Szczerklina piaskowa (Ammophila sabulosa) – gatunek błonkówki z rodziny grzebaczowatych (Sphecidae).
Opis lewo|mały|240x240px|Samiec Błonkówka o wydłużonym, smukłym ciele. Długość ciała samicy 16-24 mm, samca 14-19 mm. Ubarwienie ma czarne, z wyjątkiem środkowej – czerwonej – części odwłoka; u samców w tym miejscu obecna jest także podłużna, czarna plamka. Odnóża długie, przystosowane do kopania w sypkiej, piaszczystej glebie. Czułki sięgają przynajmniej do połowy tułowia. Skrzydła ciemne, przezroczyste. Oczy duże, zajmują znaczną część głowy. Pleuryty srebrzyście owłosioneAmmophila sabulosa – Szczerklina piaskowa [online], Insektarium, 27 sierpnia 2013 [dostęp 2025-07-21].
Biologia lewo|mały|246x246px|Samica niosąca gąsienicę do gniazda mały|Samica magazynuje gąsienicę w norce, po czym zakopuje do niej wejście Obserwowane od maja do października, na łąkach, ugorach, a także otwartych terenach piaszczystych, na których zakładają swoje gniazda, w postaci wygrzebanych w ziemi kilkucentymetrowych korytarzy z komorą lęgową na końcu. Samica przystępuje do ich budowy po kopulacji. Następnie, rozpoczyna polowanie na gąsienice stanowiące pokarm dla larw. Ofiarami bywają zazwyczaj gąsienice sówkowatych (Noctuide), często większe i cięższe od samych szczerklin. Błonkówka unieruchamia gąsienice, paraliżując użądleniem w zwój nerwowy, a następnie transportuje do wcześniej przygotowanej norki. Ofiary przytrzymuje za pomocą masywnych żuwaczek oraz przedniej pary odnóży. Niesie je brzuszną stroną ciała skierowaną do góry, zawsze po ziemi, w odróżnieniu od samic szczerkliny gąsienicówki (Ammophila pubescens) i szczerkliny rośliniarkówki (Ammophila campestris), które transportują upolowaną ofiarę w powietrzu. Magazynowane w norce gąsienice pozostają żywe, w celu zapewnienia larwie świeżego dostępu do pożywienia. Po złożeniu jaja na ciele gąsienicy samica szczerkliny piaskowej maskuje otwór wejściowy do gniazda kilkoma małymi kamykami i piaskiem, a później odlatuje. Jedna szczerklina potrafi wykopać do 10 gniazd. Często dochodzi do pasożytnictwa lęgowego lub kleptopasożytnictwa; samice składają własne jaja w norkach wykopanych przez inne lub wykradają z nich schwytane wcześniej gąsieniceJ. P. Field, Ammophila sabulosa (Linnaeus, 1758) [online], Bees Wasps & Ants Recording Society, 1997 [dostęp 2025-07-21]. Larwy zwykle bardzo szybko się wylęgają, w ciągu kolejnych 10 dni osiągają rozmiary pozwalające im na skonstruowanie kokonu i przejście w stadium poczwarki. Po kolejnych kilkunastu dniach pojawiają się imagines. Gatunek ten może mieć więcej niż jedno pokolenie w ciągu roku; zimujące poczwarki przeobrażają się do końca maja następnego roku. Imagines żywią się nektarem.
Występowanie Gatunek palearktyczny. Rozpowszechniony w całej Europie, rzadszy na południowym wschodzie kontynentu. W Azji zasięg występowania ma kończyć się na rosyjskim Dalekim Wschodzie i JaponiiAmmophila sabulosa (Linnaeus, 1758) [online], GBIF.org [dostęp 2025-07-21].
W Polsce uznawany za gatunek bardzo pospolity. Występuje w całym kraju.
Przypisy
Kategoria:Grzebaczowate Kategoria:Błonkówki Europy Kategoria:Błonkówki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza