mały|250px|Uczniowie jednej ze szkół w Bangkoku mały|250px|Ponad tysiąc uczniów w mundurkach podczas apelu w jednej ze szkół średnich w Singapurze. Mundurek szkolny – ujednolicone ubranie noszone przez młodzież szkolną. Mundurki są popularne w szkołach podstawowych i średnich w wielu krajach. Podobne do nich są ubrania noszone przez uczniów uczestniczących w szkoleniach zawodowych wyższego stopnia, na przykład przygotowując się do zawodu w służbie zdrowia.
Tradycyjnie mundurki szkolne miały spokojny i profesjonalnie wyglądający charakter. Ubrania noszone przez chłopców to często ciemne spodnie oraz jasna koszula z krawatem oraz – w chłodniejsze dni – marynarka. Mundurek dla dziewcząt może składać się z krawata, spódnicy, kiltu, spodnium, sukienki, fartuszka lub swetra oraz bluzki. Odmienność mundurków dla dziewcząt i chłopców bywała punktem spornym, wskutek czego w niektórych szkołach pozwala się uczennicom na noszenie spódnic lub spodni (chłopcy niezmiennie noszą spodnie). W niektórych rejonach świata chętnie w ramach mundurków szkolnych noszone są blezery, lub marynarki typu garniturowego.
W szkołach kontynentalnej Europy noszenie mundurków było nieobowiązkowe w szkołach publicznych, finansowanych przez państwo. Sytuacja jest odmienna w Wielkiej Brytanii i Irlandii, gdzie większość szkół państwowychRaport o mundurkach szkolnych wymaga od uczniów noszenia mundurków.
Regulamin ubioru a mundurki szkolne
Regulaminy ubioru stosowane w szkołach określają, jak może ubierać się młodzież, a jak nie powinna – zakazuje się na przykład noszenia przezroczystych lub odsłaniających brzuch bluzek, ubiorów reklamujących napoje alkoholowe i papierosy, ubrań na których nadrukowane są obraźliwe sformułowania dotyczące innych uczniów lub ich rodziców, itd. Wzory mundurków szkolnych są specyficzne dla każdej placówki i w jednoznaczny sposób określają dozwolony w danej placówce ubiór.
Mundurki w różnych krajach Australia lewo|150px|mały|Przód bluzy australijskiej szkoły (dwunasta klasa), zdjęcie z roku 2005.right|150px|mały|Tył bluzy 12 klasy. Większość szkół prywatnych i część państwowych wszystkich stanów Australii ma wypracowaną politykę w sprawie obowiązkowego noszenia mundurków. Typowe elementy szkolnych mundurków dla chłopców to spodnie, krótkie spodenki, sweter oraz zapinaną na guziki koszulę lub koszulkę polo. Mundurki dziewcząt to najczęściej spódnice, spódnico-spodnie, sukienki, swetry, bluzki lub koszulki polo. Czasami elementami szkolnych mundurków dla dziewcząt są spodnie, lub krótkie spodenki. Mundurki odpowiednie dla obydwu płci mogą składać się po części z blezeru, krawata i kapelusza lub czapki. Odmienny mundurek, o charakterze sportowym, zakładany jest na lekcje wychowania fizycznego.
Mundurki w szkołach prywatnych najczęściej są bardziej oficjalne, o wiele ściślej jest również przestrzegane ich stosowanie. Zasady niektórych szkół prywatnych stanowią, że młodzież nie może opuszczać terenu szkoły w strojach gimnastycznych. Uczniów szkół prywatnych może też spotykać kara, jeśli zostaną zauważeni przez nauczyciela lub dyżurnego ucznia w miejscach publicznych (środkach komunikacji miejskiej, centrach handlowych), nieprawidłowo nosząc mundurek. W części szkół noszenie krawatów nie jest wymagane w leciePrzykładowy regulamin mundurkowy, w średniej szkole Narrabri High School noszenie krawatów w lecie jest "opcjonalne", w niektórych szkołach krawaty wymagane są przez cały rok.
Tradycją jest, że uczniowie dwunastej (lub jedenastej i dwunastej) klasy szkół australijskich noszą swetry czy blezery, przynależne tylko ich rocznikom (na plecach zazwyczaj wymienione są nazwiska osób kończących szkołę w danym roku). Niektóre szkoły wprowadziły też specjalne krawaty i blezery dla uczniów starszych klas.
