Andrea Chénier – opera werystyczna w 4 aktach skomponowana przez włoskiego kompozytora Umberto Giordano, do której libretto napisał Luigi Illica.
Premiera opery miała miejsce w Teatro alla Scala w Mediolanie 28 marca 1896 roku.
Osoby Andrea Chénier – poeta (tenor) Gerard – lokaj, potem rewolucjonista (baryton) Maddalena de Coigny – córka hrabiny (sopran) Bersi – pokojówka Maddaleny (mezzosopran) Hrabina de Coigny – matka Maddaleny (mezzosopran) Roucher – przyjaciel Cheniera (bas lub baryton) Incroyable – szpieg (tenor)
Fabuła Akcja toczy się przed wybuchem Wielkiej Rewolucji Francuskiej (akt pierwszy) i w okresie Terroru (pozostałe akty).
Akt I: W pałacu hrabiny de Coigny trwają przygotowania do wieczornego przyjęcia. Arystokraci drzemią na krzesłach. Gerard wybucha gniewem na widok starego ojca. Przepowiada arystokracji zagładę. Gerard usługuje Maddalenie, a ta znajduje przyjemność w poniżaniu lokaja. Pojawiają się pierwsi goście. Jest wśród nich poeta Andrea Chenier. Maddalena i Chenier patrzą na siebie jak zaczarowani. Hrabina prosi poetę, by powiedział kilka swoich wierszy, ale Chenier odmawia. Dopiero szyderczy żart Maddaleny skłania go do improwizacji. Mówi w niej o sekretach miłości do ojczyzny i drugiego człowieka, zderza piękno natury z ludzką nędzą, krytykuje nieczułość możnych. Słuchacze są oburzeni. Dla zmiany nastroju Hrabina zaprasza wszystkich do gawota, który przerywa śpiew służących prowadzonych przez Gerarda. Hrabina każe ich wyrzucić, ale Gerard sam zrzuca liberię i wychodzi. Arystokraci wracają do gawota, by w zabawie zapomnienieć o tym wszystkim.
Akt II: W paryskim rewolucynym kabarecie Chenier czeka na kogoś, w pobliżu kręcą się szpicle - wśród nich Icroyable. Do poety przychodzi jego przyjaciel Roucher i nakłania go do ucieczki, ale Chenier odmawia, bo od pewnego czasu przychodzą do niego anonimowe listy. Dziś ma się spotkać z nieznajomą. Zjawia się Maddalena. Chenier rozpoznaje ją, ale szpieg Icroyable też ją poznaje i idzie zawiadomić Gerarda. Na początku poeta jest nieufny, ale w końcu miłość zwyciężyła pamięć. Nagle wbiega Gerard. Próbuje on zranić Cheniera, ale poecie udaje się przechwycić nóż i poważnie rani Gerarda. Na plac wbiegają rewolucjoniści, chcąc pomścić Gerarda, ale on zapewnia ich, że nie rozpoznał napastnika.
Akt III: W sali Trybunału Rewolucyjnego sankiulota Mathieu komentuje ostatnie wydarzenia. Do sali wchodzi stara Madelon i oddaje rewolucji swojego najmłodszego wnuka. Incroyable przynosi Gerardowi wiadomość o aresztowaniu Cheniera. Do Gerarda przychodzi Maddalena. Gerard mówi jej o aresztowaniu Cheniera. Maddalena w zamian za życie poety jest gotowa poświęcić siebie. Rozpoczyna się posiedzenie Trybunału. Sędziowie wywołują skazanych i przy wtórze krzyczącego tłumu wydają pośpiesznie wyroki. Chenier nie przyznaje się do zarzutów. Nagle w obronie Cheniera zjawia się Gerard, jednak sędziowie skazują poetę na śmierć. Maddalena rozpacza.
Akt IV: W więzieniu Chenier czeka na egzekucję. Odwiedza go Roucher, któremu poeta wręcza ostatni wiersz - o Poezji, tej najwyższej bogini... Po wyjściu przyjaciela, przychodzi Gerard z Maddaleną, która chce umrzeć z ukochanym. Maddalena zamienia się z kobietą w ciąży i dołącza do Cheniera. Po raz ostatni wyznają sobie miłość, niemal krzyczą ze szczęścia. Straż wywołuje nazwiska skazańców. Rozpoczyna się egzekucja.
Nagrania audio opery Andrea Chénier RokObsada (Andrea Chénier,Maddalena de Coigny,Carlo Gérard)Dyrygent,opera i orkiestraWytwórnia płytowa Informacje o Andrea Chenier na operadis-opera-discography.org.uk1920Luigi Lupato, Valentina Bartolomasi, Adolfo PaciniCarlo Sabajno,Teatro alla Scala orkiestra i chór, Mediolan78rpm: Società Nazionale del Grammofono „La Voce del Padrone”Cat: S 5520-5552 (numery parzyste, 17 płyt) 1929Luigi Marini, Lina Bruna Rasa, Carlo GaleffiLorenzo Molajoli,Teatro alla Scala orkiestra i chór, MediolanAudio CD: Naxos Records,Cat: 8.110066-671941Beniamino Gigli, Maria Caniglia, Gino BechiOliviero de Fabritiis,Teatro alla Scala orkiestra i chór, MediolanAudio CD: EMI Classics,Cat: 699961955Mario del Monaco, Maria Callas, Aldo ProttiAntonino Votto,Teatro alla Scala orkiestra i chór, Mediolan (Nagranie live)Audio CD: EMI Classics,Cat: 67913 1957 Mario del Monaco,Renata Tebaldi, Ettore Bastianini Gianandrea Gavazzeni, Accademia Nazionale di Santa Cecilia, Rzym, orkiestra i chór Decca,Cat: 425407 1960 Franco Corelli,Renata Tebaldi, Ettore Bastianini Lovro von Matačić, Vienna Philharmonic Orchestra i Chór Vienna State OperaAudio CD: Opera d'Oro,Cat: OPD13031963Franco Corelli, Antonietta Stella, Mario SereniGabriele Santini,Rome Opera House orkiestra i chórAudio CD: EMI Classics,Cat: 586761976Plácido Domingo, Renata Scotto, Sherrill MilnesJames Levine,National Philharmonic Orchestra i John Alldis ChoirAudio CD: RCA Victor,Cat: 20461984Luciano Pavarotti, Montserrat Caballé, Leo NucciRiccardo Chailly,National Philharmonic Orchestra i Chór Welsh National OperaAudio CD: Decca,Cat: 4101171986José Carreras, Éva Marton, Giorgio ZancanaroGiuseppe Patanè,Węgierska Orkiestra Narodowa, Chór Węgierskiego RTV, Dziecięcy Chór Węgierskiego RTVAudio CD: Sony Classical,Cat: 423691988Neil Shicoff, Mara Zampieri, Thomas AllenGiuseppe Sinopoli,<br/ >Philharmonia Orchestra i Ambrosian Opera ChorusAudio CD: Deutsche Grammophon,Cat: 413 825-2
Przypisy
Kategoria:Opery w języku włoskim Kategoria:Opery werystyczne Kategoria:Rewolucja francuska w kulturze