Ewa Maleczyńska z domu Szweiger (ur. 31 maja 1900 we Lwowie, zm. 19 października 1972 we Wrocławiu) – polska historyczka, profesorka mediewistka, uczennica prof. Stanisława Zakrzewskiego na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, członkini Marksistowskiego Zrzeszenia HistorykówZbigniew Romek, Cenzura a nauka historyczna w Polsce 1944-1970, Warszawa 2010, s. 135..
Życiorys Przed II wojną światową – Lwów Córka nauczyciela Ludwika Szweigera i Marii z Biernackich, ukończyła w 1918 szkołę średnią we Lwowie i w tym samym roku podjęła pracę (na rok szkolny 1918/19) w szkole powszechnej w Chodlu na Lubelszczyźnie. W roku 1919 podjęła studia historyczne na UJK we Lwowie, które ukończyła w 1923, pełniąc przez ostatnie dwa lata obowiązki asystentki w katedrze historii Polski. Od 1923 była nauczycielką historii w lwowskich gimnazjach żeńskich (m.in. Prywatnym Gimnazjum im. Zofii Strzałkowskiej i SS. Notre Dame). Uczestniczyła w seminarium prof. Zakrzewskiego i pod jego okiem 29 marca 1924 uzyskała doktorat filozofii za rozprawę pt. Uposażenie węgierskich rodów nadważańskich. 22 grudnia 1924 poślubiła historyka Karola Maleczyńskiego. Do wybuchu wojny opublikowała kilka prac naukowych z dziedziny historii, od 1934 wykładała na lwowskim uniwersytecie dydaktykę historii, była też współorganizatorką i przewodniczącą Sekcji Dydaktycznej Polskiego Towarzystwa Historycznego. Od 1936, pełniąc funkcję nauczycielki w VII Gimnazjum Państwowym we Lwowie, była kierowniczką Ośrodka Metodycznego Nauczania Historii, a od 1938 – członkinią lwowskiego Towarzystwa Naukowego. W tym okresie jej zainteresowania naukowe obejmowały dzieje Grodów Czerwieńskich.
1939–1946 – Lwów i Kraków Po inwazji ZSRR i zajęciu Lwowa we wrześniu 1939 przez Armię Czerwoną nadal pracowała w szkolnictwie – w XIII Szkole Średniej z polskim językiem wykładowym. Po wkroczeniu do Lwowa Niemców w czerwcu 1941 uczestniczyła podczas okupacji niemieckiej w tajnym szkolnictwie polskim, a po wycofaniu się Niemców w 1944 powróciła do nauczania w XIII radzieckiej Szkole Średniej. Wiosną roku 1945 wyjechała wraz z rodziną do Krakowa; tam przez rok szkolny 1945/46 pracowała w I Gimnazjum Państwowym.
Od 1946 – Wrocław W 1946 przyjechała do męża do Wrocławia, który już od maja 1945 organizował tu Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego. Do roku 1950 nauczała w tym mieście historii w I i III Gimnazjum Państwowym, prowadząc równocześnie Ośrodek Dydaktyczny Historii i Nauki o Polsce Współczesnej i wykładając na uniwersytecie dydaktykę historii.
W 1947 wstąpiła do PPS, później (po połączeniu się PPS i PPR w PZPR w 1948) była aktywną działaczką PZPR. Była członkiem wrocławskiego Komitetu Wojewódzkiego PZPR (1949–1952 i ponownie 1960–1967) oraz zastępcą członka Komitetu Centralnego PZPR (1959–1964); była też członkiem Zespołu Historyków przy KC PZPR.
16 czerwca 1948 uzyskała habilitację na Wydziale Humanistycznym UMK w Toruniu, 1 czerwca 1950 – stanowisko docentki, a pół roku później, 1 grudnia, stanowisko profesora nadzwyczajnego UWr. Była na tym uniwersytecie wieloletnią kierowniczką katedry historii Polski i powszechnej do XV wieku, a w okresie 1960–1964 – prodziekanem Wydziału Filozoficzno-Historycznego. Od roku 1950 – przez 22 lata aż do śmierci – redagowała Śląski Kwartalnik Historyczny "Sobótka", w 1953 utworzyła (i krótko nim kierowała) Zakład Historii Śląska Polskiej Akademii Nauk, jako rzeczoznawczyni naukowa uczestniczyła w pracach Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej pracowników nauki, była też członkinią Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. thumb|240px|Grób rodziny Maleczyńskich na cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu Jej zainteresowania naukowe podczas wrocławskiego okresu działalności skierowały się ku problematyce zachodniej, historii Śląska i stosunków polsko-czeskich; niektóre publikacje napisała wraz z mężem.
Była matką Kazimiery Maleczyńskiej, profesora bibliologii.
Przeszła na emeryturę w 1970, zmarła dwa lata później w wyniku wypadku drogowego (potrącona przez samochód na ulicy Kuźniczej). Pochowana 23 października 1972 na cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu (pole 13, rząd 8 od pola 23A, grób 175).
Publikacje Książęce lenno mazowieckie, 1351–1526, Lwów 1929 Społeczeństwo polskie pierwszej połowy XV wieku wobec zagadnień zachodnich; studia nad dynastyczną polityką Jagiellonów, Wrocław 1947 Ruch husycki w Czechach i w Polsce, Warszawa 1959 Życie codzienne Śląska w dobie Odrodzenia, Warszawa 1973 Wrocławskie panie piastowskie i ich partnerzy, Wrocław 1966
Ordery i odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 14 stycznia 1955 r. nr 0/126 - na wniosek Prezesa Polskiej Akademii Nauk. Medal Komisji Edukacji Narodowej (1969)Dzień Nauczyciela, "Trybuna Ludu", nr 323, 21 listopada 1969, s. 4. Odznaka „Budowniczy Wrocławia” Źródło:.
Nagrody i wyróżnienia tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu J.E. Purkyniego w Brnie (1969)
Upamiętnienie Na wrocławskim Oporowie znajduje się ulica Ewy i Karola Maleczyńskich (do 1997 poświęcona tylko Ewie Maleczyńskiej) – obok ulic poświęconych innym wrocławskim naukowcom, z których część mieszkała na tym osiedluulica imienia małżeństwa Maleczyńskich znajduje się na Oporowie, pomimo że ich własny dom znajdował się na przeciwległym wobec Oporowa przedmieściu Wrocławia, na Karłowicach (np. Tadeusz Mikulski, Władysław Czapliński, Jan Trzynadlowski).
Przypisy
Bibliografia Polski Słownik Biograficzny. Kacper Rosner-Leszczyński, Maleczyńska Ewa, [w:] Leksykon "Kresowianie na Śląsku po 1945 roku" t. II, red. Krzysztof Kleszcz, Maria Kalczyńska, współpraca Barbara Maresz, Joanna Hytrek-Hryciuk, Opole 2024.
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Kategoria:Członkowie Komitetu Wojewódzkiego PZPR we Wrocławiu Kategoria:Członkowie Marksistowskiego Zrzeszenia Historyków Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Historycznego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Czechach Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Nauczyciele związani ze Lwowem Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu Kategoria:Polscy dydaktycy historii Kategoria:Polscy historycy protestantyzmu Kategoria:Polscy mediewiści Kategoria:Polskie ofiary wypadków drogowych Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Zastępcy członków Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Zmarli w 1972