Superpuchar Polski w piłce nożnej

Superpuchar Polski (w latach 2006–2009 Superpuchar Ekstraklasy) – trofeumForma trofeum zmieniała się przez lata. Do 2014 roku były to puchary o różnym kształcie, natomiast od edycji 2014 nagroda ma formę tacy lub medalionu. przyznawane zwycięskiej drużynie w meczu rozgrywanym pomiędzy mistrzem Polski oraz zdobywcą Pucharu Polski w danym sezonie (jeżeli ta sama drużyna wywalczyła zarówno mistrzostwo, jak i puchar kraju, to jej przeciwnikiem zostaje finalista Pucharu).

Mecz organizowany z przerwami od 1980 roku (de facto od 1983) przez Polski Związek Piłki Nożnej lub przez Ekstraklasę SA. Spotkanie nie ma regularnej daty. Najczęściej przeprowadzane jest w lipcu, przed inauguracją kolejnych rozgrywek Ekstraklasy, rozpoczynając tym samym sezon piłki nożnej w Polsce. W przypadku remisu po upływie regulaminowego czasu gry od razu zarządzana jest seria rzutów karnych.

Historia Pierwszy mecz o Superpuchar Polski planowano rozegrać 22 czerwca 1980 (po zakończeniu sezonu 1979/1980) na warszawskim Stadionie Dziesięciolecia. Prawo wzięcia udziału w nim wywalczyły sobie Szombierki Bytom (ówczesny mistrz Polski) oraz Legia Warszawa (zdobywca krajowego pucharu). Ostatecznie jednak – z nie do końca jasnych dziś powodów – do niego nie doszło. Istnieją dwie nieoficjalne wersje: pierwsza głosi, że wpływ na to miała sytuacja geopolityczna, społeczna i gospodarcza w kraju; druga tłumaczyła odwołanie względami stricte sportowymi. Według kilku czołowych działaczy piłkarskiej centrali – odpowiedzialnej za przeprowadzenie pojedynku – „siła medialna” jednej z drużyn nie dawała podstaw do stworzenia wielkiego widowiska (najprawdopodobniej chodziło wówczas o Bytomian).

Podobnie jak w 1980, odwołane zostały też z różnych przyczyn mecze w roku m.in. 1993, 2002 i 2011, natomiast w latach 1981–1982, 1984–1986, 2003, 2005 i 2013 nie były one zaplanowane.

Pierwszy mecz Koncepcja Superpucharu powróciła latem 1983. Wykorzystując wolny termin – na tydzień przed startem rozgrywek ligowych – postanowiono w ten właśnie sposób zainaugurować rozpoczynający się sezon.

Organizacji premierowego meczu superpucharowego podjęli się działacze z Gdańska, bowiem tamtejsza trzecioligowa Lechia półtora miesiąca wcześniej zdobyła Puchar Polski. 30 lipca 1983 na stadionie przy ul. Traugutta miejscowi pokonali 1:0 mistrza kraju, Lecha Poznań, po golu zdobytym przez Jerzego Kruszczyńskiego w 88. minucie.

Okres współpracy z fundacją Gloria Victis 23 maja 1987, podczas warszawskiego 61. Walnego Zgromadzenia (sprawozdawczego) PZPN, postanowiono – na wniosek Kazimierza Górskiego – corocznie, na tydzień przed inauguracją ligi, rozgrywać mecz o Superpuchar Polski. Wrócono do idei z 1983, wprowadzając jednak pewną nowość. Organizatorem spotkania cały czas pozostawała piłkarska centrala, jednak honorowy patronat nad nim objęła fundacja Gloria Victis, której fundusz miał zasilać dochód z meczu (stąd spotykana – choć nieprawdziwa – nazwa Superpuchar Gloria Victis).

2 sierpnia 1987, na Stadionie Gwardii w Białymstoku, Śląsk Wrocław ograł mistrzowskiego Górnika Zabrze 2:0 (1:0), dzięki dwóm bramkom zdobytym głową przez Dariusza Marciniaka. Trofeum ponownie przypadło zdobywcy krajowego pucharu. Po roku Górnicy stanęli przed kolejną szansą na triumf. 22 lipca 1988, na stadionie w Piotrkowie Trybunalskim, zwyciężyli poznańskiego Lecha 2:1 (1:0). Spotkanie było sędziowane przez Michała Listkiewicza.

8 lipca 1989 swoją szansę wykorzystała stołeczna Legia, wygrywając w Zamościu z Ruchem Chorzów 3:0 (2:0). 9 września 1990, po trzecim podejściu do Superpucharu, pierwsze zwycięstwo świętował poznański Lech – mecz przeciwko Legii ponownie sędziował wtedy Listkiewicz, który miesiąc wcześniej pełnił funkcję arbitra liniowego podczas finału Mistrzostw Świata 1990.

