242px|thumb|Kościół św. Mikołaja w Bączalu Dolnym 242px|thumb|Kościół św. Marcina w Grywałdzie thumb|242px|Kościół św. Doroty w Trzcinicy thumb|242px|Kościół św. Katarzyny w Sławęcinie thumb|242px|Kościół Przemienienia Pańskiego w Osieku Jasielskim thumb|242px|Kościół św. Katarzyny w Gogołowie thumb|242px|Kościół św. Andrzeja w Rożnowicach thumb|242px|Kościół św. Jana Chrzciciela w Rzepienniku Biskupim
Drewniane kościoły południowej Małopolski – grupa cennych historycznie i ciekawych architektonicznie drewnianych kościołów, najczęściej konstrukcji zrębowej, z których najstarsze pochodzą z XIV wieku (za najstarszy uważa się kościół w Haczowie z 1388 roku). Zachowały się w dobrym stanie do czasów współczesnych i stanowią drugie najstarsze tego rodzaju skupisko drewnianych świątyń w Europie, zaraz po norweskich kościołach klepkowych tzw. stavkirke.
W województwach podkarpackim i małopolskim występuje duże zagęszczenie drewnianych kościołów. Prezentują style architektoniczne począwszy od gotyckiego, przez renesansowy, barokowy po nowsze style.
Są cennymi zabytkami w skali Polski, Europy i świata. Znaczna większość z nich znajduje się na turystycznym szlaku architektury drewnianej.
Historia Specjaliści z Regionalnego Ośrodka Studiów i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego (obecnie Narodowy Instytut Dziedzictwa) w Krakowie i Służby Ochrony Zabytków (Roman Marcinek, Janusz Bogdanowski (jako konsultant), Mariusz Czuba, Olga Dyba, Andrzej Laskowski, Zbigniew Myczkowski, Andrzej Siwek, Tadeusz Śledzikowski) pod kierownictwem dr Mariana Korneckiego wytypowała kościoły w Binarowej, Bliznem, Dębnie, Haczowie, Lachowicach, Lipnicy Murowanej, Orawce, Sękowej i Szalowej. Eksperci ICOMOS i UNESCO na listę wpisali jedynie kościoły w: Binarowej, Bliznem, Dębnie, Haczowie, Lipnicy Murowanej i Sękowej. UNESCO uznało dokumentację przygotowaną przez zespół za wzorcową w skali międzynarodowej i zaproponowało, aby była wzorcowa dla podobnych zgłoszeń wpisów seryjnych.
Kościoły na liście światowego dziedzictwa UNESCO Najcenniejszymi obiektami są kościoły wpisane 3 lipca 2003 na prestiżową listę UNESCO. Są to następujące świątynie: Binarowa – Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej Blizne – Kościół Wszystkich Świętych w Bliznem Dębno – Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie Haczów – Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Haczowie Lipnica Murowana – Kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej Sękowa – Kościół św. Filipa i św. Jakuba w Sękowej
Kościoły zgłoszone do wpisania na listę światowego dziedzictwa UNESCO Obecnie na liście UNESCO znajduje się 6 spośród 9 kościołów, które zostały zgłoszone. Komitet UNESCO wybrał te najstarsze (gotyckie), kościoły młodsze, pomimo iż były nominowane do wpisu, na liście się nie znalazły. Kościoły zgłoszone, ale niewpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO: Lachowice – Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Lachowicach – z 1789 roku, reprezentuje typowy późnobarokowy styl południowo-polskiego kościoła drewnianego Orawka – Kościół św. Jana Chrzciciela w Orawce – z XVII wieku, cenne polichromie i wyposażenie Szalowa – Kościół św. Michała Archanioła w Szalowej – z XVIII wieku, najcenniejszy barokowy kościół drewniany
Inne wybrane obiekty
Zobacz też drewniane kościoły w słowackich Karpatach drewniane kościoły powiatu jasielskiego drewniane cerkwie regionu karpackiego w Polsce i na Ukrainie drewniane cerkwie Marmaroszu
Przypisy
Linki zewnętrzne Rekomendacja ICOMOS-u dot. wpisania na listę UNESCO drewnianych kościołów południowej Małopolski (dokument PDF) Internetowy katalog kościołów drewnianych na terenie Polski
Kategoria:Małopolska Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Polsce Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii