Tadeusz Tyszkiewicz hrabia (ur. 1774, zm. 12 kwietnia 1852 w Paryżu) – generał brygady armii Księstwa Warszawskiego.
Życiorys Od 1790 oficer gwardii mirowskiej, uczestnik wojny z Rosją w 1792 roku. Walczył w stopniu rotmistrza. Po zwycięstwie targowiczan podał się do dymisji i działał w sprzysiężeniu insurekcyjnym w Wilnie. Brał udział w insurekcji kościuszkowskiej, w trakcie której był adiutantem Jakuba Jasińskiego. Walczył w obronie Wilna, w obronie Warszawy przed Prusakami i Pragi przed Suworowem. Po powstaniu wyjechał do Paryża. W 1804 ukończył tam studia z zakresu artylerii i inżynierii. W 1806 został dowódca Gwardii Honorowej, wystawionej przez księcia J. Poniatowskiego dla asysty Napoleonowi I.
W stopniu kapitana był oficerem ordynansowym cesarza i odbył kampanię mazurską 1807. Jako pułkownik 2 pułku w 1809 walczył przeciw Austriakom. W 1812 roku przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa PolskiegoDziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego. 1812, nr 18, s. 167.. Generał z 1812 roku i dowódca 19 Brygady Jazdy w kampanii moskiewskiej (zob. 4 Dywizja Jazdy Michała Ignacego Kamieńskiego). Pod Medyną dostał się do niewoli rosyjskiej. Po uwolnieniu w 1814 wziął dymisję. Żonaty w 1815 roku z Józefą Sołłohubówną, córką Jerzego, a wnuczką Antoniego Józefa.
Od 1820 roku był senatorem-kasztelanem w Królestwie Polskim. W 1828 wyznaczony na członka sądu nad Towarzystwem Patriotycznym – głosował za uniewinnieniem.
W powstaniu listopadowym od 1830 do 1831 roku był cywilnym naczelnikiem powstania, a następnie prezesem Rządu Centralnego na Litwie. Po kapitulacji udał się do Prus, potem do Saksonii. Był członkiem sejmu powstańczego na emigracjiWalenty Zwierkowski, O Sejmie w Emigracji, Poitiers 1839, s. 10.. Ostatecznie osiadł w Paryżu, gdzie zmarł.
Był założycielem i członkiem loży wolnomularskiej Bracia Polacy Zjednoczeni w 1820 rokuStanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738–1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 324..
Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti MilitariXsięga pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych, Lwów 1881, s. 48..
Zgodnie z jego wolą wyrażoną w testamencie (przekazał swoim córkom, aby jego ciało przewiozły do ojczyzny, „nie wcześniej wszelako, niźli Polska swój byt niepodległy odzyska”), jego szczątki ekshumowano na początku 1939 i sprowadzono do Polski pochowano w Warszawie na cmentarzu Powązkowskim; porównaj: „Łódź w Ilustracji, 15 I 1939, nr 3, s. 5 (auto-karawan z prochami Generał na ulicach Warszawy). (kwatera 25-4-31/32).
Przypisy
Bibliografia H. P. Kosk, Generalicja polska, t. 2 wyd.: Oficyna Wydawnicza Pruszków 2001
Kategoria:Członkowie Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego 1812 Kategoria:Członkowie Sądu Sejmowego Królestwa Kongresowego (1827–1829) Kategoria:Członkowie sejmu polskiego na emigracji 1832–1848 Kategoria:Członkowie władz polskich na ziemiach zabranych (powstanie listopadowe) Kategoria:Generałowie brygady Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Funkcjonariusze służb specjalnych Księstwa Warszawskiego Kategoria:Generałowie powstania listopadowego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy wolnomularze (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Powstańcy kościuszkowscy Kategoria:Rotmistrzowie I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie-kasztelanowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Senatorowie Królestwa Polskiego (powstanie listopadowe) Tadeusz Tyszkiewicz Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-austriackiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy inwazji na Rosję 1812 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1792 Kategoria:Urodzeni w 1774 Kategoria:Zmarli w 1852 Kategoria:Hrabiowie I Rzeczypospolitej