24 lipca 1991 we Włocławku pierwszy raz o końcowym wyniku zadecydowała seria rzutów karnych. W tym elemencie lepsi od mistrzowskiego Zagłębia Lubin okazali się piłkarze GKS-u Katowice (3:2, po remisie 1:1 w regulaminowym czasie). 2 sierpnia 1992 na stadionie GOS-u w Lubinie o trofeum walczył drugoligowiec – pierwszy i jedyny raz w dotychczasowej historii. Miedź Legnica nie sprostała jednak Lechowi Poznań, mimo prowadzenia do przerwy 2:0. W drugiej połowie mistrzowie Polski strzelili cztery gole (w ciągu jedenastu minut), nie tracąc przy tym żadnego.

Afera ostatniej ligowej kolejki sezonu 1992/1993 sprawiła, że pierwotnie zaplanowany na 27 czerwca 1993 w Radomiu Superpuchar został odwołany. Znano wówczas bowiem tylko jednego z uczestników – zdobywcę Pucharu Polski, zespół GKS-u Katowice.

24 lipca 1994, na Stadionie Miejskim w Płocku, Legia Warszawa pokonała Łódzki Klub Sportowy 6:4 (2:1). Jerzy Podbrożny, jako jedyny do tej pory, strzelił wówczas hat tricka. W dodatku po raz pierwszy doszło do sytuacji, że w Superpucharze przeciw mistrzowi nie wystąpił zdobywca Pucharu, tylko jego finalista. Po tym zwycięstwie piłkarze Legii wywalczyli tzw. potrójną koronę (mistrzostwo, Puchar i Superpuchar Polski). Tego osiągnięcia nie powtórzył dotychczas żaden rodzimy klub.

Rok później, 2 września 1995 w Rzeszowie, lepszy od warszawskiej jedenastki okazał się katowicki GKS (1:0). Gospodarzem meczu o Superpuchar w 1996 roku został natomiast Wodzisław Śląski. Pojedynek rozegrano 20 lipca, a spotkał się w nim Widzew Łódź (debiutant) z chorzowskim Ruchem. Po raz pierwszy w meczu nie padły gole, więc niezbędne okazało się przeprowadzenie serii rzutów karnych. Skuteczniejsi w niej okazali się Łodzianie, wygrywając 5:4.

3 sierpnia 1997 mecz o Superpuchar Polski został (po raz drugi w dziejach) zorganizowany na obiekcie jednego z uczestników. Tego dnia Stadion Wojska Polskiego był świadkiem starcia warszawsko-łódzkiego – Legia pokonała Widzew 2:1, przegrywając początkowo 0:1. To właśnie tym meczem swoją karierę w Polsce rozpoczął Nigeryjczyk Kenneth Zeigbo (strzelec wyrównującej bramki tuż przed przerwą). Kolejne spotkania o Superpuchar nie miały już takiej oprawy. Wrócono do tradycji przeprowadzania ich na neutralnym terenie, więc by zadbać o frekwencję, PZPN postanowił organizować je w mniejszych ośrodkach.

18 lipca 1998 roku Grodzisk Wielkopolski został najmniejszym miastem, w którym odbył się mecz o Superpuchar Polski. Swój pierwszy triumf świętowała tam Amica Wronki, ogrywając 1:0 ŁKS. Już rok później (22 września 1999 w Ostrowcu Świętokrzyskim) Wronczanie zostali pierwszą drużyną, która wywalczyła trofeum dwa razy z rzędu (ponownie 1:0 – tym razem z Wisłą Kraków). Kolejnym dokonaniem Wielkopolan stał się trzeci z rzędu udział w meczu o Superpuchar. 18 lipca 2000 lepsza okazała się jednak Polonia Warszawa, zwyciężając 4:2 (2:0). Pojedynek zorganizowano na obiekcie w Płocku – to pierwsze miasto, które dwukrotnie gościło wspomniane wydarzenie.

W 2000 zakończyła się współpraca między PZPN-em i fundacją Gloria Victis, która przestała być patronem meczu o Superpuchar Polski. Od tego momentu wszelkie obowiązki związane z organizacją spotkania leżały w gestii krajowego związku.

Po zakończeniu współpracy 15 lipca 2001, na Stadionie Miejskim w Starachowicach, spotkali się piłkarze Wisły Kraków i warszawskiej Polonii. Krakowianie wygrali tamten pojedynek 4:3, przy komplecie publiczności. W 2002 roku spotkanie o Superpuchar nie odbyło się. Wolę i gwarancję jego należytej organizacji dawały co prawda władze Suwałk, ale PZPN miał trudności ze znalezieniem dogodnego terminu, który w międzyczasie kilkakrotnie przekładano. Zatwierdzony wreszcie po licznych dyskusjach 8 września również okazał się „niemożliwy”.

W 2003 o przeprowadzeniu Superpucharu nie wspominano. Przeważyły względy organizacyjno-finansowe, przerywając tym samym 16-letnią tradycję.

Połączenie ze spotkaniem ligowym 3 czerwca 2004 władze Lecha Poznań zaproponowały PZPN-owi, by mecz o Superpuchar Polski połączyć ze spotkaniem ligowym. Przypadkowo sprzyjał temu terminarz Ekstraklasy – zainteresowani (Lech i Wisła Kraków) mieli 11 czerwca 2004 spotkać się na Stadionie Miejskim w Poznaniu w ostatniej, 26. kolejce sezonu 2003/2004. Pomysł uzyskał pozytywną opinię związku. Sam mecz zakończył się remisem 2:2. Choć w 90. minucie rozstrzygnęło się spotkanie ligowe, nadal „trwał” Superpuchar Polski, więc zarządzono serię rzutów karnych. Gospodarze pokazali skuteczność (4:1) i w ciągu półtora tygodnia zdobyli oba osiągalne wówczas pucharowe trofea.

Superpuchar Polski 2005 podzielił los rozgrywki sprzed dwóch lat.

Superpuchar Ekstraklasy SA Utworzenie Ekstraklasy SA skłoniło PZPN do przekazania nowemu podmiotowi wszelkich praw do tej imprezy (organizacji, zarządzania, zysków). Władze spółki zdecydowały o reaktywowaniu meczu pod nową nazwą – Superpuchar Ekstraklasy SA. W założeniu miał on stać się imprezą cykliczną, przeprowadzaną corocznie – na tydzień przed inauguracją nowego sezonu ligowego (powrót do koncepcji z 1983 i 1987).

Premierowy mecz Superpucharu w nowej formule został rozegrany 22 lipca 2006 na warszawskim Stadionie Wojska Polskiego, a zmierzyły się w nim Legia oraz Wisła Płock. W derbach Mazowsza lepsi okazali się zdobywcy krajowego pucharu, zwyciężając gospodarza 2:1 (1:0).

Odmowa wzięcia udziału w meczu W kolejnej edycji Superpucharu po raz pierwszy zdarzyło się, że jedna z drużyn odmówiła udziału w spotkaniu. Na cztery dni przed wyznaczoną datą pojedynku zdobywca Pucharu Polski Dyskobolia Grodzisk Wielkopolski przesłała do Ekstraklasy SA pismo, w którym – tłumacząc się kwestiami związanymi z udziałem w Pucharze UEFA – poinformowała o rezygnacji z walki o trofeum. Zgodnie z regulaminem udział w meczu zaproponowano finaliście ówczesnej edycji Pucharu, tj. Koronie Kielce, która również nie wyraziła zainteresowania przystąpieniem do rywalizacji. Organizator zdecydował się wówczas zaprosić finalistę Pucharu Ekstraklasy – GKS Bełchatów (zdobywcą tego pucharu także była wtedy Dyskobolia). Ostatecznie, 22 lipca 2007 na Stadionie GOS-u w Lubinie, w rywalizacji ówczesnego mistrza Polski z wicemistrzem, lepsi okazali się gospodarze, wygrywając 1:0.

2011–2013 Z powodu braku przystosowanego obiektu zrezygnowano z pierwotnego terminu meczu pomiędzy Wisłą Kraków (mistrzem Polski) a Legią Warszawa (zdobywcą Pucharu Polski), który miał odbyć się 23 lipca 2011. Postanowiono, że spotkanie zostanie rozegrane w lutym 2012Ekstraklasa. Mecz o Superpuchar dopiero w lutym.. Opóźnione w czasie widowisko miało być pierwszym meczem na Stadionie Narodowym w Warszawie. UEFA oczekiwała, że na każdym obiekcie budowanym przy okazji Euro 2012 odbędą się co najmniej dwa istotne spotkania, nim zacznie się ten turniej. Policja zakwestionowała gotowość obiektu (chodziło m.in. o problemy z łącznością, brak możliwości efektywnego oddzielenia kibiców obu drużyn), wystąpiło także opóźnienie w układaniu murawySuperpuchar: przełom ws. Stadionu Narodowego?. Planowaną rozgrywkę określano jako „mecz podwyższonego ryzyka”, z racji stosunków między kibicami obu zespołów.

Kluby oświadczyły, że nie zagrają, bo termin późniejszy niż 11 lutego 2012 kolidował z ich planamiSuperpuchar: Legia Warszawa i Wisła Kraków postawiły ultimatum.. 16 lutego rozpoczęły się pierwsze mecze 1/16 Ligi Europy UEFA, w których obie drużyny brały udział. Sytuację rozstrzygnięto 8 lutego na spotkaniu wojewody mazowieckiego, przedstawicieli Ekstraklasy, Narodowego Centrum Sportu oraz policji – mecz został odwołanyMecz o Superpuchar Polski został odwołany..

Ze względu na organizację mistrzostw Europy 2012 Superpuchar Polski, podobnie jak i start sezonu ligowego, przypadał na sierpień (a nie jak dotychczas – lipiec). Jednocześnie nie potrafiono znaleźć obiektu, który mógłby ugościć piłkarzy Legii Warszawa (zdobywcy Pucharu Polski) i Śląska Wrocław (mistrza Polski). Zdecydowano ostatecznie, że mecz odbędzie się 12 sierpnia 2012 na stadionie przy ulicy Łazienkowskiej w Warszawie. Po regulaminowym czasie gry utrzymywał się wynik 1:1; w konsekwencji doszło do rzutów karnych, a w nich lepsi byli Wrocławianie (4:2). Na trybunach zjawiło się 5000 widzów.