John Saxon, właśc. Carmine Orrico (ur. 5 sierpnia 1936 w Nowym Jorku, zm. 25 lipca 2020 w Murfreesboro) – amerykański aktor, który na przestrzeni 60 lat pracował nad ponad 200 projektami filmowymi i telewizyjnymi. Występował w westernach i horrorach, często grając policjantów i detektywów.

Zdobywca nagrody Złotego Globu w nieistniejącej już kategorii „najlepsza wschodząca gwiazda – aktor” (1958). Odtwórca roli Ropera w filmie Roberta Clouse’a Wejście smoka (1973) i porucznika Dona Thompsona w horrorach z serii Koszmar z ulicy Wiązów.

Życiorys Wczesne lata Pochodził z rodziny włosko-amerykańskiej. Urodził się w Nowym Jorku jako syn Anny (z domu Protettore) i Antonia Orrico, robotnika portowego. W 1953 ukończył szkołę średnią New Utrecht High School w nowojorskiej dzielnicy Brooklyn. Równocześnie uczęszczał do Actors Studio na zajęcia aktorskie Stelli Adler. Jednocześnie imał się różnych zajęć, aby podreperować swój budżet, m.in. był modelem. Jego zdjęcia zwróciły uwagę „łowcy talentów” Henry Wilsona, który zaproponował go wytwórni Universal.

thumb|left|170px|John Saxon (1975)

Kariera W wieku 16 lat przybył do Hollywood i zmienił nazwisko na John Saxon. W 1954 po raz pierwszy trafił na duży ekran w dwóch filmach George’a Cukora: komedii romantycznej To może się zdarzyć każdemu (It Should Happen to You) z Judy Holliday i dramacie muzycznym Narodziny gwiazdy (A Star Is Born) z Judy Garland. W kryminalnym filmie noir Na swobodzie (Running Wild, 1955) pojawił się jako Vince Pomeroy. Rok później (1956) rola gracza baseballowego w filmie Moment nieuwagi (The Unguarded Moment) przyniosła mu sławę i uznanie. Za rolę Billa Tremaine w komedii Blake’a Edwardsa This Happy Feeling (1958) został uhonorowany nagrodą Złotego Globu w kategorii „najbardziej obiecujący nowy aktor”.

Przez kolejne kilka lat występował w całej serii lekkich filmów przeznaczonych dla młodego widza, w których partnerowały mu popularne ówcześnie gwiazdki: Sandra Dee, Luana Patten czy Debbie Reynolds. Jeden z nich trafił także na polskie ekrany – komedia Mr. Hobbs na urlopie (Mr. Hobbs Takes a Vacation, 1962) z Jamesem Stewartem. Swoją pierwszą dramatyczną rolę szeregowego Raymonda Endore’a zagrał w dramacie wojennym Wojenne polowanie (War Hunt, 1962) u boku Roberta Redforda. Jako Chuy Medina w westernie Sidneya J. Furiego Appaloosa (1966) u boku Marlona Brando zdobył nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego.

Pod koniec lat 60., skuszony przez włoską Cinecittà zaczął grywać w intratnych aczkolwiek mało ambitnych filmach klasy „B”. Były to głównie horrory i spaghetti westerny. Doprowadziły one do marginalizacji aktora na głównym rynku amerykańskim. Można go było oglądać w tak znanych serialach jak Doktor Kildare (1966) czy Kung-fu (1972). Zmieniło się to po wejściu na ekrany kultowego Wejścia smoka (1973), gdzie wystąpił jako mistrz sztuk walki, uzależniony od hazardu zaproszony na wyspę Hana u boku Bruce’a Lee, u którego przedtem brał lekcje sztuk walki. W telewizyjnej serii NBC Najwięksi bohaterowie Biblii (Greatest Heroes of the Bible) – pt. Sąd Salomona (The Judgement of Solomon, 1978) zagrał postać Adoniasza. Dużą popularność zyskał jako porucznik Donald Thompson w kasowym hicie Wesa Cravena Koszmar z ulicy Wiązów (1984). Nie zaniedbywał również szklanego ekranu. W operze mydlanej Dynastia (1982–1984) zagrał postać Rashida Ahmeda, potężnego potentata z Bliskiego Wschodu, brata Farouka (Kabir Bedi), romansującego z Alexis (Joan Collins), dopóki nie rozpoczął kontaktów biznesowych z Blakiem Carringtonem (John Forsythe). W miniserialu NBC Liz: Historia Elizabeth Taylor (Liz: The Elizabeth Taylor Story, 1995) z Sherilyn Fenn w roli tytułowej zagrał Richarda Brooksa, reżysera Kotki na gorącym blaszanym dachu. W jednym z odcinków serialu CSI: Kryminalne zagadki Las Vegas (2005) wystąpił w roli Waltera Gordona.

