Stanisław Janusz

thumb|Grób Stanisława Janusza Stanisław Janusz (ur. 25 kwietnia 1890 w Mokrej Stronie, zm. 15 października 1970 w Warszawie) – polski rolnik, polityk, działacz Stronnictwa Chłopskiego i Stronnictwa Ludowego, wojewoda w Rzeszowie (1944), poseł w latach 1928–1930 i 1944–1952.

Życiorys Urodził się 25 kwietnia 1890 w Mokrej Stronie (późniejszej dzielnicy Przeworska), w rodzinie Mateusza i Katarzyny z domu Kapusta. Ukończył szkołę powszechną w Przeworsku, przez rok uczęszczał także do gimnazjum w Jarosławiu. Podczas I wojny światowej służył w armii austriackiej, a od 1915 przebywał w niewoli rosyjskiej. Do kraju powrócił w 1918.

Od młodych lat był związany z radykalnym ruchem chłopskim, w 1927 przystąpił do Stronnictwa Chłopskiego. W latach 1928–1930 był posłem na Sejm RP II kadencji. W 1931 wraz z SCh przystąpił do Stronnictwa Ludowego, gdzie w latach 1933–1935 był członkiem Rady Naczelnej. Wykluczony został z partii za radykalizm. Współorganizował strajki chłopskie w powiecie przeworskim, przez co w 1933 był więziony przez sanację. W czasie II wojny światowej współpracował z Batalionami Chłopskimi, Armią Ludową i działaczami PPR, w związku z czym był więziony przez Gestapo.

Od 22 września 1944 do 22 października 1944 był wojewodą lwowskim z siedzibą w Rzeszowie. Równocześnie kierował wówczas Wojewódzką Radą Narodową w Rzeszowie, Od 1944 działał w prokomunistycznym Stronnictwie Ludowym, z ramienia którego w latach 1944–1947 był posłem do Krajowej Rady Narodowej. W latach 1944–1947 był także prezesem Zarządu Głównego Związku „Samopomocy Chłopskiej”, następnie honorowym prezesem. Od 9 października 1944 do 31 grudnia 1944 był wiceprzewodniczącym PKWN, a następnie – do 28 czerwca 1945 – był II wicepremierem w Rządzie Tymczasowym Edwarda Osóbki-Morawskiego. W latach 1947–1952 był posłem na Sejm Ustawodawczy, następnie od 1952 posłem na Sejm PRL I kadencji.

We wrześniu 1944 współtworzył Stronnictwo Ludowe, zostając jego wiceprezesem, którym był przez dwa miesiące. Od marca 1945 do stycznia 1946 przewodniczył radzie naczelnej tej partii. W listopadzie 1949 przystąpił wraz z nią do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, gdzie zasiadał we władzach krajowych (m.in. do 1959 w NKW). Był członkiem zarządu głównego Ligi Przyjaciół Żołnierza oraz Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.

Zmarł 15 października 1970 w WarszawieZmarł Stanisław Janusz, „Nowiny” nr 286 (6696) z 16 października 1970.. Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A2-tuje-7). Jego żoną była Anna Janusz z domu Konieczna (1885–1974).

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1965) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1945) Order Sztandaru Pracy II klasy (6 kwietnia 1955) („w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy społeczno-politycznej i zawodowej”). Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 1945, 1946) Medal za Warszawę 1939–1945 (17 stycznia 1946) („w pierwszą rocznicę wyzwolenia Warszawy zasłużonym w walce o wyzwolenie i odbudowę Stolicy (...)”). Medal 10-lecia Polski Ludowej (10 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 10 stycznia 1955 r. nr 0/56 – na wniosek Naczelnego Komitetu Wykonawczego Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Leksykon historii Polski z 1995. Profil na stronie Biblioteki Sejmowej.

Kategoria:Członkowie Ligi Przyjaciół Żołnierza Kategoria:Członkowie PKWN Kategoria:Działacze spółdzielni „Samopomoc Chłopska” Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Działacze Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Przeworsku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (1944–1989) Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Politycy Stronnictwa Chłopskiego Kategoria:Politycy Stronnictwa Ludowego Kategoria:Politycy Stronnictwa Ludowego (1944–1949) Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Posłowie na Sejm II kadencji (1928–1930) Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Posłowie z okręgu Rzeszów (II RP) Kategoria:Przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Wicepremierzy PRL Kategoria:Więźniowie niemieckich władz okupacyjnych w Polsce 1939–1945 Kategoria:Wojewodowie rzeszowscy Kategoria:Zmarli w 1970