Spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem []. Bezdźwięcznym odpowiednikiem jest [x].
Artykulacja Opis W czasie artykulacji tej spółgłoski: modulowany jest strumień powietrza wydychany z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, jest to spółgłoska ustna prąd powietrza w jamie ustnej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka – spółgłoska środkowa tylna część języka dotyka podniebienia miękkiego – spółgłoska miękkopodniebienna wiązadła głosowe periodycznie drgają – spółgłoska dźwięczna
Warianty Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo: wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [] przewężenie w gardle, mówimy wtedy o spółgłosce faryngalizowanej spółgłosce: [] zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce []
Przykłady w języku polskim jako alofon spółgłoski [x] przed spółgłoską dźwięczną: niechby [] w języku czeczeńskim: ġala [] „miasto” w języku hindi: ग़रीब [] „biedny” w języku irlandzkim: dhorn [] „pięść” w języku litewskim: humoras [] „humor” w języku nawaho: ’aghá [] „najlepszy” w języku paszto: غاتر [] „muł” w języku romskim: γoines [] „dobry” w języku rosyjskim: дорога [] „droga” (w dialekcie południoworosyjskim); господи! [] "Boże!" (pochodzące z cerkiewnosłowiańskiego, w języku literackim) w języku tureckim: ağa [] „sieć”
szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna