Maria Dorota Leopoldyna Czapska h. Leliwa, ps. Dorota Obuchowicz, Maria Strzałkowska, Dorota Thun (właśc. hrabianka Hutten-Czapska, przydomku ani tytułu nie używała, ur. 6 lutego 1894 w Pradze, zm. 11 czerwca 1981 w Maisons-Laffitte k. Paryża) – polska historyczka literatury, eseistka, autorka wspomnień, siostra Józefa Czapskiego, wnuczka Emeryka Hutten-Czapskiego.
Życiorys Córka Jerzego Jana i Józefy z Thun-Hohensteinów. Pochodziła z najzamożniejszej gałęzi rodu Czapskich, która posiadała olbrzymie, odziedziczone po Radziwiłłach latyfundia w okolicy Mińska Litewskiego i na Wołyniu.
W latach 1925–1930 Maria Czapska przebywała w Paryżu jako stypendystka, zbierając materiały do swej biografii Adama Mickiewicza (La vie de Mickiewicz, 1931). Po powrocie do kraju umieszczała różne artykuły i recenzje literackie w ważniejszych periodykach i gazetach i współpracowała z Polskim Słownikiem Biograficznym, gdzie umieściła m.in. wiele biogramów dotyczących swej rodziny, np. Józefa Napoleona Czapskiego.
W 1939 otrzymała nagrodę literacką „Wiadomości Literackich” za monografię Ludwika Śniadecka z 1938.
W czasie okupacji niemieckiej działała m.in. w organizacji Żegota, pomagającej Żydom. W roku 1945 przedostała się przez zieloną granicę do Francji, gdzie pozostała do końca życia. Od roku 1947 do końca życia działała i publikowała w „Kulturze” i mieszkała w siedzibie „Kultury” w Maisons-Laffitte, gdzie też zmarła.
Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na ObczyźnieStanisław Portalski, Zarys Historii Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, Londyn 2009, wyd. PTNO s. 78, wersja elektroniczna..
Podpisała list pisarzy polskich na Obczyźnie, solidaryzujących się z sygnatariuszami protestu przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (List 59)Kultura 1976/03/342 Paryż 1976, s. 34.. W PRL informacje na temat Marii Czapskiej podlegały cenzurze. Jej nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób z całkowitym zakazem publikacji. Zalecenia cenzorskie dotyczące jej osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną nr 9 z 1975 roku Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów zawierały na liście autorów zakazanych jej nazwisko głosząc: „(...) w stosunku do niżej wymienionych pisarzy, naukowców i publicystów przebywających na emigracji (w większości współpracowników wrogich wydawnictw i środków propagandy antypolskiej) należy przyjąć zasadę bezwarunkowego eliminowania ich nazwisk oraz wzmianek o ich twórczości, poza krytycznymi, z prasy, radia i TV oraz publikacji nieperiodycznych o nienaukowym charakterze (literatura piękna, publicystyka, eseistyka)”.
Laureatka Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie w 1975 rokuLista laureatów – 1951-2011.
Odznaczenia Srebrny Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1938) „za zasługi dla polskiej sztuki i kultury w ogóle”.
Prace Marii Czapskiej La vie de Mickiewicz, Paris 1931 Ludwika Śniadecka, Kraków 1938 Szkice mickiewiczowskie, London 1963 Dwugłos wspomnień (pisane z bratem), London 1965 Europa w rodzinie, Paris 1970 Czas odmieniony, Paris 1978 Gwiazda Dawida, London 1975 Polacy w ZSRR (1939–1942) (antologia), Paris 1963 Ostatnie odwiedziny i inne szkice, Warszawa 2006
Przypisy
Bibliografia
Bogdan Graf von Hutten-Czapski: Sechzig Jahre Politik und Gesellschaft, 1–2, Berlin 1936.
Linki zewnętrzne Czapscy; film dokumentalny na stronie FilmPolski.pl
Maria Czapska Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie Kategoria:Członkowie Rady Pomocy Żydom Kategoria:Laureaci Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie Kategoria:Ludzie związani z Maisons-Laffitte Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy pisarze emigracyjni Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polska emigracja polityczna we Francji 1939–1989 Kategoria:Sygnatariusze listu pisarzy emigracyjnych popierającego protesty przeciwko zmianom w konstytucji PRL 1975/1976 Kategoria:Ludzie urodzeni w Pradze Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1981