Krzysztof Borek (zm. 20 lutego 1573) – polski twórca muzyki renesansowej. Uważany za jednego z pierwszych komponujących na ziemiach polskich pełne cykle mszalne. Prawdopodobnie związany z kapelą rorantystów w Krakowie.
Życiorys Źródła XIX-wieczne podają, że w 1521 znalazł się na dworze królowej Bony, gdzie był wykorzystywany do odpowiedzialnych zadań dworsko-politycznych. Następnie miał zostać duchownym i kapelanem królewskim. W końcu kapelmistrzem kapeli Rorantystów na Wawelu. Za datę śmierci przyjmowano 1557. Niemal wszystkie te informacje zostały jednak zakwestionowane. Część badaczy uważa, że chodzi o dwie różne osoby o nazwisku BorekA. Chybiński Słownik muzyków dawnej Polski Kraków 1948/49.
Zgodnie z najnowszym stanem badań Krzysztof Borek był w latach 1547-1548 kapelanem i muzykiem na dworze królowej Bony; następnie (nie później niż od wiosny 1556) – prepozytem kapeli rorantystów na Wawelu.
Twórczość Zachowana twórczość to dwie, prawdopodobnie niekompletneo niekompletności 5-głosowych mszy Borka piszą badacze starszego pokolenia, m.in. Z. Jachimecki oraz A. Chybińskio kompletności mszy Borka jako utworów 4-głosowych piszą J.M. i K. Chomińscy Historia muzyki polskiej, cz. I, Kraków 1995 oraz Tomasz Czepiel w Music at the Royal Court and Chapel in Poland, c. 1543-1600, New York 1996P. Poźniak w Repertuar polskiej muzyki wokalnej w epoce renesansu, Kraków 1999 uważa, że możliwe jest, by msza Te Deum była 5-głosowa, ale przychyla się do opinii, że msza bez nazwy została oryginalnie skomponowana jako 4-głosowa (brak jednego głosu) 5-głosowe msze a cappella, przeznaczone na chór: Msza Te Deum laudamus (z adnotacją 1573 co może oznaczać rok skomponowania dzieła, ale również rok jej skopiowania) – msza niekompletnie przeimitowanaP. Poźniak w Repertuar polskiej muzyki wokalnej w epoce renesansu, Kraków 1999, oparta na cantus firmus melodii hymnu Te Deum laudamus. msza bez tytułu (łac. sine nomine; K-G-C-SZa: www.completorium.republika.pl)) - msza przeimitowana; możliwe, że napisana na podstawie niezidentyfikowanego cantus firmussugeruje to K. Morawska, Z. Szweykowski oraz T. Czepiel; możliwe, że parodiowana Obie znalezione w muzykaliach kapeli królewskiej. Dotarła do naszych czasów także Missa Mater Matris, będąca przeróbką Missa Mater Patris Josquina des PrésNie podaje jej co prawda Encyklopedia muzyczna PWM, jest jednak omawiana w książce Późniaka (Repertuar...) i wspomniana w www.completorium.republika.pl.. Większość muzykologów przyjmujeA. Chybiński w Słowniku muzyków dawnej Polski Kraków 1948/49 odrzuca taką możliwość podając, że jeden z głosów to sopran, którym Rorantyści nie dysponowali, że Borek w jakiś sposób był związany z kapelą Rorantystów (niewykluczone nawet, że był jej kierownikiemjak twierdzi Ewa Obniska w Dzieje muzyki polskiej red. Tadeusz Ochlewski, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984, ), a jego msze napisane specjalnie dla tego zespołuP. Poźniak podaje ambitus głosów dla mszy bez tytułu: a-a1, d-g1, d-d1, F-a - a więc dwa tenory i dwa basy. Współcześnie wydana drukiem jest cała msza Te Deum (bez zaginionego piątego głosu) oraz Sanctus z mszy bez tytułu, w 5-gł. rekonstrukcji Zygmunta M. Szweykowskiego i Mirosława Perza (Kraków 1964, 1993).
Przypisy
Nagrania płyta długogrająca Antiquae Poloniae Opera Musica – Chór Męski Cantilena, dyr. Edmund Kajdasz (Veriton SXV-760), msza Te Deum laudamus płyta długogrająca Na 600-lecie obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej – Capella Cracoviensis (Veriton SXV-908) – Sanctus z mszy bez tytułu CD Muzyka polskiego renesansu – Ars Nova (Travers Music 2006), Kyrie z mszy Te Deum laudamus CD Josquin, Missa Mater Patris – Jerycho, dyr. Bartosz Izbicki (DUX 2064); płyta, obok oryginalnych kompozycji Josquina des Prés, zawiera aranżację Krzysztofa Borka Missa Mater Matris (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei)
Bibliografia
Borek Krzysztof, Elżbieta Zwolińska, w: Encyklopedia muzyczna PWM: tom I ab pod red. Elżbiety Dziębowskiej, wyd. PWM, Kraków 1979 () oraz suplement, wyd. PWM, Kraków 1998, Późniak Piotr, Repertuar polskiej muzyki wokalnej w epoce Renesansu, Musica Iagiellonica, Kraków 1999
Linki zewnętrzne Album „Antiquae Poloniae Opera Musica” w Katalogu polskich płyt gramofonowych Album Muzyka polskiego renesansu na stronie folk.pl Album „Na 600-lecie obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej” w Katalogu polskich płyt gramofonowych
Kategoria:Polscy kompozytorzy renesansowi Kategoria:Polscy kompozytorzy XVI wieku Kategoria:Duchowni archidiecezji krakowskiej Kategoria:Zmarli w 1573