Stanisław Joachim Sojka, występujący także jako Soyka i Stanisław Soyka (ur. 26 kwietnia 1959 w Żorach, zm. 21 sierpnia 2025 w Sopocie) – polski wokalista jazzowy i popowy, pianista, gitarzysta, skrzypek, kompozytor, aranżer.
Kariera zawodowa Początki Zaczął występować już w wieku siedmiu lat, kiedy to śpiewał w sopranach w chórze kościelnym. Kiedy miał 14 lat, został kościelnym organistą. Uczył się w klasie skrzypiec w Podstawowej Szkole Muzycznej I stopnia w Gliwicach. Naukę kontynuował w Liceum Muzycznym w Katowicach, po czym studiował na Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach, na kierunku aranżacji i kompozycji.
W czasie studiów był wokalistą uczelnianego big-bandu Puls, z którym dokonał kilku nagrań dla Polskiego Radia w Katowicach. W 1977 nawiązał współpracę z Jarosławem Śmietaną, w ramach której występował przed koncertami jego zespołu Extra Ball na koncertach klubowych i festiwalach w Polsce. W listopadzie wystąpił z Extra Ballem na koncercie „Jazz w Filharmonii”, który odbył się w listopadzie 1978 w Filharmonii Narodowej w Warszawie, a jego zapis został wydany w 1979 na albumie pt. Don’t You Cry. Soyka w tym okresie otrzymał pierwszą nagrodę na Lubelskich Spotkaniach Wokalistów Jazzowych. W tym samym roku zaczął nagrywać popowe nagrania, m.in. zaśpiewał cover przeboju „You’re the One That I Want” w duecie z Anną Jantar.
Lata 80. W 1980 wystąpił w śpiewogrze Katarzyny Gärtner „Pozłacany warkocz” u boku Maryli Rodowicz i Andrzeja Zauchy. Doczekał się wtedy także pierwszego solowego hitu – „Śliczna różdżkareczka”. Również w 1980 założył własny zespół, z którym przez kolejne cztery lata koncertował po Polsce. W 1981 wydał album studyjny pt. Blublula, który został okrzyknięty przez dziennikarzy najlepszym jazzowym albumem roku i osiągnął status złotej płyty. Wspólnie z triem Wojciecha Karolaka zaprezentował własne interpretacje kolejnych standardów jazzowych i soulowych. Przebywający wówczas na festiwalu Jazz Jamboree krytyk jazzowy Willis Conover okrzyknął Sojkę „najlepiej strzeżonym sekretem polskiej muzyki”. Wokalista zaczął występować w całej Europie. Początkowo z triem Karolaka i Michałem Urbaniakiem rezydował w popularnym jazzowym klubie Quasimodo w Berlinie Zachodnim. W 1982 wystąpił na międzynarodowych festiwalach jazzowych w Norymberdze i Stambule. W tym samym roku nagrał przebój Grażyny Łobaszewskiej „Czas nas uczy pogody”. W 1983 zaśpiewał utwór „Szalony taniec słoni” z Tie Breakiem na festiwalu Jazz Juniors oraz wydał dwa albumy: Soyka Sings Ellington z coverami standardów Duke’a Ellingtona i Matko, która nas znasz... z muzyką religijną.
Stworzył charakterystyczny styl kompozycji i wykonania ze specyficznym synkopowanym frazowaniem w grze fortepianowej. W latach 1983–1988 co rok był wybierany przez czytelników magazynu „Jazz Forum” najlepszym wokalistą jazzowym.
thumb|Stanisław Sojka w latach 80. W 1984 został wokalistą efemerycznej formacji Svora, z którą nagrał trzy piosenki dla Polskiego Radia: „Dokąd idziesz”, „Co ty na to” i „Madame shizofrenia”. W tym samym roku wziął udział w nagraniu pierwszej solowej płyty Tadeusza Nalepy. Pod koniec roku nawiązał współpracę koncertową ze Zbigniewem Brysiakiem, z którym koncertował. W 1985 śpiewał w efemerycznej grupie WooBooDoo, z którą wylansował dwa przeboje: „Atak na głowę” i „Nie wiem”. W tym samym roku wydał album koncertowy pt. W piwnicy na Wójtowskiej.
W 1986 podpisał dwuletni kontrakt płytowy z zachodnioniemieckim oddziałem wytwórni RCA, dla której nagrał swój pierwszy popowy album, zatytułowany po prostu Stanisław Sojka. W jego powstawaniu uczestniczył m.in. producent muzyczny Harold Faltermeyer, z którym przygotował także utwór „The Spirit of the West” wykorzystany w kampanii reklamowej papierosów West. Sama płyta przepadła na rynkach zagranicznych, ale na początku 1987 przyniosła Sojce popularność w Polsce za sprawą przeboju „Love Is Crazy”.