Filipiny Mundurki są rozpowszechnione zarówno w szkołach podstawowych, jak i średnich, a nawet w pewnej liczbie uczelni wyższych. W przypadku chłopców mundurek to najczęściej biała koszula (podobna do stroju o nazwie Barong Tagalog) z krótkimi rękawami plus spodnie w kolorze khaki, czarnym, lub niebieskim. Mundurek dla dziewcząt to często biała bluzka z krótkimi rękawami, wstążka, krawat oraz fałdowana spódnica – najczęściej długa, sięgająca 7-10 centymetrów poniżej kolan. Najkrótsze spódnice kończą się około 5 centymetrów pod kolanem.
W latach 70. i 80. XX wieku w skład mundurków szkolnych wchodziły najczęściej białe koszule z długimi rękawami oraz krawaty i czarne spodnie (chłopcy). Dziewczęta ubierały się w białe bluzki z długimi lub krótkimi rękawami z wstążkami oraz niebieskie fałdowane spódnice. W tamtym czasie spódnice były zwykle krótsze, sięgające najwyżej centymetr przed kolano (najdłuższe sięgały 2-3 centymetry za kolano). Z uwagi na coraz częstsze nadużycia, zasady mundurków szkolnych dla dziewcząt stały się bardziej restrykcyjne – spódnice uzyskały swoją aktualną długość w końcu lat 90. XX wieku.
W niektórych szkołach, zwykle przeznaczonych dla chłopców, do białej koszuli zakłada się płaszcz oraz krawat. Najczęściej takie wymogi stawiane są przez szkoły międzynarodowe.
Izrael Szkolne mundurki były w Izraelu standardowym ubiorem szkolnym we wczesnych latach istnienia państwa, lecz straciły popularność. W ostatnich latach daje się znowu zauważyć wzrost zainteresowania takim sformalizowanym ubiorem. Adwokatami przywrócenia mundurków w celu zatarcia wizualnej różnicy między dziećmi rodzin bogatszych i mniej zamożnych są zarówno nauczyciele, jak i rodzice oraz uczniowie z całego kraju.
W czasach współczesnych w ramach ubioru noszonego do szkoły uznawana jest tylko koszula z logo placówki. W lecie koszula szkolna to zwykły podkoszulek (T-shirt), zaś w zimie – ciepły sweter (ewentualnie z kapturem). Mimo że koszule traktowane są jako mundurki, mają różne kolory i pozwalają uczniom na pewien stopień dostosowania ubrania do własnej osoby, ekspresję samego siebie. Sprzedawane są za nieduże sumy, więc dostępne są także dla uczniów z mniej zamożnych rodzin.
Japonia mały|120px|prawo|Uczennice japońskiej szkoły średniej w mundurkach marynarskich
Japonia wprowadziła mundurki szkolne w zachodnim stylu (jako część programu modernizacyjnego) pod koniec XIX wieku. Dziś mundurki są stałym elementem życia szkolnego w Japonii. Są zjawiskiem uniwersalnym zarówno w szkolnictwie państwowym, jak i prywatnym, a niektóre szkoły są wysoce rozpoznawalne dzięki mundurkom, które stosowane są również przez niektóre uczelnie dla kobiet.
W wielu rejonach kraju z noszenia mundurków szkolnych zwolnieni są uczniowie szkół podstawowych. W szkołach, które wymagają noszenia określonego stroju, chłopcy ubierają się w białe koszule, krótkie spodenki i czapki. Mundurki mogą się zmieniać w zależności od pory roku, a co za tym idzie z aktualnym stanem pogody i specjalnymi okazjami.
Mundurek w szkołach ponadpodstawowych to najczęściej ubiór w stylu wojskowym dla chłopców i mundurek w stylu marynarskim dla dziewcząt. Wzorowane są one na ubiorach wojskowych z okresu Meiji, które z kolei pochodziły od europejskich mundurów marynarskich. Ubiory szkolne tego typu stosuje się jeszcze w niektórych szkołach, inne przerzuciły się na odzież w stylu zachodnich szkół parafialnych.
