Sławomir Piotr Paweł Mrożek (ur. 29 czerwcaBłędna, publikowana data urodzenia: 26 czerwca. 1930 w Borzęcinie, zm. 15 sierpnia 2013 w Nicei) – polski pisarz oraz rysownik. Autor satyrycznych opowiadań i utworów dramatycznych o tematyce filozoficznej, politycznej, obyczajowej i psychologicznej. Jako dramaturg zaliczany do nurtu teatru absurduSidoruk E., Antropologia i groteska w dziełach Sławomira Mrożka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Białystok 1995..
Życiorys Urodził się w Borzęcinie. Gdy miał trzy lata, wraz z rodziną przeniósł się do Krakowa. W 1949 zdał maturę w Krakowie w Liceum Ogólnokształcącym im. Bartłomieja Nowodworskiego. Studiował na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie oraz kierunek orientalistyka na Uniwersytecie Jagiellońskim. Żadnych studiów nie ukończył.
Zadebiutował w 1950 jako rysownik, od 1953 publikował cykle rysunków w Przekroju. Wydane w tym samym roku zbiory opowiadań: Opowiadania z Trzmielowej Góry oraz Półpancerze praktyczne stanowiły jego literacki debiut. W latach 1953-1959 należał do PZPR. W 1953 podpisał tzw. Apel Krakowski, wyrażający poparcie dla stalinowskich władz PRL po aresztowaniu pod sfabrykowanymi zarzutami duchownych katolickich, skazanych w sfingowanym procesie księży kurii krakowskiej i skazaniu na karę śmierci Edwarda Chachlicę, Michała Kowalika i księdza Józefa Lelitę. Proces ten skomentował w artykule dla Dziennika Polskiego zatytułowanym Zbrodnia główna i inne, gdzie pisał:
Tymczasem ten człowiek ocierając, się o nas, pracował nad tym, żeby nas zabić. Przesyłając szpiegowskie raporty do Monachium wskazywał nas i nasze domy jako dokładny cel dla bomb, dla armat, dla śmiercionośnych bakterii.
W latach 1956–1958 prowadził w Życiu Literackim rubrykę tekstów satyrycznych „Postępowiec”.
Jego pierwszą sztuką teatralną był dramat Policja, wydany w 1958. Dramat Tango z 1964 przyniósł Mrożkowi światową sławę.
Uczestniczył w realizacji II spektaklu gdańskiego teatru Bim-Bom pt. „Radość poważna” (1956)Piotr Bratkowski: Tango się skończyło, Newsweek z 19 sierpnia 2013..
W 1963 wyemigrował. W następnych latach mieszkał we Francji (w Paryżu), następnie osiadł w Stanach Zjednoczonych, Niemczech, Włoszech i Meksyku na ranczo La Epifanía, gdzie mieszkał w latach 1989–1996. W 1968 na łamach prasy francuskiej opublikował list protestujący przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji, a w grudniu 1981 zaprotestował przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. thumb|lewo|220px|Urna z prochami Sławomira Mrożka thumb|220px|Sarkofag z prochami Sławomira Mrożka W 1996 powrócił do Polski. W 2002 przeszedł udar mózgu, którego wynikiem była afazja. Skutkiem tego utracił możliwość posługiwania się językiem zarówno w mowie, jak i w piśmie. Dzięki terapii, która trwała około trzech lat, odzyskał zdolność pisania i mówienia. Efektem walki z chorobą jest jego autobiografia.
6 maja 2008 Sławomir Mrożek zapowiedział ponowne opuszczenie ojczyzny, by osiąść w Nicei na południu Francji – dla klimatu, który bardziej miał sprzyjać jego zdrowiu. Z Polski wyprowadził się dokładnie miesiąc później – 6 czerwca 2008 – wylatując z lotniska w Balicach.
Zmarł nad ranem 15 sierpnia 2013 w szpitalu w Nicei. Jego prochy spoczęły w Panteonie Narodowym w Krakowie. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 17 września 2013 w kościele Świętych Piotra i Pawła w Krakowie. Mszy świętej przewodniczył metropolita krakowski kard. Stanisław Dziwisz.
Życie prywatne Sławomir Mrożek urodził się w rodzinie kierownika urzędu pocztowego w Borzęcinie, Antoniego Mrożka (1903–1987) i Zofii z domu Kędzior (1906–1949), córki przedsiębiorcy branży mleczarskiej. Pisarz był jednym z trojga dzieci małżeństwa Mrożków. Miał brata Jerzego (1928–1932) i siostrę Litosławę (1935–1995).
Był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną od 1959 była malarka, Maria Obremba. Małżeństwo zakończyło się jej niespodziewaną śmiercią w 1969 roku. W 1987 roku ożenił się z Meksykanką, Susaną Osorio Rosas.
