Czartoria – ulica oraz nazwa małej części miasta Poznania, leżąca na obszarze SIM Chwaliszewo, na osiedlu samorządowym Stare Miasto . Pierwotnie stanowiła niewielką osadę powstałą na warcianej wyspie, wśród rzecznych rozlewisk, która została z czasem wchłonięta przez położone na sąsiedniej wysepce miasteczko – Chwaliszewo, a następnie wraz z nim w 1800 roku włączona w granice Poznania.
Nazwa Źródłosłów nazwy pochodzi od dwóch staropolskich określeń: czart oznaczającego diabła, demona, złego ducha oraz ryja oznaczającego trudno dostępne podmokłe łąki, moczary. Prawdopodobnie w ten sposób określano nadwarciańskie łąki, do których dostęp był utrudniony. Wierzono wówczas, że tego typu obszary zamieszkiwane są przez lokalne demony.
W czasach zaborów oraz podczas okupacji niemieckiej ulica nosiła nazwę Dammstrasse („ulica Tamowa”).
Charakterystyka Do 1945 r. był to obszar bardzo gęsto zabudowany i przeludnionySłownik ulic Poznania - dodatek do Gazety Wyborczej, Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu, 24.3.2007, s.7.
Czartoria stanowi obecnie niewielką uliczkę boczną od ulicy Chwaliszewo. Gęsta zabudowa, która powstała w XIX i XX wieku, została w niemal 90% zniszczona podczas walk o Poznań w 1945 roku. Degradację Czartorii pogłębiła regulacja Warty w 1969 roku i wybudowanie trasy przez mosty Bolesława Chrobrego i Mieszka I.
W XXI w. ta historyczna część miasta poddawana jest sukcesywnej rewitalizacji – wybudowano plomby, w 2009 r. wyremontowano zabytkowe, brukowe (kocie łby) ulice Czartoria i Tylne Chwaliszewo, zaś w roku 2010 przy ulicach tych zamontowano latarnie w stylu retro.
19 września 2015 przy dawnym murze przeciwpowodziowym otwarto Zaułek Ślepego Antka – związanego z Chwaliszewem bojownika Armii Krajowej – Antoniego GąsiorowskiegoBohater Ślepy Antek, w: Informator Samorządowy Metropolii Poznań, wrzesień 2015, s. 5. Na skrzyżowaniu zaułku z ul. Czartoria powstał skwer wraz z położonym w jego centrum dużym siedziskiem wykonanym z kortenu i drewna bangkirai. Autor projektu, Paweł Grobelny, otrzymał za niego w 2018 r. główną nagrodę jury za przestrzeń publiczną w konkursie Polska Architektura XXL, a w 2020 r. nagrodę w konkursie „DNA Paris Design Award 2020”.
Festiwal Urban Legend Przy ul. Czartoria (w pobliżu skrzyżowania z ul. Tylne Chwaliszewo) w ramach festiwalu sztuki Urban Legend w 2009 r. umieszczono na elewacji kamienicy tablicę autorstwa Jakuba Czyszczonia i Honzy Zamojskiego następującej treści:
Zobacz też Osiedle robotnicze na Czartorii w Poznaniu
Przypisy
Kategoria:Ulice w Poznaniu Kategoria:Chwaliszewo