thumb|Budynek dworca (po remoncie), od strony ulicy thumb|Widok na stację kolejową od zachodu, z wiaduktu drogowego w ciągu ulicy Daszyńskiego, po lewej budynek dworca, w głębi po prawej perony thumb|Zburzona nastawnia i dawna wieża ciśnień z nadajnikami sieci Orange thumb|Dawna wieża ciśnień i nieistniejący przejazd kolejowy na stacji Krzeszowice – stacja kolejowa na krzeszowickim Osiedlu Centrum, w województwie małopolskim, w Polsce; znajduje się przy ul. Kolejowej, usytuowana jest na kilometrze 45,436 linii kolejowej nr 133 (w ramach korytarza E 30) między przystankiem Wola Filipowska a przystankiem Pisary. Stacja obsługuje zasadniczo dalekobieżne i regionalne połączenia kolejowe w relacji Przemyśl Główny – Kraków Główny – Katowice – Wrocław Główny. Na posterunku również odbywa się ruch pociągów towarowych zarówno tranzytowych, jak i obsługujących miejscowe zakłady wydobywcze.

Według klasyfikacji PKP stacja posiada kategorię dworca regionalnego. W roku 2022 stacja obsługiwała około 3900 pasażerów na dobę.

Historia Otwarcie dworca nastąpiło 13 października 1847 r., kiedy to pierwszy pociąg prowadzony przez parowóz Kraków wjechał na stację z Krakowa udając się do Mysłowic. W tym też czasie wybudowano dworzec (obecnie jego piętrowa środkowa część). Skrzydła boczne wybudowano pod koniec XIX w. oraz w roku 1913. W pobliżu dworca wznosi się nieczynna wieża ciśnień, która zaopatrywała parowozy w wodę za pomocą żurawia wodnego.

14 czerwca 2020 r. został oddany do użytku zmodernizowany 200-metrowy peron nr 1 oraz 400-metrowy peron nr 2. W ramach przebudowy linii kolejowej z Krakowa do Katowic, która jest finansowana w ramach instrumentu CEF „Łącząc Europę” planowane są dalsze prace, które obejmą remont kolejnego peronu nr 3.

Skansen kolejowy W 1996 r. Jerzy Rechziegel na stacyjnej bocznicy rozpoczął tworzenie skansenu kolejowego, sprowadzając w tym samym roku do Krzeszowic czternaście parowozów. Opiekę nad zgromadzonym taborem sprawować miała Ogólnopolska Fundacja Ochrony Zabytków Kolejnictwa. Przewidywano wyremontowanie kilkunastu lokomotyw i uruchomienie pociągów turystycznych, zestawionych z zabytkowych wagonów i kursujących po okolicznych liniach, jednak planów tych nie udało się zrealizować.

Na przestrzeni lat stan zgromadzonych eksponatów, będących już w momencie ściągnięcia do Krzeszowic w opłakanym stanie, stale się pogarszał na skutek kradzieży i dewastacji. Trzy parowozy zostały zezłomowane. W związku z tym podjęto decyzję o likwidacji ekspozycji, co nastąpiło ostatecznie w marcu 2008 r. Część taboru 30 października 2007 r. przesłano do Krakowa Płaszowa, część przejął Skansen taboru kolejowego w Chabówce, a inne przewieziono (9 marca 2008 r.) do skansenu kolejowego w Pyskowicach.

Parowozy w Skansenie kolejowym w Krzeszowicach: przetransportowane doParowózProducentRok budowyKrakówPt47-101Zakłady Metalowe H. Cegielski, Poznań1948ChabówkaTKbb-2747 TKh z Cukrowni Janikowo nr zakładowy 5 (doszczętnie zniszczony, własność Muzeum Kolejnictwa w WarszawieOrenstein & Koppel1912KrakówTKw2-57BMAG1919PyskowiceTKp-2261, Ty42-85, Ty43-1, Ty45-158, Ol49-15, Ty51-17,Fabryka Lokomotyw im. Feliksa Dzierżyńskiego, Chrzanów, Zakłady Metalowe H. Cegielski, Poznań.ChrzanówTKt48-185Fabryka Lokomotyw im. Feliksa Dzierżyńskiego, Chrzanów1957BiałowieżaTKp-26188Henschel & Sohn, Kassel1944

