Juan Caramuel y Lobkowitz (ur. 23 maja 1606 w Madrycie, zm. 8 września 1682 w Vigevano) – hiszpański duchowny, poliglota i polihistor: teolog probabilista, pisarz i matematyk. Biskup Vigevano w latach 1673–1682, cysters.
Życiorys Był dzieckiem rozwiniętym ponad swój wiek; wcześnie zaczął się zajmować poważnymi problemami matematycznymi: w dziesiątym roku życia opublikował nawet tablice astronomiczne. Otrzymawszy powierzchowne wykształcenie w kolegium, gdzie dzięki swoim wybitnym zdolnościom osiągał szybkie postępy, zwrócił swoje zainteresowania ku językom orientalnym, zwłaszcza chińskiemu. Przyjęto go do zakonu cystersów w klasztorze La Espina w diecezji Palencia; po święceniach zaczęła się jego niezwykle urozmaicona i błyskotliwa kariera.
Gdy przebywał w klasztorze w Dunes we Flandrii, na jego kazania zwrócił uwagę kardynał infant Ferdynand Habsburg, gubernator Niderlandów, i w 1638 przyznano mu tytuł doktora teologii na uniwersytecie w Leuven. Kiedy musiał opuścić Palatynat, król Filip IV wysłał go jako posła na dwór cesarza Ferdynanda III. Był kolejno opatem Melrose w Szkocji, prowincjałem benedyktynów w Wiedniu i wikariuszem biskupim przy arcybiskupie Pragi.
W 1648, gdy Szwedzi oblegali Pragę, uzbroił oddział duchownych i dowodził nim podczas obrony miasta. Za odwagę otrzymał od cesarza złoty łańcuch. Wkrótce potem został biskupem Königratz, potem arcybiskupem Otranto, a umierając był biskupem Vigevano.
Jego książki są jeszcze liczniejsze od tytułów i rozmaitych osiągnięć. Według Jeana-Noëla Paquot opublikował nie mniej niż 262 dzieła o gramatyce, poezji, retoryce, matematyce, astronomii, architekturze, fizyce, polityce, prawie kanonicznym, logice, metafizyce, teologii i ascetyzmie. Ale niewiele z jego dzieł miało trwałą wartość. Uwielbiał bronić nowatorskich teorii, a w Theologia moralis ad prima atque clarissima principia reducta (Leuven, 1643) próbował rozwiązywać problemy teologiczne za pomocą reguł matematycznych. Przypisywane mu pobłażliwe poglądy moralne skrytykował Pascal w Prowincjałkach, a Alfons Liguori przyznał mu za nie tytuł księcia laksystów. Z taką oceną polemizuje współczesna teolożka Julia Fleming.
Jego prace matematyczne skupiały się na kombinatoryce; był też jednym z pionierów rachunku prawdopodobieństwa, przedrukowując z pomocnymi wyjaśnieniami pracę Christiaana Huygensa o grze w kości.
Znał 24 języki.
Zdaniem prof. Tatarkiewicza Caramuel był postacią równie malowniczą jak Leibniz.
Dzieła drukiem thumb|Mathesis nova, 1670 Philippus Prudens, Antwerp, 1639. Respuesta al Manifiesto del Reyno de Portugal, Antwerp, 1641. Rationalis et realis philosophia, Louvain, 1642. Theologia moralis fundamentalis, praeterintentionalis, decalogica, sacramentalis, canonica, regularis, civilis, militaris, Frankfurt, 1652-1653. Theologia rationalis Frankfurt, 1654-1655. Theologia moralis fundamentalis, editio secunda, Rome, 1656. Primus calamus ob oculos ponens metametricam, quae variis currentium, recurrentium, adscendentium, descendentium, nec-non circumvolantium versuum ductibus, aut aeri incisos, aut buxo insculptos, aut plumbo infusos, multiformes labyrinthos exponat, Rome, 1663. Mathesis biceps, vetus et nova, Campagna – Lyons, 1670. Architectura civil recta y obliqua, Vigevano, 1678.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Juan Caramuel y Lobkowitz – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Urodzeni w 1606 Kategoria:Ludzie urodzeni w Madrycie Kategoria:Ludzie związani z Wiedniem Kategoria:Ludzie związani z Pragą Kategoria:Zmarli w 1682 Kategoria:Cystersi (biografie) Kategoria:Hiszpańscy matematycy Kategoria:Hiszpańscy teolodzy katoliccy Kategoria:Matematycy XVII wieku Kategoria:Polihistorzy Kategoria:Autodydakci