2 Grupa Artylerii (Grupa Artylerii Armii) – wielka jednostka artylerii Polskich Sił Zbrojnych.

Formowanie i zmiany organizacyjne right|250px

19 października 1942, w Iraku, zorganizowano tzw. Artylerię Ciężką Armii Polskiej na Wschodzie. W jej skład włączono 1 pułk artylerii ciężkiej sformowany w maju 1942 r., w obozie Barbara, w Palestynie, jako jednostka II Korpusu Strzelców i 7 pułk artylerii ciężkiej utworzony wiosną 1942 r. w m. Kermine, w Uzbekistanie, w składzie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Oba pułki zostały przemianowane na 10 i 11 pac. W marcu 1943 roku w związku z reorganizacją jednostek Armii Polskiej na Wschodzie została utworzona w obozie Mullah Azis pod Kanaqin Grupa Artylerii Armii w składzie: dowództwo, pluton łączności, 7 pak, 9 pal, 10 pac i 11 pac. W kwietniu 1943 r. Grupa Artylerii Armii przesunięta została w rejon Kirkuku. W Iraku podległe jednostki artylerii prowadziły intensywne szkolenie, a kadra oficerska i podoficerska brała udział w kursach brytyjskich i polskich, jednostki otrzymują niezbędne uzbrojenie i wyposażenie. W lipcu 1943 r. przemianowana na 2 Grupę Artylerii i włączona w skład 2 Korpusu Polskiego. Od 26 sierpnia do połowy września 1943 roku jednostki 2 GA zostają przegrupowane w rejon miejscowości Isdud w Palestynie. Na terenie Palestyny i Syrii pułki 2 GA wzięły udział w szeregu strzelaniach, manewrach i pokazach. W dniu 16 listopada 1943 r. na poligonie pod Berszebą artylerzyści zdają egzamin ogniowy i podlegają inspekcji przez Naczelnego Wodza gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego. Od 2 do 4 grudnia 1943 r. jednostki grupy rozpoczęły przegrupowanie do obozu Qassasin w Egipcie, gdzie skompletowały swój stan osobowy i uzupełniły i wymieniły wyposażenie i uzbrojenie. Od stycznia do 20 lutego 1944 roku poszczególne jednostki wchodzące w skład 2 GA zostają z Port Saidu i Aleksandrii przetransportowane drogą morską do Tarentu i Bari we Włoszech.

