Cieciornik, jarząbek cieciornik (Bonasa umbellus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae). Jedyny przedstawiciel rodzaju Bonasa. Zamieszkuje Amerykę Północną. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Cieciornik to jedyny przedstawiciel rodzaju Bonasa. Wyróżniono kilkanaście podgatunków B. umbellus: B. umbellus yukonensis Grinnell, 1916 – Alaska, północno-zachodnia Kanada. B. umbellus umbelloides (Douglas, 1829) – południowo-wschodnia Alaska do centralnej Kanady. B. umbellus labradorensis Ouellet, 1991 – Labrador. B. umbellus castanea Aldrich & Friedmann, 1943 – półwysep Olympic. B. umbellus affinis Aldrich & Friedmann, 1943 – Kolumbia Brytyjska do środkowego Oregonu. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) i autorzy AviList wliczają tę populację do B. u. umbelloides. B. umbellus obscura Todd, 1947 – północne Ontario. B. umbellus sabini (Douglas, 1829) – zachodnie wybrzeża Kanady i USA. B. umbellus brunnescens Conover, 1935 – Wyspa Vancouver. B. umbellus togata (Linnaeus, 1766) – północno-środkowe i północno-wschodnie USA, południowo-wschodnia Kanada. B. umbellus mediana Todd, 1940 – północno-środkowe USA. B. umbellus phaios Aldrich & Friedmann, 1943 – południowo-wschodnia Kolumbia Brytyjska do południowo-środkowego Idaho i wschodniego Oregonu. B. umbellus incana Aldrich & Friedmann, 1943 – południowo-wschodnie Idaho do środkowego Utah. B. umbellus monticola Todd, 1940 – środkowe i wschodnio-środkowe USA. B. umbellus umbellus (Linnaeus, 1766) – wschodnio-środkowe USA.
Występowanie Cieciornik żyje w Ameryce Północnej, gdzie zamieszkuje zalesione obszary Alaski, Kanady oraz północnych stanów USA.
Morfologia Wymiary Cieciornik osiąga 40–48 cm długości ciała. Masa ciała: samce około 600–650 g, samice około 500–590 g.
Wygląd Samica (kura) ma ciemne ubarwienie w tonacjach beżu i brązu z białymi przejaśnieniami. Dziób jest krótki i mocny, a nogi są krótkie i opierzone. Samiec posiada długi ogon, który po rozłożeniu przypomina ogon głuszca z tym, że ma ciemny pas biegnący na górze ogona. Ubarwienie samca (koguta) jest bardziej kolorowe niż samicy, ale ma on siwe i pomarańczowe akcenty na całym ciele. Ptak ten posiada mały czub i brodę.
Odżywianie Cieciornik odżywia się różnymi nasionami, jagodami, częściami roślin oraz drobnymi bezkręgowcami.
Rozród Podczas toków samiec przywabia samice poprzez wprowadzanie swoich skrzydeł w bardzo szybkie drgania oraz uderzając nimi w boki ciała powoduje powstawanie dudniącego dźwięku. Po kopulacji samica wykopuje dołek do którego składa 9–12 małych jaj. Po wylęgu wodzi swoje dość samodzielne młode. Może się krzyżować z innymi głuszcowatymi, ale daje to niepłodne potomstwo, podobnie jak inna krzyżówka w obrębie głuszcowatych – skrzekot (hybryda głuszca z cietrzewiem).
Status i zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje cieciornika za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2019 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność populacji na 18 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji oceniany jest jako stabilny.
Jest ptakiem łownym. Jego populacje są w niektórych miejscach bardzo liczne, a w niektórych znikome. Z powodu zwiększającej się liczby drapieżników (w tym człowieka) gatunek ten zmniejsza swoją liczebność.
Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kurowate Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Fauna Kanady Kategoria:Fauna Stanów Zjednoczonych Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1766 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza