Kolonia Alfred – osada robotnicza, powstała w połowie XIX wieku dla pracowników nieistniejącej obecnie kopalni „Alfred”, założonej w 1834 roku i w 1859 roku połączonej z kopalnią „Hohenlohe”. Położona jest w Katowicach, na terenie dzielnicy Wełnowiec-Józefowiec, przy lasku Alfreda, placu Alfreda i alei Wojciecha Korfantego. Zabytkowa zabudowa kolonii, powstała pod koniec XIX wieku, została po 1923 roku wraz z zamknięciem szybu „Alfred” zagospodarowana m.in. na cele mieszkalne.
Historia thumb|left|Dom przy placu Alfreda 13 (2020)
Kolonia Alfred została założona w połowie XIX wieku wokół założonej w 1834 roku kopalni węgla kamiennego „Alfred”. Sama zaś nazwa pochodzi od imienia jednego z synów Johna Baildona, który wraz z książętami Hohenlohe-Öhringen założyli kopalnię „Alfred”. Kopalnię tę w 1859 roku połączono z zakładem „Hohenlohe”. W 1923 roku unieruchomiono szyb „Alfred”, a dziesięć lat później zamknięto całą kopalnię „Hohenlohe”. Pozostałą zabudowę przystosowano do innych celów, m.in. dla mieszkania robotnicze. Dobudowano również komórki na węgiel oraz piec do wypieku chleba.
W 1924 roku wraz z likwidacją obszarów dworskich część rejonu Alfreda włączono do Siemianowic (Śląskich), zaś część z obecną zabudową do gminy Wełnowiec. Po nacjonalizacji przemysłu, w latach 40. XX wieku zabudowę Alfreda przekazano kopalni „Prezydent”. 1 kwietnia 1951 roku tereny kolonii weszły w skład Katowic.
W sierpniu 1978 roku kolonia, zlokalizowana przy placu Alfreda 1-13, została wpisana do rejestru zabytków nieruchomych. W latach 1980–1982 w rejonie ulicy L. Waryńskiego i T. Patalonga wybudowano osiedle domów jednorodzinnych.
Alfred do XXI wieku nie był podłączony do podstawowej infrastruktury technicznej, a także brakowało obiektów handlowo-usługowych. Dzieci z kolonii uczęszczały wówczas do szkoły w Siemianowicach Śląskich. Ostatni mieszkańcy Alfreda wyprowadzili się około 2012 roku i od tego czasu władze Katowic szukały pomysłu na jej zagospodarowanie.
W 2015 roku Rada Miasta Katowice zgodziła się na przekazanie trzech budynków – nr 3, 4 i 9 nowemu dzierżawcy – Fundacji Pomocy Dzieciom i Seniorom. Fundacja ta wmurowała kamień węgielny pod budowę „Wioski Serca Jana Pawła II”, a także zaadaptowała dawny piec do wypieku chleba na kaplicę. Dodatkowo w ciągu kilku lat część z dachów pokryto dachówką bitumiczną z miejsce ceramicznej i zainstalowano na nich panele fotowoltaiczne. 26 stycznia 2026 roku poinformowano, iż miasto Katowice nie przedłuży z fundacją dzierżawy zabudowy kolonii Alfred.
Architektura thumb|Dom przy placu Alfreda 1 (2011) thumb|Budynek dawnego nadszybia (2019) mały|Zabudowa koloni Alfred (2020)
Zabudowa kolonii Alfred stanowi zaadaptowane po 1923 roku budynki dawnego szybu „Alfred”, powstałe pod koniec XIX wieku. Składają się przeważnie z jednopiętrowych domów mieszkalnych wybudowanych w stylu historyzmu. Budynki nr 10 i 11 posiadają ryzalit sięgający pierwszego piętra, będący pozostałością po ołtarzu św. Barbary.
W dniu 19 sierpnia 1978 roku zabudowę wpisano do rejestru zabytków, zaś 25 czerwca 2007 roku uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla Alfreda. Administratorem budynków kolonii jest Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach.
Zabytkową kolonię Alfred, położoną przy placu Alfreda, tworzą następujące budynki www.slaskie.pl [dostęp 2011-07-19]: budynek nadszybia (nr 8), budynek maszyny wyciągowej (nr 9), budynek cechowni (nr 11), budynek kuźni (nr 12), budynek kotłowni (nr 7), budynek łaźni (nr 10), budynek administracji (nr 1), budynek wagi, budowle towarzyszące, położone na zachód od tego kompleksu pozostałości hałd przemysłowych.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Historyczne dzielnice, osady i kolonie Katowic Kategoria:Wełnowiec-Józefowiec Kategoria:Osiedla robotnicze w województwie śląskim Kategoria:Aleja Wojciecha Korfantego w Katowicach