thumb|Jastrun pospolity thumb|Kwiatostan jastruna wspaniałego odmiany 'Diener′s Exhibition Double' Jastrun (Leucanthemum Mill.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Należy do niego 48 gatunków. Rośliny te występują w całej Europie i w północnej Azji (na południu po Uzbekistan i Iran). Najbardziej zróżnicowane są na obszarach górskich. Poza pierwotnym zasięgiem rośliny te rosną rozprzestrzenione na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy.

W Polsce w naturze występują co najmniej cztery gatunki: jastrun właściwy L. vulgare, górski L. adustum, okrągłolistny L. rotundifolium i zapoznany L. ircutianum, ewentualnie pięć w przypadku podniesienia do rangi gatunku jastruna alpejskiego L. gaudinii.

Rośliny z tego rodzaju uprawiane są jako ozdobne (zwłaszcza jastrun wspaniały L. × superbum – prawdopodobnie mieszaniec L. maximum i L. lacustre). Jastrun właściwy L. vulgare wykorzystywany jest także jako roślina lecznicza i jadalna.

Morfologia Pokrój Rośliny jednoroczne i byliny osiągające zwykle do 40–130 cm (rzadko do 200 cm) wysokości, rozrastające się kłączowo, stąd często o pokroju kępiastym. Łodygi zwykle pojedyncze, rozgałęzione lub nie, są prosto wzniesione, nagie lub owłosione. Liście Skrętoległe, pojedyncze, skupione u nasady pędu lub także rozmieszczone wzdłuż łodyg. Ząbkowane lub klapowane i bez zapachu, nagie lub skąpo owłosione. Kwiaty Zebrane w pojedyncze koszyczki lub w luźne kwiatostany złożone składające się z kilku koszyczków. Okrywy półkuliste do talerzykowatych o średnicy od nieco ponad 1 cm do kilku cm. Listki okrywy w liczbie kilkudziesięciu, ułożone w kilku rzędach, na brzegach obłonione. Dno koszyczka wypukłe, bez plewinek. Brzeżnych kwiatów języczkowych jest od kilkunastu do kilkudziesięciu, języczek ich korony jest równowąski lub jajowaty, biały, często różowiejący podczas zasychania. Kwiaty te są żeńskie i płodne. Wewnątrz koszyczków znajdują się liczne (ponad 120), obupłciowe i płodne kwiaty rurkowate o żółtych koronach. Owoce Jajowate lub walcowate niełupki pozbawione puchu kielichowego.

Systematyka Homonimy taksonomiczne Leucanthemum J. Burman ex O. Kuntze = Osmitopsis Cassini Pozycja systematyczna Rodzaj z podplemienia Leucantheminae, plemienia Anthemideae, podrodziny Asteroideae z rodziny astrowatych Asteraceae.

Wykaz gatunków

Zastosowanie Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. Najczęściej uprawiane są jastrun wielki i jastrun właściwy, które są bylinami. Popularnie nazywane są margaretkami. Są łatwe w uprawie, nie mają specjalnych wymagań glebowych i są w pełni mrozoodporne. Najłatwiej rozmnażać je przez podział bryły korzeniowej późną jesienią lub wczesną wiosną. Można też rozmnażać je z nasion lub przez sadzonki. Po przekwitnięciu kwiatostany ścina się, a jesienią przycina całe rośliny tuż przy ziemi. Na wiosnę odnawiają się z podziemnych kłączy.

Zobacz też złocień (Chrysanthemum) złocieniec (Leucanthemopsis) wrotycz (Tanacetum)

Przypisy

Kategoria:Asteroideae