Działania bojowe Po dotarciu do portów i wyładowaniu na ląd poszczególne pułki grupy przeszły aklimatyzację i szkolenie w obozach wojskowych w Santa Teresa (6 km na wschód od Tarentu) i San Basilio. Przejęły napływające z portów sukcesywnie uzbrojenie i wyposażenie, rozpoczęły zaprawę bojową. Jako pierwszy na front zajmowany nad rzeką Sangro przez 3 DSK wyruszył 17 lutego 1944 I dywizjon 11 pac, a 28 lutego dowództwo 11 pac-u i II dywizjon 10 pac. 19 marca pozostałe jednostki 2 GA zajęły stanowiska ogniowe na zachód od miejscowości Vinchiaturo i Campobasso. Po objęciu przez cały 2 Korpus Polski 60 km odcinka frontu na rzekach Sangro i Rapido, pododcinek zajmowany przez 3 DSK wspierały ze składu grupy: 9 pal i II dywizjon 10 pac, natomiast pododcinek broniony przez 5 KDP pozostałe oddziały 2 GA. Na zajmowanych stanowiskach ogniowych w zależności od potrzeb wspierały ogniem artyleryjskim jednostki korpusu do 14 kwietnia 1944 r. W dniach 14–16 kwietnia oddziały 2 GA zeszły ze stanowisk ogniowych i skoncentrowały się nad rzeką Volturno, uzupełniły amunicję i wypoczywały. Po 20 kwietnia poszczególne jednostki grupy przygotowywały i zajmowały stanowiska ogniowe dokonując rozbudowy sieci łączności telefonicznej i radiowej, prowadziły działania maskujące i segregowały gromadzoną amunicję. Podczas prowadzenia przygotowań do bitwy o Monte Cassino wzmocniono 2 GA jednostkami podległymi dowódcy artylerii 2 KP: Sztabem zwalczania artylerii nieprzyjaciela, II dywizjonem 8 paplot.c. (do prowadzenia ognia naziemnego), III dywizjonem 7 paplot.l. (do obrony plot oddziałów grupy) oraz dysponowała ogniem brytyjskiego 56 pac. Tylko częścią sił oddziały grupy prowadziły ogień do dnia „D” i godz. „H”. Od 11 maja godz. 23.00 do dnia 27 maja 1944 artyleria grupy na cele ustalone i rozpoznane wcześniej, a także wykryte w toku bitwy wystrzeliła 130 000 pocisków artyleryjskich. Działała na korzyść oddziałów piechoty, czołgów i kawalerii 2 KP. Od 27 maja do 12–14 czerwca 1944 oddziały grupy odpoczywały w rejonie Vinchiaturo i Campobasso. Od 19 czerwca cała 2 GA wraz z przydzielonymi jej brytyjskimi 17 i 26 pac-ami ześrodkowała się w rejonie Pescary. W trakcie kampanii adriatyckiej oddziały 2 GA wspierały nacierające jednostki korpusu rozwijając stanowiska ogniowe i sieć łączności. W dniach: 24–26 czerwca nad rzeką Chineti, a następnie w rejonie Loreto, Filotrano, Osimo oraz rzeką Musone. Intensywnie prowadziła ogień do nieprzyjaciela w dniach 17 i 18 lipca podczas walk o Anconę. Następnie od 19 lipca do 4 września 1944 roku wielokrotne prowadziła rozwijanie stanowisk ogniowych, punktów obserwacyjnych i prowadziła ogień w rejonie San Vito, Belvedere, Senigallia, Ripe, Monterade, Scaecano. Również uczestniczyła w przełamaniu obrony na rzece Metauro w dniach 19–22 sierpnia 1944. Zakończyła kampanię adriatycką przełamaniem Linii Gotów w okresie 2-4 września 1944 roku. W trakcie tej kampanii 2 GA całością sił i organicznych jednostek 13 razy zmieniała stanowiska ogniowe. Współdziałały z nią brytyjskie 17, 26, 4 i 56 pac-e, 97 paplot.c. eskadra 653 dsa (dywizjon samolotów artylerii). Oraz podporządkowanymi jej polskimi jednostkami artylerii tj. dywizjonami z 8 paplot.c. (do niszczenia celów naziemnych) i dywizjonami 7 paplot.l. w ramach opl. Od 5 września do 4 października 2 GA przebywała w Porto Recanati na wypoczynku. Od 4 października 1944 r. ze składu grupy wydzielono 10 i 11 pac i przydzielono do kanadyjskiej AGRA, 9 pal został w październiku wydzielony z 2 GA i odesłany na tyły celem przezbrojenia i przeorganizowania się w pułk artylerii ciężkiej. Pozostały 7 pak i przydzielone pojedyncze dywizjony 8 paplot.c. od 10 października wspierały oddziały 2 KP w kampanii w Apeninach Emiliańskich, w walkach pod Monte Chioda, Monte Pratello, Monte Lechia. 6 listopada powróciły do składu grupy wydzielone wcześniej 10 i 11 pac. 2 Grupa Artylerii w składzie 7 pak, 10 i 11 pac oraz pojedyncze dywizjony ze składu 8 i 7 paplotn wspierały oddziały 2 KP w walkach o Converselle, Monte Fortino, Monte Rici. Z końcem listopada dołączył do grupy 9 pac, w tym składzie grupa wspierała korpus w walkach o doliny rzek Marzeno, Lamone i Senio. 21 grudnia 1944 roku wydzielony ze składu grupy został 7 pak i przydzielony do tworzonej artylerii dywizyjnej 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej. Od stycznia do początków kwietnia 1945 roku pozostałe pułki 2 Grupy Artylerii wspierały w obronie oddziały korpusu nad rzeką Senio. Do 2 GA w końcu marca dołączyły nowo sformowane w Bazie 2 Korpusu 12 i 13 pac-e. Ponadto od 3 listopada 1944 r. do 4 kwietnia 1945 r. okresowo były przydzielone brytyjskie 3, 5, 73, 51 i 102 pac, dywizjony 1 paplot, eskadra B 654 dsa oraz polskie: I i II dywizjony 8 paplotc., dywizjon 7 paplot.l. i zespoły korpuśnego 1 pułku pomiarów artylerii. W bitwie o Bolonię 2 Polska Armijna Grupa Artylerii wspierała wojska 2 Korpusu Polskiego siłą 5 pułków artylerii ciężkiej oraz brytyjskich 78 pac-u i dywizjonu 13 pułku artylerii najcięższej. Ponadto przydzielono polskie oddziały: I dywizjon 8 paplot.c. i eskadrę C 663 dsa. W okresie bitwy w ciągu 12 dni całą grupą dokonano 7 zmian stanowisk ogniowych przesuwając się z frontem ponad 40 km. Sforsowano liczne rzeki i kanały, w tym: Senio, Santerno, Silaro, Gaiano i wiele kanałów. Po zdobyciu Bolonii i zakończeniu działań wojennych 2 AGA skoncentrowała się w rejonie pomiędzy Castel S. Pietro, a Bolonią. W trakcie działań wojennych od 18 lutego 1944 roku do 22 kwietnia 1945 roku oddziały grupy wystrzeliły 550 000 sztuk pocisków.