Życie prywatne 14 stycznia 1967 zawarł związek małżeński z Mary Ann, z którą miał syna Antonia (ur. 31 stycznia 1971). 27 grudnia 1979 doszło do rozwodu. 14 czerwca 1987 ożenił się z Elizabeth, z którą rozwiódł się 12 września 1992. 29 sierpnia 2008 poślubił Glorię Martel.

Zmarł 25 lipca 2020 w Murfreesboro w Tennessee na zapalenie płuc w wieku 83 lat.

Filmografia Filmy thumb|right|200px|W Wejściu smoka (1973) 1954: Narodziny gwiazdy (niewymieniony w czołówce) 1955: Running Wild jako Vince Pomeroy 1956: The Unguarded Moment jako Leonard Bennett 1959: The Big Fisherman jako książę Voldi 1960: Nie do przebaczenia jako Johnny Portugal 1962: War Hunt jako szeregowy Raymond Endore 1963: Kardynał jako Benny Rampell 1965: The Night Caller jako dr Jack Costain 1966: Appaloosa jako Chuy Medina 1967: Winchester ’73 (TV) jako Dakin McAdam 1968: One Dollar Too Many jako Clay Watson 1969: Śmierć rewolwerowca jako Lou Trinidad 1972: Joe Kidd jako Luis Chama 1973: Wejście smoka jako Roper 1974: Planet Earth jako Dylan Hunt 1974: Czarne święta jako porucznik Ken Fuller 1975: Strange New World (TV) jako kapitan Anthony Vico 1976: Violent Naples jako Francesco Capuano 1977: Atak na Entebbe (TV) jako generał Elad Peled 1978: Shalimar jako pułkownik Columbus 1979: Elektryczny jeździec jako Hunt Sears 1980: Bitwa wśród gwiazd (Battle Beyond the Stars) jako Sador 1980 Cannibal Apocalypse jako Norman Hopper 1982: Rooster (TV) jako Jerome Brademan 1982: Ciemności (Tenebre) jako Peter Bullmer 1983: Prisoners of the Lost Universe jako Kleel 1984: Koszmar z ulicy Wiązów jako porucznik Donald Thompson 1986: Paco – maszyna śmierci jako Francis Turner 1987: Koszmar z ulicy Wiązów III: Wojownicy snów jako Donald Thompson 1992: Maximum Force jako kapitan Fuller 1994: Nowy koszmar Wesa Cravena jako Donald Thompson 1994: Gliniarz z Beverly Hills III jako Orrin Sanderson 1996: Od zmierzchu do świtu jako agent FBI Stanley Chase 2009: Stare wygi (Old Dogs) jako Paul 2009: War Wolves (TV) jako Tony Ford 2009: The Mercy Man jako ks. McMurray

Seriale 1963: Prawo Burke’a jako Bud Charney 1964: Prawo Burke’a jako Gil Lynch 1965: Strzały w Dodge City jako Dingo / Cal Strom Jr. 1966: Doktor Kildare jako Richard Ross 1966: The Time Tunnel jako Marco Polo 1966: Strzały w Dodge City jako Virgil Stanley 1967: Bonanza jako Steven Friday / Blas 1967: Ironside jako Carter 1967: Strzały w Dodge City jako Pedro Manez 1969: Bonanza jako szef Jocova 1970: Ironside jako Eric Saginor 1972: Kung Fu jako Raven 1973: Ulice San Francisco jako Vince Hagopian Jr. 1974: The Six Million Dollar Man jako major Frederick Sloan 1974: Banaczek jako Harry Harland 1975: Strzały w Dodge City jako Gristy Calhoun 1976: Wonder Woman jako kapitan Horst Radl 1976: Starsky i Hutch jako Rene Nadasy 1976: The Six Million Dollar Man jako Nedlick 1979: Hawaii Five-O jako Harry Clive 1982–1988: Falcon Crest jako Tony Cumson 1982–1984: Dynastia jako Rashid Ahmed 1983: Drużyna A jako Martin James 1983: Hardcastle i McCormick jako Martin Cody 1984: Napisała: Morderstwo jako Jerry Lydecker 1984: Magnum jako Ed Russler 1984: Masquerade jako Joey Savane 1985: Drużyna A jako Kalem 1985–1986: Inny świat jako Edward Gerard 1987: Nowa seria Alfred Hitchcock przedstawia jako Garth December 1988: Napisała: Morderstwo jako Marco Gambini 1991: Matlock jako John Franklin 1992: Lucky Luke jako mężczyzna w czerni 1994: Napisała: Morderstwo jako Bernardo Bonelli 1994–1995: Melrose Place jako Henry Waxman 1996: Legendy Kung Fu jako Straker 2005: CSI: Kryminalne zagadki Las Vegas jako Walter Gordon 2006: Mistrzowie horroru jako Jeb „Pa” Jameson

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykanie pochodzenia włoskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy judocy Kategoria:Amerykańscy karatecy Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1936 Kategoria:Zmarli w 2020