thumb|350px|Porównanie ilorazu encefalizacji. Od góry: słoń, marmozeta, rezus, goryl, szympans i człowiek. GatunekWspółczynnik encefalizacji (EQ)Człowiek7,4–7,8Sotalia amazońska4,56Butlonos4,14Orka2,57–3,3Szympans2,2–2,5 Kruk2,49Makak królewski2,1Lis rudy1,92Słoń afrykański1,75–2,36Goryl1,39Uszanka kalifornijska1,39Szynszyla1,34Pies1,2Wiewiórka1,1Kot1,00Hiena0,92Koń0,92Ryjkonos0,82Niedźwiedź brunatny0,82Owca0,8Mysz0,5Szczur0,4Królik0,4Hipopotam0,37 Współczynnik encefalizacji (EQ – ang. encephalization quotient), współczynnik umózgowienia – termin, który wprowadził Harry J. Jerison w celu oszacowania potencjalnych możliwości intelektualnych mózgu danego organizmu. Wskazuje ile razy większy lub mniejszy jest przeciętny mózg osobnika danego gatunku od mózgu, jakiego należy się spodziewać u zwierzęcia o rozmiarach typowych dla tego gatunku. Współczynnik encefalizacji obliczany jest różnymi metodami porównania masy mózgu do masy ciała, np. według swojej pierwotnej koncepcji Jerison zaproponował wzór:
W 2001 Jerison zmienił w swoim wzorze wartość stałej 0,67 na 0,75.
Za standardową wartość odniesienia dla ssaków przyjmuje się EQ=1 dla kota. Najwyższą wartość osiąga EQ człowieka. W zależności od przyjętej metody i masy ciała uznanej za średnią dla gatunku – wynosi od 5 do 8 (7,4–7,8). Oznacza to, że ludzki mózg jest 5–8 razy większy niż należałoby oczekiwać u zwierzęcia tych rozmiarów. Zbliżone do ludzkiego EQ mają niektóre walenie (delfiny osiągają wartość EQ=5,3).
Przyjmuje się, że współczynnik EQ po uwzględnieniu allometrii jest dość dobrym wskaźnikiem możliwości intelektualnych ssaków o średniej wielkości. Dyskusyjne są wyniki uzyskiwane dla ssaków małych i bardzo dużych. W ich przypadku EQ nie jest uznawane za dobry wskaźnik inteligencji.
Zobacz też pojemność czaszki
Przypisy
Kategoria:Neurologia Kategoria:Mózgowie