Andrychów – gmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie bielskim. Siedzibą władz gminy jest miasto Andrychów.

Według danych z 31 grudnia 2016 gminę zamieszkiwały 43 853 osoby.

Położenie Gmina Andrychów leży w zachodniej części województwa małopolskiego. Północna część gminy leży na terenie Pogórza Śląskiego, południowa w Beskidzie Małym. Gmina leży w dorzeczu rzeki Wieprzówki. Na jej terenie biegnie droga krajowa nr 52 (Kraków – Bielsko-Biała), droga nr 781 (do Żywca) oraz linia kolejowa (Bielsko-Biała – Kalwaria Zebrzydowska/Lanckorona).

Gmina Andrychów graniczy z gminami: od północy – Wieprz, od wschodu – Wadowice, Stryszawa od południa – Ślemień, Łękawica od zachodu – Porąbka, Kęty

Klimat Większa część gminy Andrychów leży w Beskidzie Małym. Klimat wyższych partii tych gór jest umiarkowany chłodny (średnia temperatura roczna: od +4 °C do +6 °C). W niższych partiach jest umiarkowany ciepły (średnia temperatura roczna: od +6 °C do +8 °C). Roczna suma opadów wynosi 1000 mm. Pokrywa śnieżna zalega średnio 105 dni (przy grubości ok. 50 cm). Beskid Mały charakteryzuje się zmiennymi warunkami pogodowymi. W okresie wiosennym i jesiennym wieją wiatry fenowe (nazywane lokalnie halnymi).

Północna część gminy leży na obszarze Pogórza Śląskiego. Klimat tutaj jest łagodniejszy: średnioroczna temperatura wynosi +9 °C, suma opadów 700 mm, okres zalegania pokrywy śnieżnej jest dwumiesięczny (grubość pokrywy nie przekracza 20–30 cm).

Podział administracyjny W skład gminy Andrychów wchodzi miasto Andrychów oraz 7 miejscowości, w których gmina ustanowiła 8 sołectw: Brzezinka (sołectwo Brzezinka – Brzezinka Dolna, sołectwo Targanice – Brzezinka Górna), Inwałd (sołectwo Inwałd), Roczyny (sołectwo Roczyny z wyłączeniem Działów – w sołectwie Brzezinka), Rzyki (sołectwo Rzyki), Sułkowice (sołectwo Sułkowice-Bolęcina – Bolęcina, część Środka i Nawieśnica, sołectwo Sułkowice-Łęg – Łęg, Brzegi, część Środka) Targanice (sołectwo Targanice – Targanice Górne, sołectwo Brzezinka – Targanice Dolne, sołectwo Sułkowice-Łęg – część Targanic Dolnych od strony Andrychowa), Zagórnik (sołectwo Zagórnik).

Miejscowość bez statusu sołectwa: Groń.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Andrychów ma obszar 100,6 km², w tym: użytki rolne: 48% użytki leśne: 40%

Gmina stanowi 15,58% powierzchni powiatu.

Demografia Struktura demograficzna mieszkańców gminy Andrychów wg danych z 31 grudnia 2007:

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Andrychów w 2014 roku

Religia Kościół rzymskokatolicki: 9 parafii Protestantyzm: (Kościół Zielonoświątkowy w RP, zbór); Kościół Adwentystów Dnia Siódmego (zbór) Świadkowie Jehowy: zbór Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego: zbór

Gospodarka

Przemysł (jak zresztą większość podmiotów gospodarczych) w gminie skupia się głównie w Andrychowie będącym jednym z ważniejszych ośrodków przemysłowych w województwie małopolskim. Na terenie Andrychowa znajdują się fabryki: Andrychowskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego Andropol S.A. działające w przemyśle tekstylnym i włókienniczym Wytwórnia Silników Wysokoprężnych Andoria S.A. – produkcja silników Andrychowska Fabryka Maszyn S.A. – przemysł maszynowy (tokarki i wyspecjalizowane obrabiarki)

Inwestycje o charakterze turystycznym lokowane są głównie na terenie otaczających Andrychów wiosek.

W latach 2007–2008 na terenie gminy przeprowadzone liczne inwestycje infrastrukturalne (drogi, mosty, chodniki, kładki)Andrychów Inwestycje 2007–2008, folder informacyjny wydany przez Urząd Miejski w Andrychowie..