Kanada Większość szkół publicznych w Kanadzie nie wymaga od uczniów noszenia mundurków, lecz większość wprowadziła zasady zabraniające noszenia nieprzyzwoitego lub obraźliwego ubrania. W wielu rejonach Kanady znajdują się finansowane publicznie szkoły katolickie, z których wiele zakłada noszenie mundurków. Przed integracją nowofundlandzkiego systemu oświaty państwowej (co nastąpiło w końcu lat 90. XX wieku) szkoły publiczne zarządzane przez organizacje katolickie nakazywały uczniom noszenie ściśle określonych strojów (chłopcy nosili koszule i krawaty, zaś dziewczęta sukienki lub spódnice) zarówno w szkołach podstawowych, jak i szkołach ponadpodstawowych (junior high). Ograniczenia nie obowiązywały w większości szkół średnich. W ciągu ostatnich kilku lat część szkół zrezygnowała z obowiązku noszenia przez uczennice spódnic i kiltów na rzecz spodni oraz spódnico-spodni. Alternatywnie nosi się połączenie spódnicy z wszytymi pod spód dla zachowania skromności szortami, lub spodenkami kolarskimi. Górną część ubioru uczennic stanowi koszula lub koszulka golfowa oraz sweter. Zarówno chłopcy, jak i dziewczęta noszą spodnie w kolorze szarym lub khaki.
Korea Południowa We wszystkich szkołach średnich Korei Południowej uczniowie noszą ubiory o nazwie "교복" (校服, Gyobok). W niektórych prywatnych szkołach podstawowych i przedszkolach oraz w prawie wszystkich szkołach średnich (prywatnych i publicznych) wprowadzono mundurki, istnieją też ścisłe zasady nakazujące ich (prawidłowe) noszenie.
W czasach współczesnych mundurki szkolne uważane są za typowy ubiór dzieci w wieku szkolnym, gdyż noszone są praktycznie przez cały dzień.
Malezja Malezja wprowadziła obowiązkowe mundurki szkolne w XIX wieku, które obowiązywały również po czasie, kiedy kraj uzyskał niepodległość. Dziś mundurki szkolne są prawie zupełnie wszechobecne w szkolnictwie publicznym i prywatnym. Aktualnie mundurki szkolne są obowiązkowe dla uczniów szkół państwowych. Mają następującą formę:Kementerian Pendidikan Malaysia 1997. Surat Pekeliling lkhtisas Bil. 3/1983 - Pakaian Seragam Murid-murid Sekolah. https://web.archive.org/web/20071020041002/http://www.pibg.net.my/pekeliling.e.php
Szkoła podstawowa Chłopcy Biała koszula Granatowe szorty (popularniejsze) lub Granatowe spodnie Dziewczęta Granatowy fartuszek noszony na białej koszuli lub biała baju kurung (długa tunika zakrywająca ramiona) noszona na wierzchu długiej granatowej spódnicy
Szkoła średnia Chłopcy Biała koszula Oliwkowe szorty lub Oliwkowe spodnie (popularniejsze) Dziewczęta Turkusowy fartuszek noszony na białej koszuli (od 1. do 5. klasy) lub Turkusowa spódnica z białą bluzką (tylko dla uczniów 6. klasy lub Biała baju kurung (długa tunika zakrywająca ramiona) noszona na wierzchu turkusowej spódnicy (od 1. do 6. klasy)
Od uczniów wymagane jest też noszenie białych skarpetek oraz białych butów. Ze względu na skromność, większość szkół zakłada, że dziewczęta ubierające się w baju kurung będą dodatkowo zakładać top w neutralnym kolorzeSMK Perempuan Sandakan. Peraturan Sekolah, https://www.sabah.edu.my/smkperempuan_sdk/peraturan_sekolah.pdfAliran Pemikiran Pendidik Malaysia. Peraturan Sekolah, https://web.archive.org/web/20120301110523/http://www.mypendidik.net/portal/modules.php?name=News&file=article&sid=313.
Dodatkowo szkoły zwykle opracowują "tarcze", które uczniowie muszą nosić przyszyte do mundurków. W niektórych szkołach wymagane jest również od uczniów, by na ich mundurkach znajdowała się naszywka z imieniem. W starszych klasach uczniowie bardzo często noszą specyficzne dla danej szkoły krawaty (oprócz uczennic ubranych w baju kurung).
W Malezji większość dziewcząt wyznania muzułmańskiego ubiera się w baju kurung. Większość z nich dodatkowo od początku szkoły średniej nosi na głowach białe szarfy. Dziewczęta innych wyznań bardzo często ubierają się w fartuszki.
Dziewczęta ubierające się w fartuszki, szczególnie w szkołach koedukacyjnych, noszą pod nimi szorty, by zapewnić sobie swobodę ruchu – fartuszki zakrywają nogi tylko do kolan. Dziewczęta ubierające się w baju kurung nie noszą pod tuniką szortów, gdyż długi ubiór zakrywa całe nogi.
Szkoły publiczne mają możliwość ustalania specjalnych strojów dla uczniów odpowiedzialnych za dyscyplinę, bibliotekarzy, itd. w zależności od potrzeb.