Śródmiejskie ulice i place w Olsztynie – alfabetyczny opis ulic i placów Śródmieścia Olsztyna.
Do 1945 roku wszystkie nazwy w mieście były w języku niemieckim.
1 Maja Ulica główna na osi północ-południe, łączy plac Jana Pawła II, aleję Piłsudskiego i ulice Pieniężnego i 11 Listopada z ulicą Partyzantów i aleją Wojska Polskiego. Przy ulicy 1 Maja znajduje się Teatr im. Stefana Jaracza oraz pomnik Stefana Jaracza, więźnia Obozu koncentracyjnego Auschwitz. Przed wojną .
11 Listopada mały|250px|Widok Wysokiej Bramy przy ul. 11 Listopada Ulica będąca przedłużeniem alei Piłsudskiego, łączy plac Jana Pawła II i ulice Pieniężnego i 1 Maja z placem Jedności Słowiańskiej i ulicami Pieniężnego i 22 Stycznia. Przy ulicy znajduje się również Wysoka Brama. Przed wojną .
22 Stycznia Do roku 1945, nazwa ulicy brzmiała (ulica Pocztowa), a druga część wybudowana w latach 1914–1924 brzmiała (od teatru Treudank, zbudowanego w podziękowaniu za wygrany plebiscyt w 1920 r.). Ulica znajduje się na południowym Śródmieściu. Ulica biegnie pomiędzy Pocztą Główną (przy ulicy Pieniężnego) i dawnym Telegrafem, na zapleczu Centrum Handlowego Aura Centrum i za pomnikiem Wyzwolenia Ziemi Warmińskiej i Mazurskiej (zwany potocznie Szubienicami) do ulicy Emilii Plater i Reja przy gmachu dawnej Rejencji olsztyńskiej, dzisiejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Urzędu Marszałkowskiego. Dawniej od ulicy odchodziła ulica Fabryczna (), która nie istnieje od wybudowania C.H. Aura Centrum.
Nazwa ulicy nawiązuje do dnia 22 stycznia, dnia 1945 roku, w którym Olsztyna został zdobyty przez Armię Czerwoną.
Plac Xawerego Dunikowskiego mały|250px|Południowa część dawnego placu Armii Czerwonej i dawny Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej
W 1954 na placu w Śródmieściu przy ówczesnej alei Zwycięstwa (dzisiejsza al. Piłsudskiego) naprzeciwko wejścia głównego Budynku Rejencji ustawiono Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej (dzisiaj Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińsko-Mazurskiej, potocznie znany jako Szubienice), który miał początkowo stanąć na środku placu Armii Czerwonej na obecnym osiedlu Kętrzyńskiego (dzisiejszym placu gen. Bema). W drugiej połowie lat 50. XX w. na wniosek studentów ówczesnej Wyższej Szkoły Rolniczej placu w Śródmieściu, na którym ustawiono wspomniany pomnik w 1957 r. nadano nazwę placu Armii Czerwonej, jednocześnie zmieniając nazwę placu, który nosił tę nazwę do tej pory.
Plac miał kształt prostokątny. Wówczas posadzono na nim drzewa iglaste po zachodniej stronie, maszty do flag państwowych po zachodniej i wschodniej stronie placu oraz ustawiono ławki na tle pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej. Na północ od placu znajdowała się Aleja Zwycięstwa (dzisiejsza aleja Piłsudskiego), na wschód ulica Emilii Plater i gmach Rejencji (dzisiejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Urzędu Marszałkowskiego), na południe ulica 22 Stycznia, a na zachód parkan (dzisiaj C.H. Aura Centrum).
Po przemianach ustrojowych w Polsce w roku 1989 zlikwidowano nazwę placu i nie nadano nowej nazwy. Jednocześnie przemianowano nazwę pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej na Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińsko-Mazurskiej. Plac pozostawał bezimienny przez ponad 20 lat, kiedy to 30 czerwca 2010 r. uchwałą Rady Miejskiej nadano mu nazwę Xawerego Dunikowskiego, rzeźbiarza, który zaprojektował ustawiony na placu pomnik.
Dzisiaj przy placu jest nieoficjalny parking, a sam plac znajduje się w nieuporządkowanym stanie. Jednak pojawiły się plany rewitalizacji tego placu jako atrakcyjnej przestrzeni miejskiej w centrum Olsztyna.
Jana Pawła II plac mały|prawo|250px|Ratusz przy pl. Jana Pawła IIDawny plac Wolności. Główny plac olsztyńskiego Śródmieścia na zachodnim Śródmieściu. W latach 1933–1945, nazwa placu brzmiała (plac Adolfa Hitlera). Po wojnie nastąpiono do zmiany nazwy placu na plac Wolności, nawiązując do twierdzenia jakoby Armia Czerwona przyniosła ze sobą wolność. Przy placu znajduje się Nowy Ratusz, wybudowany w latach 1912–1915 na miejscu rozebranego w 1806 roku Kościoła Świętego Krzyża, w którym do dziś mieści się Rada Miasta, Ratusz i Urząd Stanu Cywilnego.