Bocznice Z krzeszowickiej stacji rozchodzą się bocznice kolejowe dla pociągów towarowych do kamieniołomów w Zalasie przez Tenczynek i do Czatkowic, obecnej dzielnicy Krzeszowic (przez osiedle Żbik). Do końca lat 70. XX w. istniały również bocznice do Zalasu przez Bażantarnie i Sztolnie (zlikwidowana wskutek tragicznego wypadku na Sztolni, gdzie spłonęło – po zderzeniu z pociągiem – kilkoro pasażerów samochodów), a także bocznica do zlikwidowanego kamieniołomu w Miękini oraz do dawnego browaru w Tenczynku (bocznica została zlikwidowana w latach 70. XX w.).

Infrastruktura W latach 70. i 80. XX w. w budynku dworcowym mieścił się kolejowy gabinet dentystyczny, a w latach 80. i 90. XX w. świetlica młodzieżowa dla dojeżdżających pociągiem uczniów tutejszych szkół ponadpodstawowych. W latach 90. XX w. i na początku XXI w. na terenie dworca tymczasowo mieścił się dworzec autobusowy PKS. Od roku 2006 do 2009 w budynku dworcowym działał Antykwariat na Peronie. Do 2010 na piętrze budynku znajdowały się mieszkania prywatne. W latach 2009–2012 przeprowadzono prace modernizacyjne dworcaKrzeszowice: zobacz wnętrze odnowionego dworca. Od października 2014 w budynku dworca działa filia Urzędu Pracy Powiatu KrakowskiegoZmiana dotychczasowego adresu siedziby filii Urzędu Pracy, Urząd Pracy Powiatu Krakowskiego, filia Referatu Rejestracji Pojazdów Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Krakowie oraz biuro ubezpieczeniowe.

Ruch kolejowy Stacja obsługuje przede wszystkim ruch lokalny w kierunku Krakowa, Oświęcimia, Katowic, Częstochowy oraz Wodzisławia. Wśród pociągów dalekobieżnych można wyróżnić połączenia między innymi do takich miast jak: Częstochowa Mysłowice Gliwice Katowice Kołobrzeg Kraków Krzeszowice Lubliniec Opole Poznań Przemyśl Rzeszów Szczecin Świnoujście Tarnów Trzebinia Wodzisław Śląski Wrocław Zabrze Zielona Góra

Ruch pasażerski Rok Wymiana pasażerska na dobę 2017 700–999 2022 3 900 2024 3 600

Wydarzenia 2 października 1934 w okolicach stacji w katastrofie kolejowej zginęło 12 osób, a 60 zostało rannychŚwiatowid nr 41 (530) – 06.10.1934, s. 1 i 13. W nocy z 16 na 17 grudnia 1935 przed stacją doszło do zderzenia dwóch pociągów towarowych. Opóźniony pociąg wyładowany węglem z Załucza do Zebrzydowic został skierowany na niewłaściwy tor; jedna z lokomotyw wpadła do rzeki Krzeszówki. Zginął maszynista oraz jeden z pracowników koleiŚwiat Kolei, nr 3/2013 s. 38-44 1 września 1939 o godz. 5 na zamaskowanej bocznicy kolejowej załogę 54. pociągu pancernego Groźny zaskoczyło nieskuteczne niemieckie bombardowanie lotnicze. O godz. 6 – zgodnie z rozkazem – pociąg ten wyruszył przez Mikołów w kierunku Katowic. 12 marca 2004 na stacji pod kołami pociągu zginął polski żużlowiec i trener Stanisław Skowron. W 2007 miejscowy „skansen kolejowy” posłużył jako plan filmowy do nakręcenia scen z wiedźmami do przedstawienia teatralnego „Makbet” Teatru Śląskiego im Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. 12 maja 2007 odbył się przejazd specjalny szynobusu SA101-001 po prywatnych bocznicach kolejowych do Zalasu i do osiedla Czatkowice zorganizowany przez Stowarzyszenie Miłośników Kolei w Krakowie, mający na celu przejazd pociągu pasażerskiego w miejscach, w których nie były nigdy uruchamiane pociągi tego typu.

Galeria

Przypisy Wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu, l.p. 205

Linki zewnętrzne

Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w powiecie krakowskim Kategoria:Obiekty budowlane w Krzeszowicach Kategoria:Transport w Krzeszowicach