Bielik wschodni (Haliaeetus leucoryphus) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący środkową i południową Azję. Dawniej wyjątkowo zalatywał do Polski (stwierdzony tylko raz – w roku 1943 w Pszczynie). Jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1771 roku Peter Simon Pallas, nadając mu nazwę Aquila leucorypha. Jako miejsce typowe wskazał dolny bieg rzeki Ural. Obecnie gatunek zaliczany jest do rodzaju Haliaeetus. Nie wyróżnia się podgatunków.
Morfologia mały|lewo|Bielik wschodni w locie Wygląd Samice większe od samców, lecz obie płci ubarwione jednakowo. Głowa i szyja brudnobiała. Wierzch ciała również brudnobiały. Dziób ciemny (bielik ma dziób jasny), nogi żółte. Koniec białego ogona z szerokim ciemnym pasem. Wymiary średnie długość ciała ok. 72–84 cmrozpiętość skrzydeł 180–215 cmmasa ciała ok. 2,0–3,3 kg u samca, 2,1–3,7 kg u samicy
Zasięg występowania Bielik wschodni występuje od Kazachstanu (możliwe, że już nie gniazduje) poprzez południową Rosję, Tadżykistan, Turkmenistan (prawdopodobnie zabłąkane, niegniazdujące osobniki), Uzbekistan i wschodnią Mongolię po Chiny, północne Indie, Pakistan, Bhutan, Bangladesz i Mjanmę. Poza sezonem lęgowym odwiedza Afganistan, a na przelotach bywa również w Nepalu. Wędrówki nie są do końca poznane.
Ekologia i zachowanie Biotop Okolice jezior, rzek, słodkowodne mokradła; często na obszarze pustynnym lub stepie. Spotykany zarówno na nizinach, jak i do wysokości 5000 m n.p.m. Przeważnie gniazduje na drzewach w pobliżu wody. Gniazdo Gniazdo buduje zarówno samiec, jak i samica. Umieszczone jest na drzewie, w Mongolii i południowym Kazachstanie zdarzają się gniazda ulokowane na ziemi obok jeziora. Jest to duża platforma z gałęzi, wyściełana suchą trawą, sitowiem, źdźbłami traw, delikatnymi gałązkami i zielonymi liśćmi. thumb|250px|Jaja z kolekcji muzealnej Jaja W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 1–3 jaja. W Indiach i Mjanmie niesie się od sierpnia do lutego. Wysiadywanie, pisklęta Jaja są wysiadywane przez 40–45 dni. Młode klują się w kilkudniowych odstępach, najmłodsze pisklę ginie. Oba ptaki z pary opiekują się pisklętami. Pożywienie Jest oportunistyczny, żywi się zarówno żywymi zwierzętami, jak i padliną. Przeważnie zjada ryby, ale np. w Górach Słonych ze względu na brak ryb zjada wyłącznie ptactwo wodne. Prócz tego łapie żaby, gady (w tym żółwie i węże) i pisklęta. Niekiedy kradnie zdobycz innym ptakom drapieżnym.
Status i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2017 roku uznaje bielika wschodniego za gatunek zagrożony (EN – Endangered), wcześniej (od 1994 roku) miał on status gatunku narażonego (VU – Vulnerable). Liczebność światowej populacji szacuje się na 1000–2499 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy. Za najbardziej prawdopodobne przyczyny spadków liczebności uznaje się utratę i degradację jego podmokłych siedlisk oraz niepokojenie przez ludzi.
Na terenie Polski bielik wschodni jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ().
Systematyka i nazwa polska za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Jastrzębiowate Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1771 roku Kategoria:Taksony opisane przez Petera Simona Pallasa Kategoria:Fauna Afganistanu Kategoria:Fauna Bangladeszu Kategoria:Fauna Bhutanu Kategoria:Fauna Chińskiej Republiki Ludowej Kategoria:Fauna Indii Kategoria:Fauna Kazachstanu Kategoria:Fauna Kirgistanu Kategoria:Fauna Mjanmy Kategoria:Fauna Mongolii Kategoria:Fauna Pakistanu Kategoria:Fauna Rosji Kategoria:Fauna Tadżykistanu Kategoria:Fauna Uzbekistanu