Po powrocie z Niemiec w 1988 nagrał tytułową piosenkę do filmu Piłkarski poker i założył duet z gitarzystą Januszem „Yaniną” Iwańskim, z którym koncertował do 1995. W 1989 wydał album pt. Radioaktywny, na którym zebrano nagrania Sojki dla Polskiego Radia z lat 1983–1988, w tym przebój „Absolutnie nic”. Większość tego repertuaru zaprezentował pięć lat później na albumie koncertowym pt. Live nagranym z Yaniną.
Na przełomie dekad uczestniczył gościnnie w sesjach nagraniowych płyt zespołów Maanam i De Mono oraz Kayah, Izabeli Trojanowskiej i Urszuli, śpiewając w chórkach i grając na fortepianie. W 1989 został laureatem nagrody im. Krzysztofa Komedy, a w 1990 otrzymał Nagrodę Artystyczną Młodych im. Stanisława Wyspiańskiego. Skomponował muzykę do kilku krótkometrażowych filmów.
Lata 90. W 1990 zaczął występować pod nazwiskiem Soyka i wylansował przeboje: „Cud niepamięci” i „Play It Again”, którymi promował swój album pt. Acoustic z 1991. Płyta odniosła sukces zarówno artystyczny, zostając uznaną przez dziennikarzy za najlepszy album roku, ale też komercyjny, przynosząc hity: „Tak jak w kinie” i „Hard to Part”. Album wyprzedził światową modę na koncerty „bez prądu” zapoczątkowaną w 1991 przez MTV.
Na początku 1991 wylansował przebój „Tolerancja (na miły Bóg)” nagrany z okazji koncertu „Tolerancja” na rzecz chorych na AIDS, który odbył się w lutym tego samego roku w Warszawie. Również w 1991 wydał świąteczny album pt. Kolędy polskie i skomponował utwór „Wszystko co złe omija mnie” dla Grażyny Łobaszewskiej, za który otrzymał nagrodę w konkursie „Premiery” 28. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. W tym samym roku wydał zbiór wierszy pt. „Fracha”. W 1992 został uhonorowany tytułem krajowej „Gwiazdy roku” w plebiscycie czytelników młodzieżowego magazynu „Popcorn” oraz zdobył Bursztynowego Słowika na festiwalu sopockim. Również w 1992 wydał album pt. Neopositive, który osiągnął sukces komercyjny m.in. za sprawą przeboju „Kiedy jesteś taka bliska”.
W 1993 wydał album koncertowy pt. Live z Yaniną. W 1994 premierę miał jego album pt. Radical Graża, który promował przebojem „Fa na na na”. W 1995 wziął udział w nagraniu debiutanckiego albumu Grażyny Treli oraz otrzymał nagrodę polskiego przemysłu muzycznego Fryderyk dla najlepszego wokalisty roku.
Również w 1995 wydał dwa albumy: koncertowy pt. retrospekcja. koncert. Kraków i studyjny pt. Sonety Shakespeare, na który skomponował muzykę do wybranych sonetów Williama Shakespeare’a i zaśpiewał je w języku polskim. Płytę promował przebojem „Im mocniej cię kocham, tym na pozór słabiej”. Jeden egzemplarz płyty osobiście podarował w 1996 goszczącej w Polsce angielskiej królowej Elżbiecie II. Wykonał trzy piosenki w polskim dubbingu filmu animowanego Toy Story. Był nominowany do Fryderyka dla wokalisty roku i za najlepszy album z muzyką poetycką. Cztery lata po polskiej wersji, ukazała się również anglojęzyczna wersja tego albumu, Soyka Sings Shakespeare’s Sonnets.
W 1997 wystąpił z utworem „Uciekaj moje serce” w koncercie „Zielono mi” w hołdzie Agnieszce Osieckiej podczas 35. KFPP w Opolu. W 1998 wydał album z popowym materiałem pt. Nr 17, który przyniósł przeboje: „Nie ma drugiej takiej” i „Tango Memento Vitae”. W 1999 otrzymał nominację do Fryderyka dla najlepszego wokalisty roku. Jeden z promujących go koncertów został wydany w 2006 na pierwszej w karierze artysty płycie DVD pt. Koncert w klubie Blue Note. Również w 1999 ukazała się także składanka jego największych przebojów pt. Złota kolekcja – Cud niepamięci, za której sprzedaż uzyskał certyfikat złotej płyty. W 2004 doczekała się drugiej części, Złota kolekcja, Vol. 2 – Życie to krótki sen. Również w 1999 nagrał z Grzegorzem Turnauem piosenkę „Soplicowo”, do filmu Pan Tadeusz. Pod koniec lat 90. grał koncerty jako Soyka Trio+ z Loco Richterem, Arkiem Skolikiem i Zbigniewem Brysiakiem.