Nazwa placu zawdzięcza papieżowi Janowi Pawłowi II, pierwszemu polskiemu papieżowi.
Jedności Słowiańskiej plac Plac znajdujący się nieopodal Wysokiej Bramy, czyli skrzyżowanie ulic 11 Listopada, Staromiejskiej, Nowowiejskiego i Skłodowskiej, do skrzyżowania ulic Pieniężnego i 22 Stycznia. Przed wojną .
Konsulatu Polskiego plac Dawny plac Nowotki. Do roku 1945, nazwa placu brzmiała (plac Friedricha Wilhelma). Plac znajduje się na północnym Śródmieściu. Przy placu mieścił się do roku 1939, Konsulat RP w Olsztynie, stąd pochodzi nazwa placu, którą zmieniono w 1990 roku. W maju 2002 r. ustawiono na nim kolumnę Orła Białego.
Kopernika Mikołaja Do roku 1945, nazwa ulicy brzmiała podobnie jak przed II wojną światową, czyli (ulica Kopernika). Ulica znajduje się na wschodnim Śródmieściu. Ulica łączy aleję Piłsudskiego, nieopodal Urzędu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z placem Pułaskiego i kończy przy Placu Bema placu Bema. Przy ulicy znajduje się m.in. Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa.
Ulica zawdzięcza swoją nazwę astronomowi Mikołajowi Kopernikowi.
Dąbrowszczaków Pierwotnie do roku 1904 nazwa ulicy brzmiała (ulica Wartemborska). W roku 1904 zmieniono jej nazwę na (ulica Cesarska), na cześć cesarza Wilhelma I, którego pomnik wzniesiono przed gmachem Gimnazjum Męskiego. Po 1945 roku nosiła nazwę ulicy Stalina, lecz po jego śmierci w okresie 'odwilży' 1956 roku zmieniono nazwę na Dąbrowszczaków. Na podstawie zarządzenia zastępczego wojewody, które weszło w życie 29 grudnia 2017, ulica otrzymała imię Erwina Kruka, mazurskiego poety i pisarza. W 2019 roku przywrócono poprzednią nazwę.
Ulica znajduje się na północnym i zachodnim Śródmieściu. Zaczyna się przy alei Piłsudskiego i kończy ulicą ślepą przy ulicy Partyzantów. Jedna z zabytkowych ulic w Olsztynie. Zabudowana na początku XX wieku jako jedna z ulic prowadzących ze Śródmieścia do Dworca Kolejowego. Przy ulicy znajdują się przedwojenne kamienice z początku stulecia, w tym secesyjna Willa Naujacka.
Przy ulicy Dąbrowszczaków umiejscowione są Sąd Rejonowy i Okręgowy, Miejski Ośrodek Kultury, I Komisariat Policji, Prokuratura Okręgowa oraz wiele banków i instytucji. Na skwerze przy skrzyżowaniu z ulicą Mickiewicza, przed budynkiem I Liceum Ogólnokształcącego, znajdują się Popiersie Mickiewicza dłuta Balbiny Świtycz-Widackiej oraz kamień pamiątkowy Wincentego Pola. Do roku 1965 ulicą jeździły tramwaje linii 1.
Linki Bogumiła mały|250px|Pomnik Linki w Olsztynie Do roku 1945, nazwa ulicy brzmiała (ulica Krzyża). Ulica znajduje się na północnym Śródmieściu. Ulica łączy ulicę 1 Maja i plac Trzech Krzyży (na północ od pomnika Stefana Jaracza i głazu Trzech Krzyży) z zachodnią częścią placu Konsulatu Polskiego. Przy ulicy znajduje się oddział banku BZ WBK.
Nazwę ulicy zawdzięcza Gottliebowi Lince.
Liszewskiego Jana Do roku 1945, nazwa ulicy brzmiała (ulica Gołębiowa). Ulica znajduje się na zachodnim Śródmieściu. Ulica krótka, będąca odnogą od ulicy 1 Maja, naprzeciwko Urzędu Miejskiego. Prowadzi ona wzdłuż zapleczy budynków ulicy 1 Maja i alei Piłsudskiego.
Nazwę ulicy zawdzięcza Janowi Liszewskiemu, wydawcy Gazety Olsztyńskiej.
Małłków Karola i Roberta W roku 1892, nazwa ulicy brzmiała (ulica Środkowa). Później zmieniono nazwę ulicy na (ulica Dragonów), która była nazwą ulicy do roku 1945. Ulica znajduje się na północnym Śródmieściu. Krótka ulica będąca odnogą od ulicy Skłodowskiej-Curie. Przy ulicy znajduje się m.in. Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 i podlegające zespołowi szkół II Liceum Ogólnokształcące im. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego.
Nazwę ulicy zawdzięcza Karolowi i Robercie Małłkom, działaczom Związku Mazurów.