Upamiętnienie W 2024 roku Biblioteka Kraków w gmachu swojej Biblioteki Głównej przy ul. Powroźniczej 2 w Dzielnicy VIII Dębniki otworzyła Gabinet Sławomira Mrożka, zaaranżowany przez Jana Polewkę, gdzie prezentowane są pamiątki osobiste po pisarzu i część jego księgozbioru ofiarowanego przez wdowę, Susanę Osorio-Mrożek.
Twórczość thumb|Ilustracja Daniela Mroza do książki Słoń, 1957 W swojej twórczości Mrożek poruszał zarówno problematykę silnie związaną z historią Polski oraz tradycjami kulturowymi (np. romantyzmu), jak i tematy uniwersalne, takie jak wolność czy zagrożenia ze strony współczesnej cywilizacji.
Zbiory opowiadań Opowiadania z Trzmielowej Góry, 1953 Półpancerze praktyczne, 1953 Słoń, 1957 Wesele w Atomicach, 1959 Deszcz, 1962 Dwa listy i inne opowiadania, 1970 Opowiadania, 1981 Donosy, 1983 Śpiąca Królewna Woda Ostatni husarz Zeszyt Małe prozy, 1990 Lew Czekoladki dla Prezesa, 2018
Dramaty Policja, 1958 Męczeństwo Piotra Oheya, 1959 Indyk, 1960 Na pełnym morzu, 1961 Karol, 1961 Strip-tease, 1961 Zabawa, 1962 Kynolog w rozterce, 1962 Czarowna noc, 1963 Śmierć porucznika, 1963 Tango, 1964 Der Hirsch, 1965 Racket Baby, 1965 Poczwórka, 1967 Dom na granicy, 1967 Testarium, 1967 Profesor, 1968 Drugie danie, 1968 Szczęśliwe wydarzenie, 1971 Rzeźnia, 1973 Emigranci, 1974 Garbus, 1975 Serenada, 1977 Lis filozof, 1977 Polowanie na lisa, 1977 Krawiec, 1977 Lis aspirant, 1978 Pieszo, 1980 Vatzlav, 1982 Ambasador, 1982 Letni dzień, 1983 Alfa, 1984 Kontrakt, 1986 Portret, 1987 Wdowy, 1992 Miłość na Krymie, 1993 Wielebni, 2000 Piękny widok, 2000 Karnawał, czyli pierwsza żona Adama, 2013
Powieści Maleńkie lato, 1956 Ucieczka na południe, 1961
Zbiory felietonów Małe listy, 1981 Dziennik powrotu, 2000 Małe listy, 2000
Scenariusze filmowe Wyspa róż, 1975 Amor, 1978 Powrót, 1994
Inne Rysunki, Iskry, Warszawa 1982 Baltazar. Autobiografia, 2006 Człowiek według Mrożka. Rysunki 1950–2000 Tango z samym sobą. Utwory dobrane, Noir sur Blanc, Warszawa 2009 Dziennik. Tom 1. 1962–1969, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2010 Dziennik. Tom 2. 1970–1979, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2012 Dziennik. Tom 3. 1980–1989, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2013 Listy, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2011 W emigracyjnym labiryncie. Listy 1965–1982, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2017, . Listy 1964–1988. Sławomir Mrożek, Józef Czapski, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2023, .
Wyróżnienia i nagrody Ordery i odznaczenia Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski – 2013, pośmiertnie. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – 1997 – pkt 2. Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” – 2005, wręczony 2010 Order Ecce Homo – 2012 Order Legii Honorowej – Francja, 2003 Odznaka „Adwokatura Zasłużonym” – 2016, pośmiertnie
Inne w 1962 został jednym z czterech pierwszych laureatów literackiej nagrody Fundacji im. Kościelskich
w 1987 otrzymał nagrodę miasta Klosterneuburg im. Franza Kafki.
w 1990 otrzymał Honorowe Obywatelstwo Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa
w 2000 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego
w grudniu 2004 za książkę Varia. Jak zostałem filmowcem otrzymał Nagrodę Krakowska Książka Miesiąca
w 2007 otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Nike za Baltazar. Autobiografia
za korespondencję ze Stanisławem Lemem, w postaci wydanych przez Wydawnictwo Literackie Listów otrzymał Nagrodę Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego za rok 2010
23 marca 2012 został doktorem honoris causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w 2013 otrzymał członkostwo honorowe Stowarzyszenia Autorów ZAiKS
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Trudno uwierzyć, ale na początku bałem się przy nim nawet oddychać Sławomir Mrożek – W powiększeniu program TVP
Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Honorowi obywatele Krakowa Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich Kategoria:Laureaci Nagrody im. Parandowskiego Kategoria:Laureaci Nagrody im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Krakowska Książka Miesiąca Kategoria:Ludzie urodzeni w Borzęcinie (województwo małopolskie) Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Ecce Homo Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pisarze związani z Krakowem Kategoria:Pisarze związani z Niceą Kategoria:Pisarze związani z Paryżem Kategoria:Pochowani w kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy dramaturdzy XXI wieku Kategoria:Polscy felietoniści Kategoria:Polscy pisarze emigracyjni Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XXI wieku Kategoria:Sygnatariusze rezolucji Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2013