Turystyka thumb|Widok z Roczyn na Złotą Górkę thumb|Plac Świętego Piotra w Parku Miniatur

Andrychów bywa określany turystyczną bramą Beskidu MałegoBeskid Mały część wschodnia. Andrzej Pietyra. Wadowice: Grafikon, ..

Na terenie gminy można wypoczywać przez cały rok. Różnorodność oferty pozwala na uprawianie pieszej turystyki górskiej, rowerowej górskiej i nizinnej, konnej, sportów zimowych, wspinaczki skałkowej, wędkowania, lotniarstwa, myślistwa.

Gmina Andrychów jest w większej części położona w Beskidzie Małym i stanowi ważny ośrodek turystyki w regionie. Na jej terenie dynamicznie rozwija się turystyka (w szczególności agroturystyka).

Znaczną część gminy Andrychów zajmuje Beskid Mały. Okolice Leskowca oraz Przełęczy Kocierskiej są zagospodarowane (znajduje się tam infrastruktura turystyczna: hotel, karczma, schronisko, wyciągi narciarskie itp.). Na terenie gminy można uprawiać wspinaczkę skałkową na naturalnych ścianach w rejonie Łamanej Skały. W Andrychowie natomiast znajduje się sztuczna ściana wspinaczkowa o wysokości 14 metrów, szerokości 13,7 metra i przewieszeniu sięgającym 3,5 metra. Nasycenie chwytami jest standardowe, istnieje możliwość modyfikacji dróg. W znacznej części ściana jest pokryta panelami imitującymi rzeźbę skalną. Równocześnie na ściance może się wspinać 28 osób.

W Inwałdzie działa Mini Zoo Kucyk, gdzie można uczyć się jazdy konnej. W gminie działają również inne stadniny i miejsca związane z jazdą konną: Stadnina pod Dębami, Gospodarstwo agroturystyczne „u Bogusi”, Szkółka Jeździecka w Inwałdzie oraz Stajnia Hucuł.

Na terenie gminy znajduje się Schronisko PTTK Leskowiec, będące węzłem szlaków turystycznych w Beskidzie Małym.

Do atrakcji turystycznych należy zaliczyć: Leskowiec (punkt widokowy) Groń Jana Pawła II rezerwat Madahora grota Komonieckiego Przełęcz Kocierska

Obiekty narciarskie na terenie gminy Andrychów: W Rzykach-Praciakach: SKI-Centrum Pracica z dwuodcinkowym wyciągiem talerzykowym o długości 1000 m, różnicy poziomów 220 m i przepustowości 1700 os./godz. W SKI-Centrum Pracica znajdują się następujące trasy: Trasa 1 (700 m, stopień trudności czerwona, naśnieżenie, ratrak, oświetlenie), Trasa 2 (900 m, niebieska, ratrak), Trasa 3 (450 m, czerwona, naśnieżenie, ratrak), Trasa 3a (300 m, czerwona, naśnieżenie, ratrak), Trasa 4 (niebieska, ratrak). W Sułkowicach znajduje się Skocznia Beskidek.

Kultura thumb|Piknik Romski w Andrychowie

W Andrychowie organizowane są liczne wystawy, koncerty, konkursy, działają organizacje społeczne. W gminie żywe są tradycje góralskie, ludoweZobacz: Stowarzyszenie Gospodyń Wiejskich w Andrychowie, http://www.sgw.andrychow.pl/..

W każdej wsi gminy działają filie Centrum Kultury i Wypoczynku w Andrychowie organizujące różne imprezy kulturalne, pełniące role lokalnych świetlic.

W gminie działa Miejska Biblioteka Publiczna w Andrychowie posiadająca filie w: Inwałdzie, Roczynach, Sułkowicach-Bolęcinie, Sułkowicach Łęgu, Targanicach, Zagórniku.

Znajdują się tutaj również następujące muzea: Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Andrychowie, Izba Regionalna prowadzona przez Towarzystwo Miłośników Andrychowa, prywatna izba regionalna Marii Magierowej w Brzezince.

Oświata W gminie Andrychów znajdują się: dwa ośrodki zamiejscowe: Uniwersytetu Śląskiego filia w Cieszynie oraz Politechniki Krakowskiej, pięć szkół średnich, dwanaście szkół podstawowych, jedenaście przedszkoli.

Zobacz też Park Krajobrazowy Beskidu Małego

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Serwis informacyjny miasta i gminy Andrychów Serwis informacyjny z regionu Serwis wsi Rzyki