Robert Hans van Gulik, chińskie nazwisko 髙羅佩 Gāo Luōpèi (ur. 9 sierpnia 1910 w Zutphen, zm. 24 września 1967 w Hadze) – holenderski dyplomata, sinolog, autor powieści historyczno-detektywistycznych.
Życiorys Jego ojciec był lekarzem wojskowym pracującym na Dalekim Wschodzie. Robert van Gulik od 3. do 12. roku życia mieszkał w Dżakarcie, gdzie nauczył się podstaw m.in. języka chińskiego. W latach 1929–1933 studiował na Uniwersytecie w Lejdzie kulturę Indii Wschodnich, języki chiński i japoński. W 1934 r. przeniósł się na Uniwersytet w Utrechcie, gdzie dodał do programu studiów język tybetański i sanskryt.
Od 1935 r. pracował jako dyplomata w kilku krajach azjatyckich: początkowo w Japonii, po wybuchu wojny w Chinach, potem także w Indiach, Libanie i Malezji. Pracował również w holenderskim ministerstwie spraw zagranicznych oraz w USA. Od 1965 r. aż do śmierci na raka płuca sprawował funkcję ambasadora Holandii w Japonii i Korei.
W Chinach i Japonii ceniono go jako wybitnego sinologa i znawcę sztuki, autora licznych prac naukowych (m.in. Sexual life in ancient China; a preliminary survey of Chinese sex and society from ca. 1500 B.C. till 1644 A.D., 1961), a także malarza i kaligrafa w stylu chińskim. Van Gulik zgłębiał m.in. sztukę gry w go (weiqi) oraz gry na cytrze (guqin).
Był członkiem Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk.
Cykl szesnastu opowieści detektywistycznych z sędzią Di w roli głównej został zapoczątkowany z myślą o czytelniku azjatyckim, ale szybko odniósł sukces na całym świecie. W Polsce jest wydawany od 2006 r. przez Państwowy Instytut Wydawniczy. Van Gulik narysował też serię komiksów na motywach powieści o sędzim Di, które ukazały się w prasie holenderskiej.
Główni bohaterowie sędzia Di – wzorowany na historycznej postaci urzędnika państwowego Di Renjie, który żył w latach 630–700 n.e., w okresie dynastii Tang. Pełnił funkcję sędziego w wielu miastach, a pod koniec życia został ministrem w stolicy cesarstwa; sierżant Hoong – prawa ręka sędziego, stary sługa jego rodziny, Ma Joong i Chao Tai – dawniej leśni rozbójnicy, po spotkaniu z sędzią zostali jego przybocznymi, Tao Gan – niegdyś wędrowny oszust, uratowany przez sędziego został jego przybocznym.
Powieści Tytuł oryginałuRokTytuł przekładuRokISBN polskiego wydaniaGłówne motywyCelebrated cases of Judge Dee(Dee Goong An)1949tłumaczenie klasycznej chińskiejpowieści detektywistycznej z XVIII w.The Chinese Maze Murders1951Sędzia Di w labiryncie2007zdrada, spadek, trucizna, barbarzyńcyThe Chinese Bell Murders1958Sędzia Di i wielki dzwon2007religia, waśń rodowa, włóczędzyThe Chinese Gold Murders1959Sędzia Di i złote morderstwa2006The Chinese Lake Murders1960Sędzia Di i tajemnica jeziora2006spisek polityczny, zdrada, chciwośćThe Chinese Nail Murders1961Sędzia Di i chiński gwóźdź2006zazdrość, skrytobójstwo, romansThe Haunted Monastery1961Sędzia Di i nawiedzony klasztor2006molestowanie kobiet, truciznaThe Emperor’s Pearl1963Sędzia Di i perła cesarza2008antyki, perwersyjne praktykiThe Lacquer Screen1964Sędzia Di i parawan z laki2006poezja, zazdrośćThe Red Pavilion1964Sędzia Di i czerwony pawilon2007do czego może doprowadzić miłośćVier Vingers1964Cztery palce1987The Monkey and the Tiger1965Sędzia Di, małpa i tygrys2006dwa osobne opowiadaniaThe Willow Pattern1965Sędzia Di i chiński wzór2009Murder in Canton1966Sędzia Di i morderstwo w Kantonie2007polityka, prostytucja,społeczność arabskaThe Phantom of the Temple1966Sędzia Di i zjawa2008zaginione złoto i tajemnicze morderstwo, społeczność tatarówJudge Dee at Work1967Zagadki sędziego Di2010zbiór ośmiu opowiadańNecklace and Calabash1967Sędzia Di, naszyjnik i tykwa2007Poets and Murder(The Fox-magic Murders)1968Sędzia Di i poeci2007sekrety wybitnych osobistości i miłość
Kolejność czytania Ze względu na chronologię wydarzeń w powieściach cykl o przygodach sędziego Di można czytać w następującej kolejności (z uwzględnieniem zajmowanych przez niego stanowisk): rok 663 – sędzia pokoju w fikcyjnym okręgu Peng-lai Sędzia Di i złote morderstwa Sędzia Di i parawan z laki Judge Dee at Work: Five Auspicious Clouds, The Red Tape Murders, He came with the Rain rok 666 – sędzia pokoju w fikcyjnym okręgu Han-yuan Sędzia Di i tajemnica jeziora Sędzia Di, małpa i tygrys: Poranek Małpy Judge Dee at Work: The Murder on the Lotus Pond Sędzia Di i nawiedzony klasztor rok 668 – sędzia pokoju w fikcyjnym okręgu Poo-yang Sędzia Di i wielki dzwon Judge Dee at Work: The Two Beggers, The Wrong Sword Sędzia Di i czerwony pawilon Sędzia Di i perła cesarza Sędzia Di i poeci Sędzia Di, naszyjnik i tykwa 670 – sędzia pokoju w fikcyjnym okręgu Lan-fang Sędzia Di w labiryncie Sędzia Di i zjawa Judge Dee at Work: The Coffins of the Emperor, Murder on New Year’s Eve 676 – sędzia pokoju w fikcyjnym okręgu Pei-chow Sędzia Di i chiński gwóźdź Sędzia Di, małpa i tygrys: Noc Tygrysa 677 – przewodniczący sądu stołecznego Sędzia Di i chiński wzór 678 – główny śledczy cesarstwa Sędzia Di i morderstwo w Kantonie
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Utrechcie Kategoria:Ambasadorowie Holandii w Malezji Kategoria:Ambasadorowie Holandii w Japonii Kategoria:Ambasadorowie Holandii w Korei Południowej Kategoria:Autorzy powieści kryminalnych i sensacyjnych Kategoria:Członkowie Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk Kategoria:Holenderscy orientaliści Kategoria:Holenderscy pisarze Kategoria:Sinolodzy Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Zmarli w 1967