János Kornai (ur. 21 stycznia 1928 w Budapeszcie, zm. 18 października 2021 tamże) – węgierski ekonomista.
Międzynarodową renomę przyniosła mu wydana w 1980 roku książka Gospodarka niedoboru (Economics of shortage) – analiza systemu ekonomicznego tzw. „realnego socjalizmu”, centralnie sterowanej gospodarki nakazowo-rozdzielczej i jej autentycznych mechanizmów funkcjonowania. Pojęcie „gospodarka niedoboru” przyjęło się potocznie jako określenie gospodarki socjalistycznej.
Zajmował się również ekonometrią, a w latach 90. XX w. teorią kapitału społecznego.
Wykładał na wielu renomowanych uniwersytetach (m.in. Sussex, Stanford, Yale, Princeton, London School of Economics). W Polsce wydano sześć jego książek, m.in. Gospodarka niedoboru (1985, pt. Niedobór w gospodarce) oraz Stabilizacja i wzrost w procesie transformacji. Przypadek gospodarki węgierskiej (1998).
Doktoraty honorowe Akademia Ekonomiczna w Poznaniu (1978) Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu (1993) Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie (19 czerwca 2008)
Publikacje (wybór) János Kornai: The role of the state in a post-socialist economy, Warsaw 2002 : Leon Koźmiński Academy of Entrepreneurship and Management,; János Kornai: Niedobór w gospodarce :przekł. [z ang.] Urszula Grzelońska i Zofia Wiankowska. Tyt. oryg.: Economics of Shortage Warszawa 1985; Wyd. Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, ; János Kornai: The road to a free economy : shifting from a socialist system : the example of Hungary, New York 1990 wyd. W. W. Norton & Company, , ; János Kornai, Karen Eggleston: [tł. Marcin Awdziej] Solidarność w procesie transformacji : reforma służby zdrowia w Europie Wschodniej Tyt. oryg.: Welfare, choice and solidarity in transition Warszawa 2002, Wyd. Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego, ; János Kornai:Paying the bill for goulash-communism Wyd. Boulder : Social Science Monographs; Highland Lakes, NY : Atlantic Research and Publications, 2000. Strefa serii Atlantic Studies on Society in Change, ; no. 103 Strefa serii East European Monographs, ; no. 557 Strefa serii Evolution of the Hungarian economy 1848-1998; vol. 2; ; János Kornai:Zastosowanie programowania w planowaniu; [tł. Henryk Briesemeister, Lech Zacher]. Tł. z: Mathematical planning of structural decisions; Warszawa 1969 Wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe; János Kornai: Anti-Equilibrium : teoria systemów gospodarczych : kierunki badań [z oryg. w jęz. ang. tł. Janusz Beksiak, Urszula Libura i Zofia Wiankowska]. Wyd. II. Warszawa 1977, Wyd.: Państwowe Wydawnictwo Naukowe; János Kornai: Wzrost, niedobór, efektywność : makrodynamiczny model gospodarki socjalistycznej; [tł. Zofia Wiankowska]. Podstawa tł.: Growth, shortage and efficiency, Warszawa 1986 Wyd. PWN ; János Kornai: Droga do wolnej gospodarki /; przekł. Jacek Poprzeczko. Warszawa 1991, Wyd. Fundacja Polska Praca, Tł. z: The road to a free economy (Shifting from a socialist system: the example of Hungary), New York-London, 1990.; János Kornai:Stabilizacja i wzrost w procesie transformacji : przypadek gospodarki węgierskiej; [tł. na jęz. pol. Michał Konopczyński, Przemysław Matuszewski, Tomasz Rabiega]. Poznań 1998: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, ; János Kornai and Karen Eggleston: Welfare, choice and solidarity in transition : reforming the health sector in Eastern Europe Cambridge NY 2001;Wyd .Cambridge University Press, Non-price control / ed. by János Kornai and Béla Martos; Institute of Economics of the Hungarian Academy of Sciences. Budapest 1981: Akadémiai Kiadó, ; Creating social trust in post-socialist transition / ed. by János Kornai, Bo Rothstein, and Susan Rose-Ackerman. New York, NY 2004 Wyd. Palgrave Macmillan, ; Building a trustworthy state in post-socialist transition / ed. by János Kornai and Susan Rose-Ackerman. New York, NY 2004. Wyd. Palgrave Macmillan, ; János Kornai: Vision and reality, market and state : contradictions and dilemmas revisited, New York 1990 Wyd. Harvester Wheatsheaf, ; János Kornai: Siła idei. Zapiski z intelektualnej podróży, przeł. Jan Okuniewski i Sebastian Szymański, Warszawa 2008, Wydawnictwo Naukowe Scholar, János Kornai: Struggle and hope : essays on stabilization and reform in a post-socialist economy, Cheltenham, UK; Northampton, Mass., USA 1997: Wyd. E. Elgar, ; János Kornai: Evolution of the Hungarian economy 1848-1998. Wyd. Boulder, Colo. : Social Science Monographs; Highland Lakes, N.J. : Atlantic Research and Publications; New York 2000-2001 : Distributed by Columbia University Press,. 3 t., (t. 1) (t. 2) (t. 3).
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Kategoria:Ludzie urodzeni w Budapeszcie Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Węgierscy ekonomiści Kategoria:Zmarli w 2021