mały|Tablica na budynku przy pl. Wyzwolenia 4 w Nikiszowcu, w którym Grupa Janowska miała swoją siedzibę w latach 1952–1962 thumb|Erwin Sówka – malarz, członek Grupy Janowskiej (2018) mały|Wystawa „Wokół mistrzów Grupy Janowskiej” w Dziale Etnologii Miasta Muzeum Historii Katowic w Nikiszowcu mały|Helmut Matura malarz z Grupy Janowskiej. mały|9 września 2016 w Katowicach na placu Grunwaldzkim odsłonięto rzeźbę upamiętniającą Teofila Ociepkę. Na zdjęciu od lewej: Jacek Kiciński – autor rzeźby, Sabina Pasoń – malarka i zarazem kierownik Grupy Janowskiej, Erwin Sówka – nestor Grupy Janowskiej, Marcin Krupa – prezydent Katowic oraz malarze Grupy Janowskiej: Zdzisław Majerczyk, Piotr Porada, Grzegorz Haiski, Jan Jagoda.

Grupa Janowska (oficjalna nazwa: Koło Malarzy NieprofesjonalnychTeofil Ociepka w culture.plSto lat Nikisza – Rzeczpospolita) – grupa malarzy amatorów z Janowa Śląskiego założona w 1946 roku.

Historia Grupy Początki Grupy Janowskiej sięgają lat 30. XX wieku i założonej przez Teofila Ociepkę gminy okultystycznej, której jedną z form ekspresji było malarstwo. Po drugiej wojnie światowej twórcy zgromadzili się w założonym przez Ottona Klimczoka Zakładowym Domu Kultury Kopalni „Wieczorek”.

W początkowym okresie, do 1956 ich twórczość spotykała się z krytyką, jako odstająca od kanonu socrealizmu. Niewątpliwie duży wpływ na twórców wywarły okultystyczne poglądy Teofila Ociepki. Uważał on, że twórczość malarska jest bożym posłannictwem i powinna przedstawiać problematykę zasadniczą, w tym istotny dla niego problem walki Dobra ze Złem. Traktowanie twórczości jako posłannictwa, mającego na celu wypełnienie misji, w istotny sposób odróżniało członków założycieli grupy janowskiej od innych twórców amatorów. Malarze spotykali się raz w tygodniu, w środy lub czwartki, i przedstawiali ocenie kolegów swoje prace. Były one poddawane ich surowej krytyce, czasami skrytykowani twórcy na miejscu niszczyli swoje prace. W 1956, na 15 lat opiekę nad malarzami objął Zygmunt Lis – absolwent krakowskiej ASP. Grupa uniknęła po wojnie represji dzięki opiece Izabeli Stachowicz, która miała stopień kapitana Urzędu Bezpieczeństwa"Nieznany Świat" 3/2008 (207).

W 1971 Otton Klimczok, w wyniku organizowanej na niego przez wiele lat nagonki, popełnił samobójstwo. Z pracy odszedł Zygmunt Lis. Skończył się okres świetności grupy. Jej przywódcą duchowym został Bolesław Skulik, a ukształtowany w poprzednim okresie sposób działania pozwalał utrzymać jeszcze przez pewien czas wysoki poziom twórczości.

W latach 70. i 80. XX wieku opiekunami grupy byli: najpierw Barbara Kaczmarczyk (do 1985), a następnie Adam PlackowskiGrupa Janowska – Miejski Dom Kultury "Szopienice-Giszowiec", a od 1989 do 2011 funkcję kierownika grupy pełnił Helmut Matura, związany z nią od lat 50., kiedy to należał do przykopalnianego zespołu plastycznegoJubileusz Grupy Janowskiej w portalu Teberia.

W latach 2011 do 2019 grupie przewodziła Sabina Pasoń, od roku 2023 funkcję tę przejęła Agnieszka Niczke-Kamińska.

Od 2000 siedzibą grupy jest Miejski Dom Kultury „Szopienice-Giszowiec” przy ul. Józefa Hallera 28 w dzielnicy Szopienice-Burowiec. Artyści spotykają się w pracowni plastycznej raz w tygodniu, w każdy wtorek w godzinach 11–19.

Powstanie i funkcjonowanie grupy janowskiej często określane jest mianem fenomenu na skalę światową.

Działalność Grupy Janowskiej została w fabularyzowanej formie przedstawiona w filmie Angelus.

W 70. rocznicę powstania Grupy Janowskiej 9 września 2016 w Katowicach na placu Grunwaldzkim odsłonięto rzeźbę upamiętniającą malarza oraz współzałożyciela grupy Teofila Ociepkę.

Pierwsi członkowie „Grupy Janowskiej” Teofil Ociepka Paweł Wróbel Leopold Wróbel Eugeniusz Bąk Paweł Stolorz Ewald Gawlik Antoni Jaromin Bolesław Skulik Erwin Sówka Gerard Urbanek

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne strona Grupy Janowskiej

Kategoria:Kultura Śląska Janowska Kategoria:Prymitywizm Janowska Kategoria:Janów-Nikiszowiec