Mickiewicza Adama Do roku 1905, nazwa ulicy brzmiała (ulica Wójtowska), po czym nastąpiła zmiana nazwy na (ulica Schillera – Friedrich Schiller, pisarz niemiecki), która byłą nazwą ulicy do roku 1945. Ulica znajduje się na wschodnim Śródmieściu. Ulica łączy wschodnią część placu Konsulatu Polskiego z ulicą Głowackiego. Przy skrzyżowaniu ulicy z ulicą Dąbrowszczaków, na skwerze znajduje się pomnik Adam Mickiewicza.
Nazwę ulicy zawdzięcza Adamowi Mickiewiczowi, polskiemu poecie.
Mrongowiusza Krzysztofa Do roku 1945, nazwa ulicy brzmiała (ulica Magisterska). Ulica znajduje się na południowym Śródmieściu. Ulica łączy ulicę Ratuszową i ulicę 1 Maja nieopodal Teatru im. Stefana Jaracza z ulicą Dąbrowszczaków.
Nazwę ulicy zawdzięcza pastorowi Krzysztofowi Mrongowiuszowi.
Plater Emilii mały|prawo|250px|Budynek Rejencji, dzisiejszy Urząd Marszałkowski oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny Do roku 1945, nazwa ulicy brzmiała (ulica Heinricha vom Steina). Ulica łączy ulicę Kościuszki z aleją Piłsudskiego nieopodal pomnika Wyzwolenia Ziemi Warmińskiej i Mazurskiej (zwanego potocznie Szubienicami). Ulica znajduje się na południowym Śródmieściu. Przy ulicy znajdują się przedwojenne wille, oraz Pałac Młodzieży i dawny Budynek Rejencji, dzisiejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny i Urząd Marszałkowski i zachodnia pierzeja pomnika Wyzwolenia Ziemi Warmińskiej i Mazurskiej (zwany potocznie Szubienicami).
Nazwę ulicy zawdzięcza Emilii Broel-Plater, bohaterce narodowej Polski, żołnierzowi powstania listopadowego.
Piłsudskiego Marszałka Józefa aleja mały|prawo|250px|Aleja Marszałka Piłsudskiegoprzy C.H „Dukat” Główna aleja Śródmieścia na osi wschód-zachód. Aleja łączy plac Jana Pawła II (czyli skrzyżowanie ulicy 1 Maja, ulicy Pieniężnego i ulicy 11 Listopada), z granicą administracyjną miasta Olsztyna.
Przy alei znajduje się Planetarium, Hala widowiskowo-sportowa Urania oraz C.H Aura Centrum Olsztyna, D.H. Dukat i Areszt Śledczy oraz północna część placu na którym znajduje się Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińsko-Mazurskiej, a także liczne instytucje i osiedla mieszkaniowe.
W czasach PRL nosiła nazwę al. Zwycięstwa, przed wojną zaś (ulica Klebarska).
Pieniężnego Seweryna mały|prawo|250px|Kamienice przy ul. Pieniężnego Do roku 1945 nazwa ulicy brzmiała (na cześć Cesarza Niemieckiego i Króla Prus Wilhelma I Hohenzollerna). Ulica biegnie na osi północ-południe, łącząc ulicę Szrajbera przy moście św. Jakuba, z placem Jana Pawła II (czyli skrzyżowanie alei Piłsudskiego, ulicy 11 Listopada i ulicy 1 Maja). Przy ulicy znajduje się Poczta Główna oraz Kuria Metropolii Warmińskiej.
Ratuszowa Do roku 1933, nazwa ulicy brzmiała (ulica Cmentarna), a od roku 1933 do roku 1945, nazwa brzmiała , czyli jak dziś ulica Ratuszowa. Ulica znajduje się na zachodnim Śródmieściu. Ulica łączy ulicę Skłodowskiej ze skrzyżowaniem ulicy 1 Maja i Mrongowiusza, nieopodal Teatru im. Stefana Jaracza.
Nazwa ulicy pochodzi z lokalizacji ulicy nieopodal olsztyńskiego Ratusza.
Sarnowskiego Franciszka Do roku 1945, nazwa ulicy brzmiała (ulica Krótka). Ulica znajduje się na północnym Śródmieściu. Ulica jest ślepa i łączy ulicę Skłodowskiej.
Nazwę ulicy zawdzięcza Franciszkowi Sarnowskiemu, polskiemu działaczowi kulturalno-oświatowemu w Niemczech, który zginął w obozie Sachsenhausen.
Samulowskiego Andrzeja Krótka ulica łączy ulicę Partyzantów naprzeciwko Komendy Wojewódzkiej Policji, z ulicą Warmińską. Ulica znajduje się na północnym Śródmieściu. Jest to ulica jednokierunkowa, która prowadzi tylko w kierunku ulicy Partyzantów.
Nazwę ulicy zawdzięcza Andrzejowi Samulowskiemu.
Przed wojną .
Skłodowskiej-Curie Marii mały|prawo|250px|Widok na ul. M. Curie-Skłodowskie w kierunku Starego Miasta, 2008 r.