thumb|Diphasiastrum alpinum thumb|Diphasiastrum tristachyum Widlicz, zeglej (Diphasiastrum Holub) – rodzaj roślin należących do rodziny widłakowatych. Obejmuje ok. 20–23 gatunki. Są to rośliny głównie półkuli północnej, z 6 przedstawicielami we florze Polski.
Rośliny zimozielone, naziemne, zasiedlające zwykle raczej suche siedliska, często na terenach wyżej położonych.
Rozmieszczenie geograficzne W większości (20 gatunków) rosną w strefie klimatu umiarkowanego i okołobiegunowego na półkuli północnej, dwa gatunki sięgają strefy międzyzwrotnikowej w Ameryce Południowej, jeden rośnie w południowej Afryce i na Madagaskarze. Rodzaj podawany jest także z Nowej Gwinei i Markizów. Do flory polskiej włączanych jest 6 gatunków (trzy z nich – D. issleri, D. oellgaardii i D. zeilleri – uznawane są za mieszańce): widlicz alpejski, widłak alpejski (Diphasiastrum alpinum (L.) Holub, syn. Lycopodium alpinum L.) widlicz cyprysowy, widłak cyprysowy (Diphasiastrum tristachyum (Pursh) Holub, syn. Diphasium tristachyum, syn. Lycopodium tristachyum Pursh) widlicz Isslera, widłak Isslera (Diphasiastrum issleri (Rouy) Holub) widlicz Oellgaarda, widłak Oellgaarda (Diphasiastrum oellgaardii (Stoor, Boudrie, Jérôme, K.Horn & Bennert)) widlicz spłaszczony, widłak spłaszczony (Diphasiastrum complanatum (L.) Holub, syn. Lycopodium complanatum L.) widlicz Zeillera, widłak Zeillera (Diphasiastrum zeilleri (Rouy) Holub, syn. Diphasium zeilleri)
Morfologia Pokrój Rośliny naziemne, z reguły z pędami płożącymi się i korzeniącymi się w dolnej części, w końcowej części podnoszącymi się i prosto wzniesionymi. Pędy wzniesione są spłaszczone lub czteroboczne, zwykle z kilkoma odgałęzieniami bocznymi. Osiągają 2–6 mm średnicy. Na pędach nie powstają bulwki. Liście (mikrofile) Na pędach płożących odległe, przylegające i cienkie, łuskowate. Na pędach wzniesionych liście wyrastają w czterech rzędach, przylegają lub odstają od łodygi, są lancetowate do niemal nitkowatych, zwykle łuskowate i nachodzące na siebie. Zarodnie Zebrane w kłos zarodnionośny pojedynczy i wówczas siedzący lub z pędu wyrasta kilka kłosów – wówczas rozwijają się one na ulistnionych, dychotomicznie rozgałęziających się szypułach. Kłosy osiągają od nieco tylko ponad 1 cm do 7,5 cm długości. Zarodnie mają kształt nerkowaty i powstają na liściach zarodnionośnych, krótszych od liści pokrywających szypułę. Gametofit Podziemny, myko-heterotroficzny, kształtu przypominającego korzeń marchwi, z rodniami i plemniami w górnej części.
Systematyka W systemach klasyfikacyjnych szeroko ujmujących rodzaj widłak Lycopodium rośliny tu należące zaliczane są do sekcji Complanata Victorin.
Gatunki tu zaliczane tworzą w obrębie rodzaju szereg mieszańców.
Pozycja i podział rodzaju w systemie PPG I (2016) Rodzaj Diphasiastrum należy do podrodziny Lycopodioideae W.H.Wagner & Beitel ex B. Øllg. z rodziny widłakowatych Lycopodiaceae – jedynej współczesnej w obrębie rzędu widłakowców Lycopodiales.
Wykaz gatunków Diphasiastrum alpinum (L.) Holub – widlicz alpejski Diphasiastrum angustiramosum (Alderw.) Holub Diphasiastrum carolinum (Lawalrée) Holub Diphasiastrum complanatum (L.) Holub – widlicz spłaszczony Diphasiastrum digitatum (Dill. ex A.Br.) Holub Diphasiastrum falcatum B.Øllg. & P.G.Windisch Diphasiastrum fawcettii (F.E.Lloyd & Underw.) Holub Diphasiastrum henryanum (E.D.Br. & F.Br.) Holub Diphasiastrum × issleri (Rouy) Holub – widlicz Isslera Diphasiastrum madeirense (J.H.Wilce) Holub Diphasiastrum multispicatum (J.H.Wilce) Holub Diphasiastrum nikoense (Franch. & Sav.) Holub Diphasiastrum × oellgaardii Stoor, Boudrie, Jérôme, K.Horn & Bennert – widlicz Oellgaarda Diphasiastrum platyrhizoma (J.H.Wilce) Holub Diphasiastrum sitchense (Rupr.) Holub Diphasiastrum thyoides (Humb. & Bonpl. ex Willd.) Holub Diphasiastrum tristachyum (Pursh) Holub – widlicz cyprysowy Diphasiastrum veitchii (Christ) Holub Diphasiastrum wightianum (Wall. ex Hook. & Grev.) Holub Diphasiastrum yueshanense (C.M.Kuo) Holub Diphasiastrum zanclophyllum (J.H.Wilce) Holub Diphasiastrum zeilleri (Rouy) Holub – widlicz Zeillera
Ochrona Wszystkie gatunki z tego rodzaju występujące dziko w Polsce podlegają prawnej ochronie gatunkowej – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin.
Przypisy
Kategoria:Widłaki