Lata 2000–2010 thumb|Stanisław Sojka w Rzeszowie (2006) W 2000 jako pianista wspólnie z trębaczem Andrzejem Przybielskim wydał instrumentalny album pt. Sztuka błądzenia. W 2001 wydał album pt. Polskie pieśni wielkopostne z muzyką religijną. W 2002 wydał album pt. Soykanova zawierający poezję Leopolda Staffa, Bolesława Leśmiana i Federico Garcii Lorki. W 2003 uczcił 25-lecie pontyfikatu Jana Pawła II wydaniem albumu pt. Tryptyk rzymski z poematami papieża, a część materiału zaprezentował na koncercie zorganizowanym dla Jana Pawła II w Watykanie. Za ten album otrzymał Fryderyka za najlepszy album z muzyką poetycką i zdobył status złotej płyty.
W 2004 nagrał płytę z wybranymi przez siebie miłosnymi standardami, zatytułowaną Soyka Sings Love Songs. Był to pierwszy album, na którym Sojka jedynie zaśpiewał. Promowała go nowa wersja „Odkąd jesteś” Marka Grechuty. W 2005 zaangażował się politycznie, wspierając kampanię wyborczą partii Prawo i Sprawiedliwość poprzez uczestnictwo w cyklu koncertów „Wiosna Polaków”. W 2005 otrzymał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2007 zaczął koncertować z nowo powstałą formacją Soyka Sextet Plus.
W 2008 powrócił na rynek z premierowymi nagraniami, gościnnie zrealizowanymi na potrzeby płyt innych artystów i wybranymi na pierwsze single promujące. Przedstawiły one zupełnie nowe muzyczne oblicze artysty. Singiel „Duże miasto” był nagraniem hip-hopowym rapera Gorzkiego, nagranym z udziałem innych raperów, Teki, Craiga G. i Jerome’a XL. Z Gorzkim artysta nagrał także utwór „Zwycięstwo”, w którym rapował ponadto Bizarre ze składu D12. Na singlu wydano ponadto utwór „Waluta”, utrzymany w konwencji reggae, a nagrany z Krakowskim, czyli producentem Piotrem Krakowskim z zespołu Milkshop. W tym samym roku Sojka wydał aż trzy wydawnictwa podsumowujące jego dotychczasową, trzydziestoletnią karierę: album koncertowy Solo Recital, wydany także na płycie DVD, oraz szesnastopłytowy box z niemal kompletną dyskografią Rocznik 59, zawierający jego wszystkie albumy studyjne z wyjątkiem jazzowych.
W 2008 dostał pierwszą kinową rolę – policjanta w polsko-japońskim filmie Doroty Kędzierzawskiej Jutro będzie lepiej (2010), którego premiera odbyła się podczas Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. W kwietniu 2009 na szczecińskim festiwalu „Kontrapunkt” odbyła się premiera radiowej sztuki teatralnej autorstwa Krzysztofa Czeczota Jeszcze się spotkamy młodsi, do której Sojka skomponował muzykę. Otrzymał za to nagrodę za najlepszą oryginalną muzykę podczas Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry” w Sopocie. W maju w łódzkim Klubie Wytwórnia oficjalnie zainaugurowano cykl o nazwie „Wytwórnia Kina Niemego”, łączący pokazy filmów niemych z muzyką na żywo. Wśród zaproszonych gości znalazł się Sojka, który muzycznie zilustrował nakręcony 80 lat wcześniej film Szlakiem hańby.
3 maja 2009 został odznaczony przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W tym samym roku uczcił jubileusz 30-lecia solowej działalności artystycznej dwoma koncertami: 3 kwietnia we wrocławskim Teatrze Muzycznym Capitol i 17 czerwca w warszawskim Centrum Promocji Kultury. Również w 2009 wydał pierwszy od pięciu lat album z premierowym repertuarem – Studio Wąchock, który nagrał z formacją Sextet Plus. Za ten album został nominowany do Fryderyków dla wokalisty roku i za najlepszy album z muzyką poetycką.
Równolegle z premierą tej płyty wystąpił z zespołem Kwintet Plus jako gwiazda koncertu galowego konkursu „Pamiętajmy o Osieckiej”, na który skomponował muzykę do dziewięciu mało znanych tekstów Agnieszki Osieckiej. Następnie wydał album pt. …Tylko brać – Osiecka znana i nieznana, który zapoczątkował cykl albumów stanowiących hołd Sojki dla twórczości wybranych poetów i artystów.
Lata 2011–2025 thumb|Stanisław Sojka w Warszawie (2008)