Pod koniec 1945 roku rozwiązano 2 Armijną Grupę Artylerii.

Struktura organizacyjna i obsada personalna grupy Dowództwo 2 Grupy Artylerii dowódca - płk (gen. bryg.) Ludwik ZąbkowskiObsada etatowa 9 kwietnia 1945: szef sztabu mjr (ppłk) dypl. Włodzimierz Łagidze mjr Bolesław Glazer oficer WSA - kpt. Józef Dobrostański tłumacz - por. Karol Jaroszyński dowódca łączności grupy por./kpt. Piotr Lichtarowicz (7 VIII 1943 – 15 III 1945) por. Wacław Widłaszewski (16 III 1945 – 1947)

7 pułk artylerii konnej (7th Polish Horse Artillery Regiment) do 15 sierpnia 1943 pod nazwą 7 pal: od 1945 w składzie 2 WDPanc. 9 pułk artylerii najcięższej (9th Polish Medium Regiment) - do jesieni 1944 jako 9 pal 10 pułk artylerii ciężkiej (10th Polish Medium Regiment) 11 pułk artylerii ciężkiej (11th Polish Medium Regiment) 12 pułk artylerii ciężkiej (12th Polish Medium Regiment) 13 pułk artylerii ciężkiej (13th Polish Medium Regiment) dowódca plutonu (kompanii) łączności 2 GAKompania łączności artylerii armii istniała od XI 1942 roku obsługiwała dowódcę artylerii Armii Polskiej na Wschodzie i dowódcę grupy artylerii APW. od 7.VIII.1943r. rozkazem A.P.W. L.dz.512/Łacz./43/ tj. Kompania Łączności Artylerii ulega reorganizacji zgodnie z etatem angielskim M.E./1182/1 M.E./1183/1. Utworzono stanowiska dowódców łączności Dowództwa Artylerii 2 KP i dowódcy łączności dowódcy 2GA 2KP oraz podporządkowano im po plutonie łączności.

por./kpt. Piotr Lichtarowicz (7 VIII 1943 – 27 II 1944) ppor./por. Wacław Widłaszewski (27 II 1944 – 15 III 1945) ppor. Ludwik Więckowski (16 III 1945 – 1947)

Odznaka pamiątkowa Zatwierdzona Dz. Rozk. Dowódcy 2 Korpusu nr 103, poz. 601 z 17 września 1946 roku odznaka ma kształt krzyża Monte Cassino. Na krzyż nałożony jest wieniec laurowy w kształcie koła. W centrum umieszczona syrenka oraz skierowany do dołu pocisk artyleryjski, który łączy się z oznaką 8 Armii Brytyjskiej. Pozostałą przestrzeń koła wypełniają promienie z wachlarzowato ustawionych tarczy, imitujące wybuch pocisku. Dwuczęściowa - wykonana w białym metalu, emblemat z wieńcem wykonany z kontrą, łączony z krzyżem na dwa nity tulejkowe. Wymiary: 45x45 mm. Projektowali Józef Czwodroń i Antoni Tass. Wykonanie: F.M. Lorioli Fratelli - Milano - Roma

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom II, Walki formacji polskich na zachodzie 1939-1945, Warszawa 1981, opracowanie zbiorowe pod redakcją Witolda Biegańskiego,

Piotr Żaroń, Kierunek wschodni w strategii wojskowo-politycznej gen. Władysława Sikorskiego 1940-1943, Warszawa 1988, ISBN 83-01-06820-5

Kategoria:Armia Polska na Wschodzie Kategoria:Artyleria Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Artyleria polska Kategoria:Wielkie jednostki 2 Korpusu Polskiego (PSZ)