osób lub materiałach dotyczących środowiska literatów. W 2005 r. otrzymał od IPN status poszkodowanego (tj. osoby represjonowanej przez system komunistyczny w Polsce).
Twórczość Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia (felietony; Puls 1993, , Wydawnictwo Iskry, ) O kapeluszu (opowiadanie; Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 1999, ; seria: „Współczesne Opowiadania Polskie”) Generał w bibliotece (felietony; Wydawnictwo Literackie 2001, ; wydanie 2 zmienione: Świat Literacki 2007, ) Ogrody i śmietniki (felietony; Biblioteka "Więzi" 2008, ) Z różnych półek (felietony; Teologia Polityczna 2014) Dni powszednie niepospolitych ludzi i 99 innych felietonów (felietony; Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2020)
Filmografia 1970: Rejs – filozof 1971: Trzecia część nocy – karmiciel wszy 1972: Kwiat paproci – ksiądz kanonik, gość zjazdu 1972: Poślizg – mężczyzna w autobusie 1972: Trzeba zabić tę miłość – mężczyzna wezwany przed komisję ds. uchylających się od pracy 1973: Stawiam na Tolka Banana – pacjent u dentysty (odcinek 7) 2007: Ryś – Dobosz
Przypisy
Linki zewnętrzne Marek Brzeziński, Andrzej Dobosz zamyka księgarnię, RFI Andrzej Dobosz – fotogaleria
https://tygodnik.tvp.pl/42243511/studia-z-psychiatrii-pozwolily-mu-rozmawiac-z-wladcami-prlu Andrzej Dobosz – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Laureaci Dorocznej Nagrody MKiDN Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polska emigracja polityczna we Francji 1939–1989 Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Urodzeni w 1935