Brokuł, kapusta szparagowa (Brassica oleracea var. italica Plenck) – odmiana kapusty warzywnej. Jest rośliną jednoroczną należącą do rodziny kapustowatych, . Był powszechnie uprawiany w starożytnej Grecji i Rzymie, pod nazwą . Znany jest wyłącznie z uprawy, nie występuje na stanowiskach naturalnych. Nazwa wywodzi się z włoskiego , zaś łaciński odpowiednik oznacza gałąź, ramię.
Historia Pierwsze wzmianki o brokule pochodzą z 1560 roku, kiedy prawdopodobnie został sprowadzony z Półwyspu Apenińskiego do Francji. Następnie rozpowszechnił się w Europie, docierając na Wyspy Brytyjskie w XVIII wieku. Do Stanów Zjednoczonych trafił poprzez osadników włoskich. W 1920 roku w Brooklynie powstała pierwsza towarowa plantacja brokuła. Największe uprawy w Europie są w Hiszpanii, we Włoszech, Francji i w Polsce. Największymi światowymi producentami są Chiny i Indie (łącznie ok. 70% produkcji).
Morfologia Łodyga Długa i mięsista, na jej końcu tworzy się kwiatostan. Liście Osadzone są na ogonkach dłuższych niż u kalafiora. Są bardziej powcinane, o powierzchni falistej i zabarwione na ciemnozielono lub fioletowo-zielono. Kwiaty Podczas wzrostu wytwarza duży, baldachogroniasty (lecz mniej zbity niż u kalafiora) kwiatostan zwany różą, składający się z wielu drobnych pączków kwiatowych, które podczas przechowywania przybierają barwę fioletowo-brązową. Róża ma średnicę od 8 do 15 cm.
Właściwości Brokuł zawiera sulforafan, . Do grupy składników o tym działaniu zaliczają się również indole, glukozynolany, karotenoidy. Brokuły mogą zmniejszać ryzyko zachorowań na choroby sercowo-naczyniowe i neurodegeneracyjne. Ich spożycie zalecane jest podczas leczenia osteoporozy oraz wysokiego poziomu cholesterolu we krwi. Badacze z amerykańskiego Uniwersytetu im. Johnsa Hopkinsa odkryli, że ta substancja chroni wzrok przed szkodliwym działaniem promieni ultrafioletowych.
Ilość aminokwasów w 100 gNazwaIlość w mgIzoleucyna146Leucyna173Lizyna185Metionina45Cystyna26Fenyloalanina112Tyrozyna84Treonina121Tryptofan39Walina173Arginina193Histydyna67Alanina159Kwas asparaginowy278Kwas glutaminowy491Glicyna126Prolina152Seryna132
Uprawa Wymagania glebowo-klimatyczne Brokuł jest mniej wymagającym warzywem od kalafiora. Potrzebuje gleb o odczynie pH w zakresie 6,5–7. Powinien być uprawiany na glebach żyznych (czarnoziemy), o dobrych właściwościach retencyjnych (mady i gleby torfowe) oraz o wysokim poziomie próchnicznym. Nieodpowiednie pod uprawę są gleby zakwaszone, lekkie i o małych właściwościach retencyjnych.
Uprawie sprzyja klimat umiarkowany i chłodny, o temperaturach w przedziale . Przez krótki okres jest w stanie przetrzymać przymrozki, jednak dłuższy stan niskich temperatur zatrzymuje wzrost. Przy zbyt wysokiej temperaturze przedwcześnie rozwijają się kwiaty, drewnieją pędy oraz nierównomiernie kształtują się pąki.
Pole przeznaczone pod brokuły powinno być nasłonecznione oraz izolowane od wiatru. Czas uprawy na tym samym polu nie powinien przekraczać 4 lat.
Najczęstszą praktyką pielęgnacyjną brokułów są spulchnianie i odchwaszczanie gleby.
Choroby i pasożyty Brokuł jest podatny na infekcję. Najczęstszymi chorobami są kiła kapusty, mokra zglinizna bakteryjna i szara pleśń.
Do pasożytów zagrażających uprawie brokułu należą pchełka, paciornica krzyżowianka, śmietka kapuściana, prętnówka kapustnica, mszyca kapuściana.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kapustowate Kategoria:Warzywa