Batalion ON „Ostrów”

Ostrowski Batalion Obrony Narodowej (batalion ON „Ostrów”) – pododdział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Sformowanie i zmiany organizacyjne Batalion został sformowany w maju 1939 roku, w składzie Kaliskiej Brygady ON, według etatu batalionu ON typ IV. Jednostka została zorganizowana w oparciu o 60 Obwód Przysposobienia Wojskowego. Batalion stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr VII: dowództwo oraz 1 i 2 kompania w Ostrowie Wielkopolskim, natomiast 3 kompania w Odolanowie.

Jednostką administracyjną i mobilizującą dla Ostrowskiego batalionu ON był 60 pp w Ostrowie Wlkp.

W lipcu 1939 roku dowódca Armii „Poznań”, gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba podporządkował dowódcom wielkich jednostek piechoty i kawalerii, pod względem taktycznym, wszystkie brygady i bataliony ON znajdujące się w pasie działania armii. Dowódcy 25 Dywizji Piechoty zostało podporządkowane Dowództwo Kaliskiej Brygady ON z podległymi batalionami: Krotoszyńskim i Ostrowskim.

Latem 1939 funkcję prezesa Powiatowego Komitet Przyjaciół Ostrowskiego Batalionu Obrony Narodowej w Ostrowie Wielkopolskim pełnił prezes Sądu Okręgowego w Ostrowie, kpt. rez. Kazimierz Ansion.

Ostrowski batalion ON w kampanii wrześniowej

Przygotowania do wojny Batalion został „skrzyknięty” w dniu rozpoczęcia mobilizacji alarmowej 24 sierpnia 1939. Po zakończeniu prac organizacyjnych batalion ON „Ostrów” (bez kompanii) z dwoma armatami przeciwpancernymi zajął stanowiska w ramach osłony garnizonu Ostrów Wielkopolski, na pozycji Wierzbno-Łąkociny. Kompania ON „Odolanów” z batalionu ON „Ostrów” zajęła stanowiska obronne w Odolanowie.

Działania bojowe Batalion rozpoczął kampanię wrześniową w składzie 25 DP.

1 września 1939 na pozycje prawego skrzydła dywizji natarcie wykonał niemiecki 183 pp Landwehry w rejonie Krotoszyna. Na odcinku zajmowanym przez batalion ON „Ostrów” i I batalion 60 pp dwa niemieckie bataliony opanowały las Nadleśnictwa Gliśnica, zbliżając się do stanowisk obu batalionów. Trwały jedynie starcia patroli rozpoznawczych. Batalion ON „Ostrów” o godz. 20.00 otrzymał rozkaz zerwania styczności z nieprzyjacielem i wycofania się po linii Daniszyn, Radłów, Pruszków, Pawłówek. Działająca oddzielnie 3 kompania ON „Odolanów” wycofała się szosą Topola Mała, Franklinów, Lewków, Kotowiecko, Skaryszewek.

2 września batalion znajdował się w rejonie miejscowości Pawłówek. Skąd następnie przemieścił się nad Prosnę po południu osiągnął rejon Wola Doroszewska, Żydów, gdzie zluzował pododdziały 29 pułku Strzelców Kaniowskich i wspólnie z Kawalerią Dywizyjną 25 DP organizował obronę Prosny. W pierwszym rzucie obrony batalionu zajęły stanowiska 1 i 2 kompanie ON „Ostrów I” i „Ostrów II”, a 3 kompania ON „Odolanów” stanowiła odwód w lesie Zadowice. Nocą 3/4 września batalion podjął marsz przez Godzisze, Chełmce, Tłokinię, Skarszewek, drogą na Turek do rejonu Kotwasic. Po dotarciu 4 września na miejsce batalion wszedł w skład zgrupowania dowódcy 70 pułku piechoty i po południu zajął stanowiska obronne w miejscowości Morawina, której miał bronić. Tego dnia było aktywne lotnictwo niemieckie, które ostrzeliwało i bombardowało oddziały na postoju i maszerujące drogą Kalisz-Turek. Podczas wydawania obiadu przed wsią Kamień został zaskoczony batalion ON „Ostrów” i poniósł największe straty osobowe i w sprzęcie w całej dywizji. 18 żołnierzy poległo, 16 zostało rannych. Nocą 4/5 września batalion podjął marsz na Przedmoście Koło docierając do kolonii Galew i wsi Bogdałów. Następnie batalion przegrupował się do rejonu Kościelec, Koło, tam zajął stanowiska obronne. W tym miejscu wszedł 9 września w skład 3 pułku ON ppłk. dypl. Kazimierza Sabatowskiego podległemu dowódcy Zgrupowania ON płk. Stanisława Siudy. Na tych stanowiskach batalion organizował obronę do 10 września.

Batalion zajmował ostatecznie stanowiska w rejonie miejscowości Chojny, z rejonu tego pododdziały batalionu prowadziły działalność patrolową. Pluton zwiadu (kolarzy) prowadził co dzień patrole docierając do Konina. I pluton 2 kompanii ON bronił mostu na Warcie i chronił tory kolejowe w kierunku Koła. Ostrowski batalion ON w składzie 3 pułku ON prowadził działania obronne i opóźniające. W godzinach wieczornych 15 września wraz z pułkiem opuścił zajmowany odcinek obrony w rejonie Długołęki i marszem ubezpieczonym skierował się w kierunku Gąbina. Rano 16 września batalion dotarł do Gąbina i zajął w pobliżu stanowiska obronne. Na batalion i cały 3 pułk ON nieprzyjaciel skierował ataki lotnictwa i ostrzał artylerii. Batalion wraz pułkiem poniósł ciężkie straty osobowe i materiałowe. Poszczególne bataliony 3 pułku ON przedzierały się nocą 16/17 września w kierunku Bzury samodzielnie. We wczesnych godzinach porannych 17 września batalion w rejonie Iłowa został zaatakowany przez lotnictwo niemieckie. W wyniku wielogodzinnego nalotu wielu żołnierzy poległo lub zostało rannych. 18 września większość żołnierzy dostała się do niemieckiej niewoli, nieliczni którzy przeprawili się przez Bzurę, po walce 19 września również ci żołnierze zostali okrążeni i zostali wzięci do niewoli.

Organizacja i obsada personalna Obsada dowództwa batalionu i pododdziałów: dowódca batalionu – mjr adm. (piech.) Antoni Bukała adiutant batalionu – por. Józef Cyba lekarz batalionu - por. lek. rez. Chmiel dowódca plutonu zwiadu – plut. Piotr Kapała dowódca 1 kompanii ON „Ostrów I” – por. Bernard Stayer dowódca I plutonu – por. rez. Mieczysław Donaj dowódca II plutonu – por. rez. Julian Goncarewicz dowódca III plutonu – NN dowódca plutonu ckm – NN dowódca 2 kompanii ON „Ostrów II” – por. Edmund Wciórki dowódca I plutonu – ppor. rez. Lech Rowiński dowódca II plutonu – ppor. rez. Adolf Zieliński dowódca III plutonu – ppor. rez. Józef Kałużny dowódca plutonu ckm – ppor. rez. Franciszek Zieliński dowódca 3 kompanii ON „Odolanów” – kpt. Romuald Jan Maszkiewicz dowódca I plutonu – ppor. rez. Wieczerzak dowódca II plutonu – ppor. rez. Wawrzyniak dowódca III plutonu – ppor. rez. Płóciennik dowódca plutonu ckm – ppor. rez. Edmund Wielicki

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Ostrów, Batalion ON Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Ostrowie Wielkopolskim Kategoria:Polskie jednostki obrony narodowej utworzone w 1939