Chang Zheng 3B (; ) – chińska trójstopniowa rakieta nośna. Jedna z największych chińskich rakiet. Wywodzi się z rakiety Chang Zheng 3A.

Katastrofa podczas pierwszego startu thumb|left|200px|Sekwencja zdjęć upadającej rakiety Długi Marsz 3B

Pierwszy start tej rakiety, 14 lutego 1996, zakończył się tragedią i politycznym skandalem. W 22 sekundy po starcie, rakieta spadła i eksplodowała na terenach wiejskich. Wybuch miał moc 20–50 ton trotylu (rakieta była praktycznie pełna paliwa). Zginęło co najmniej 6 ludzi, a 57 zostało rannych (inne źródła podają nawet 100 ofiar śmiertelnych). Ładunkiem rakiety był satelita Intelsat 708, który zawierał, jak się później okazało, urządzenia objęte zakazem eksportu do Chin przez amerykańskie prawo. Pracownicy wytwórcy satelity zostali dopuszczeni do wraku statku dopiero kilka godzin po katastrofie i nie znaleźli owych urządzeń na miejscu katastrofy. Spowodowało to wybuch skandalu w amerykańskim rządzie i doprowadziło do ukarania przedsiębiorstw Hughes Electronics i Boeing Satellite Systems.

Chronologia lotów 14 lutego 1996, 19:01 GMT; s/n CZ3B-1 (40); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Intelsat 708; Uwagi: start nieudany – awaria systemu kierowania spowodowała upadek i eksplozję rakiety 22 sekundy po starcie. Zginęło co najmniej 6 ludzi, a 57 zostało rannych 19 sierpnia 1997, 17:50 GMT; s/n CZ3B-2 (46); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Agila 2; Uwagi: start udany 16 października 1997, 19:13 GMT; s/n CZ3B-3 (48); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: APSTAR 2R; Uwagi: start udany 30 maja 1998, 10:00 GMT; s/n CZ3B-4 (52); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Zhongwei 1; Uwagi: start udany 18 lipca 1998, 09:20 GMT; s/n CZ3B-5 (53); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Xinnuo 1; Uwagi: start udany 12 kwietnia 2005, 12:00 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: APSTAR 6; Uwagi: start udany 28 października 2006, 16:20 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang, ChinyŁadunek: Xinnuo 2; Uwagi: start udany 13 maja 2007, 16:01 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Nigcomsat-1; Uwagi: start udany 5 lipca 2007, 12:08 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Zhonxing 6B; Uwagi: start udany 9 czerwca 2008, 12:15 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Zhongxing 9; Uwagi: start udany 29 października 2008, 16:54 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: VENESAT 1; Uwagi: start udany 31 sierpnia 2009, 09:28 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Palapa D-1; Uwagi: start częściowo nieudany – zbyt niski ciąg w jednym z dwóch silników 3. stopnia podczas restartu spowodował, że osiągnięta orbita była znacznie niższa od zakładanej. Producent satelity zapewnił jednak, że statek jest w stanie skompensować brakujące 350–400 m/s własnym napędem, kosztem zapasów paliwa przeznaczonych dla manewrów na orbicie geostacjonarnej 4 września 2010, 16:14 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: SinoSat 6; Uwagi: start udany 20 czerwca 2011, 16:13 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: ChinaSat 10; Uwagi: start udany 11 sierpnia 2011, 16:15 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Paksat-1R; Uwagi: start udany 18 września 2011, 16:33 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: ChinaSat 1A; Uwagi: start udany 7 października 2011, 08:21 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Eutelsat W3C; Uwagi: start udany 19 grudnia 2011, 16:41 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Nigcomsat 1R; Uwagi: start udany 31 marca 2012, 10:27 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Apstar 7; Uwagi: start udany 29 kwietnia 2012, 20:50 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Beidou DW 12, Beidou DW 13; Uwagi: start udany 26 maja 2012, 15:56 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Zhongxing 2A; Uwagi: start udany 18 września 2012, 19:10 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Beidou DW 14, Beidou DW 15; Uwagi: start udany 27 listopada 2012, 10:13 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Zhongxing 12; Uwagi: start udany 1 maja 2013, 16:06 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Zhongxing 11; Uwagi: start udany 1 grudnia 2013, 17:30 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Chang’e 3, Yutu; Uwagi: start udany 20 grudnia 2013, 16:42 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Túpac Katari 1; Uwagi: start udany 25 lipca 2015, 12:29 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Beidou DW 18, Beidou DW 19; Uwagi: start udany 12 września 2015, 15:42 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Tongxin Jishu Shiyan 1; Uwagi: start udany 29 września 2015, 23:13 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), ChinyŁadunek: Beidou DW 20; Uwagi: start udany 16 października 2015, 16:16 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Apstar 9; Uwagi: start udany 3 listopada 2015, 16:25 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), ChinyŁadunek: Zhongxing 2C; Uwagi: start udany 20 listopada 2015, 16:07 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: LaoSat 1; Uwagi: start udany 9 grudnia 2015, 16:46 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), ChinyŁadunek: Zhongxing 1C; Uwagi: start udany 28 grudnia 2015, 16:04 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Gao Fen 4; Uwagi: start udany 15 stycznia 2016, 16:57 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), ChinyŁadunek: BelinterSat-1; Uwagi: start udany 5 sierpnia 2016, 16:22 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), ChinyŁadunek: Tiantong-1 01; Uwagi: start udany 10 grudnia 2016, 16:11 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), ChinyŁadunek: Feng Yun 4A; Uwagi: start udany 5 stycznia 2017, 15:18 GMT; s/nF-38; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Tongxin Jishu Shiyan 2; Uwagi: start udany 12 kwietnia 2017, 11:04 GMT; s/nF-39; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), ChinyŁadunek: Shijian 13; Uwagi: start udany 18 czerwca 2017, 16:11 GMT; s/nF-40; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Zhongxing 9A; Uwagi: start częściowo udany – w wyniku nieprawidłowości w pracy trzeciego stopnia rakiety, satelita został wyniesiony na nieprawidłową orbitę. Po przeszło dwóch tygodniach od startu, dzięki pracy własnych silników, satelita osiągnął orbitę docelową. 5 listopada 2017, 11:02 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Beidou 3 M1 i M2; Uwagi: start udany Lot z dodatkowym członem Yuanzhen-1 10 grudnia 2017, 16:40 GMT; s/nF-42; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Alcomsat-1; Uwagi: start udany 11 stycznia 2018, 23:18 GMT; s/nF-43; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Beidou 3 M7 i M8; Uwagi: start udany Lot z dodatkowym członem Yuanzhen-1 12 lutego 2018, 05:03 GMT; s/nF-44; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Beidou 3 M3 i M4; Uwagi: start udany Lot z dodatkowym członem Yuanzhen-1 29 marca 2018, 17:56 GMT; s/nF-45; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Beidou 3 M9 i M10; Uwagi: start udany Lot z dodatkowym członem Yuanzhen-1 3 maja 2018, 16:06 GMT; s/nF-45; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), ChinyŁadunek: Apstar 6C; Uwagi: start udany

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Chińskie rakiety nośne