thumb|200px|right|Emeryk Czapski w 1935 Emeryk August Wojciech Hutten-Czapski herbu Leliwa (ur. 21 sierpnia 1897 w Stańkawie k. Mińska Litewskiego, zm. 31 stycznia 1979 w Rzymie) – polski hrabia i polityk, dyplomata i wojskowy, baliw polskiej prowincji Zakonu Maltańskiego.
Życiorys mały|Olga Boznańska, Portret Emeryka Hutten-Czapskiego, 1930, Muzeum Narodowe w Krakowie Emeryk August był synem ziemianina z Mińszczyzny, prezydenta miasta Mińska Litewskiego, Karola Czapskiego i Marii Leontyny z Pusłowskich. Był wnukiem kolekcjonera Emeryka Hutten-Czapskiego, kuzynem Józefa i Marii Czapskich. W wieku lat siedmiu utracił ojca. Nauki pobierał w internacie benedyktynów w Ettal w Bawarii i na wydziale prawa uniwersytetu w Petersburgu. W czasie wojny bolszewickiej lat 1919–1921 pracował w Misji Żywnościowej im. Hoovera, potem jako delegat Zarządu Terenów Przyfrontowych i Etapowych przy Dowództwie 4 Armii generała Skierskiego. Traktat ryski (1921) przyniósł utratę większości rodzinnych majątków, które znalazły się na terenie sowieckiej Białorusi i Czapski (w 1922 adoptowany przez bezdzietnego Bogdana Czapskiego) wstąpił do polskiej służby państwowej, działając także w prywatnych organizacjach, m.in. jako:
Okres II Rzeczypospolitej starosta w Stołpcach (1921–1923), prezes Powiatowego Związku Ziemian pow. słonimskiego (1925–1931), radca Wileńskiej Izby Rolniczej (1933–1939), poseł z województwa nowogródzkiego na Sejm III i IV kadencji (wybierany w wyborach w 1930 i 1935), gdzie pracował w komisjach budżetowej, oświatowej i spraw zagranicznych i jako prezes sejmowo-senackiej komisji leśnej (podczas III kadencji reprezentował Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem, a podczas IV kadencji początkowo Koło Rolników Sejmu i Senatu, a od 1937 Koło Emigracyjno-Kolonialne).
Druga wojna światowa thumb|250px|80. urodziny Bogdana Czapskiego w 1931, E.A. Czapski 2. od lewej delegat PCK we Francji (1939–1940), delegat Dyrektora Biur Polskich (rodzaj ambasady) w Afryce Północnej (1941–1943), konsul generalny RP w Afryce Północnej (1943), kierownik Wydziału Uchodźczego w emigracyjnym MSZ w Londynie (1944), doradca polityczny w randze podpułkownika w Polskiej Misji Wojskowej przy Naczelnym Dowództwie Alianckich Sił Ekspedycyjnych. Jako taki przekroczył Ren wraz z 1 Dywizją Pancerną gen. Stanisława Maczka, i odkrył w Norymberdze skradziony przez hitlerowców ołtarz Wita Stwosza z Krakowa.
Na emigracji referent Rządu RP na wygnaniu w sprawach polskich więźniów obozów KZ Oberlangen, Mauthausen, Gusen i Dachau, przedstawiciel II Korpusu Polskiego przy Allied High Commission we Włoszech, Przeor (Baliw) polskich rycerzy maltańskich, prezes Związku Kawalerów Maltańskich w Polsce (1946–1975), kanclerz światowej organizacji Zakonu Maltańskiego, inicjator zbiórki pieniężnej na cele odbudowy zamku warszawskiego (1972), delegat Związku Rodziny Czapskich do spraw Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie (1962–1970). Jako taki przekazał muzeum cenne egzemplarze rycin i starodruków polskich, w latach 1968–1979 prezes Fundacji Rzymskiej im. Margrabiny J.S. Umiastowskiej (jego sekretarzem był wówczas Adam Broż), jeden z inicjatorów powstania Cmentarza Polskiego w Rzymie, na którym spoczywa wraz z matką (zm. 1965).
Rodziny nie założył. Według relacji Jerzego Vetulaniego Hutten-Czapski był osobą homoseksualną.
Najważniejsze odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (1944)27 marca 1944 ()., Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, Krzyż Walecznych (1944), Wielki Oficer Orderu Korony Włoch, Wielki Oficer Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej, Oficer Orderu Kolonialnego Gwiazdy Włoch, Kawaler Honoru i Dewocji Zakonu Maltańskiego (1933) Baliw Krzyża Wielkiego Honoru i Dewocji Zakonu Maltańskiego (1946), Baliw Krzyża Wielkiego Posłuszeństwa Zakonu Maltańskiego (1968), Krzyż Wielki Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego (Stolica Apostolska, 1978)Nadany przez papieża Jana Pawła II (Edward Borowski: Emeryk Hutten Czapski 1897–1979: Szkic biograficzny i wspomnienia współczesnych. Londyn: Oficyna Poetów i Malarzy, 1986, s. 54. ).
Zobacz też Czapscy herbu Leliwa
Przypisy
Bibliografia Emeryk Hutten-Czapski 1897–1979 (praca zbiorowa), Londyn 1986 Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego Emeryk August Hutten-Czapski Kategoria:Członkowie Izby Rolniczej w Wilnie Kategoria:Działacze ziemiańscy II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani ze Stołpcami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Kolonialnym Gwiazdy Włoch Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Oficerowie Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Pochowani w Rzymie Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii zachodnioeuropejskiej 1944–1945 Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Grzegorza Wielkiego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform Kategoria:Polscy dyplomaci (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Polscy hrabiowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polscy kawalerowie maltańscy Kategoria:Posłowie na Sejm III kadencji (1930–1935) Kategoria:Posłowie na Sejm IV kadencji (1935–1938) Kategoria:Posłowie na Sejm II Rzeczypospolitej (województwo nowogródzkie) Kategoria:Starostowie powiatowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1979