Gabriele Michele Raffaele Ugo D’Annunzio (ur. 12 marca 1863 w Pescarze, zm. 1 marca 1938 w Gardone Riviera) – włoski lotnik wojskowy, poeta, dramaturg, prozaik oraz skrajnie prawicowy politykP. Davies, D. Lynch, Fascism and the Far Right, 2002, s. 36. Znany zwłaszcza dzięki bestsellerowej powieści z 1894 Triumf śmierci. Często opisywany jako Jan Chrzciciel włoskiego faszyzmu.
Życiorys Ojciec Gabriela zmienił nazwisko z Rapagnetta na D’Annunzio. Przyszły pisarz uczył się w Toskanii. Zadebiutował w 1879 roku tomikiem Primo Vere nawiązującym do klasycyzmu. Wsławił się brawurą, walcząc jako lotnik w czasie I wojny światowej. Pomimo sprzeciwu rodziny, poślubił księżniczkę Marię Hardouin di Gallese. Biografowie uważali jednak Elvirę Natalię Fraternali (w jego twórczości i korespondencji występująca jako Barbara Leoni lub Barbarella, żona hrabiego Leoni) za „jedyną miłość w życiu poety”Ze wstępu do Triumfu śmierci, Stanisław Kasprzysiak, Wydawnictwo Czytelnik, 1976.. Jej osoby dotyczy część jego twórczości (Niezwyciężona, Triumf śmierci).
W swoich utworach wyrażał panteistyczną radość życia; jego twórczość przesiąknięta jest egotyzmem. Zdaniem Jana Tomkowskiego włoski odpowiednik PrzybyszewskiegoJ. Tomkowski, Młoda Polska, Warszawa 2001, s. 25.. Wpływ na jego twórczość wywarła filozofia Artura Schopenhauera i Friedricha Nietzschego. Interesował się również literaturą Dostojewskiego i Tołstoja, nie odnajdując jednak pełnego dla niej zrozumienia.
Podczas I wojny światowej służył w lotnictwie włoskim, m.in. latał na ciężkich bombowcach Caproni Ca.3, uczestnicząc w nalotach na bazy marynarki w Puli i Kotorze w sierpniu 1917Gregory Alegi: Caproni Ca.3. Berkhamsted: Albatros Productions, 1999, seria: Windsock Datafile. no.78. . (ang.). s.3, 12. W 1918 roku był inicjatorem propagandowego lotu nad Wiedniem podczas którego zrzucono na miasto ulotki. Gabriele D’Annunzio często jest uważany za jednego z prekursorów włoskiego faszyzmu. Benito Mussolini zaczerpnął wiele z jego myśli, m.in. koncepcję wskrzeszenia Imperium Romanum. 12 września 1919 roku D’Annunzio na czele oddziałów ochotniczych dokonał zajęcia Fiume (obecnie Rijeka), co spowodowało wycofanie sprzymierzonych oddziałów francusko-brytyjsko-amerykańskich i proklamowanie Regencji Carnaro. D’Annunzio utrzymał się w mieście do 30 grudnia 1920 roku, pragnąc aby przyłączono Dalmację do Włoch.
W latach 1919–20 D’Annunzio, jako zdobywca Fiume i de facto dyktator Carnaro, zyskał na popularności. Ogłaszając Fiume „Republiką Carnaro”, a siebie – „Duce”, D’Annunzio stworzył publiczną teatralność i rytuały, które później Mussolini uczynił własnymi: codzienne agresywne przemówienia z balkonu, całą choreografię ceremonii i parad z mnóstwem mundurów (w tym czarne koszule), „rzymski salut” z wyciągniętą ręką i okrzykiem wojennym Eia, eia, alalà! Był pomysłodawcą marszu na Rzym. Przyjmując wiele z manier Comandante, Mussolini zdołał przyciągnąć do swojego ruchu wielu weteranów z Fiume.
15 sierpnia 1922 były premier Włoch Francesco Saverio Nitti, D’Annunzio i Mussolini mieli spotkać się na rozmowach w Rzymie. 13 sierpnia Mussolini wysłał samochód z kierowcą do willi D’Annunzia w Gardone. Do podróży jednak nie doszło. D’Annunzio wypadł z okna swojego domu i z licznymi urazami czaszki trafił do szpitala. Nie pamiętał wypadku, ale do końca życia odczuwał jego skutki. Pozostaje tajemnicą, czy była to próba zabójstwa. Dwa i pół miesiąca później ruch faszystowski dokonał zamachu stanu, a Mussolini przejął pełnię władzy we Włoszech. W późniejszym okresie drogi D’Annunzia i Mussoliniego rozeszły się, wskutek zdecydowanego sprzeciwu D’Annunzia wobec sojuszu Włoch z III Rzeszą.
Zmarł 1 marca 1938 na zawał serca w Gardone Riviera.
Twórczość 1879 – Primo Vere (debiutancki tomik poezji) Powieści spod znaku Róży 1889 – Rozkosz (Il Piacere, 1894 – Triumf śmierci (Trionfo della morte) 1892 – Niewinne (L’innocente) 1891 – Giovanni Episcopo 1895 – Dziewice wśród skał (Le Vergini delle Rocce) 1900 – Ogień (Il fuoco); wydanie polskie 1901, tłum. Wilhelmina Zyndram-Kościałkowska 1900 – Elegie romane (poezje) 1882 – Dziewicza ziemia (La Terra vergine) Powieści spod znaku Lilii Powieści spod znaku Owocu Granatu Niezwyciężona (L’Invincibile) Gioconda – poezje Deszcz w sosnowym lesie Pochwały nieba, morza, ziemi i bohaterów List do Dalmatów
Jego dzieła umieszczone były na katolickim Indeksie ksiąg zakazanych. W 1911 umieszczono tam jego powieści, utwory dramatyczne i zbiór Prose scelte, w 1928 pozostałę dzieła (Reliqua opera), 1935 Cento e cento e cento e cento pagine del Libro segreto di Gabriele d'Annunzio tentato di morire, a w 1939 utwór Solus ad solam.
Przypisy
Linki zewnętrzne Twórczość Gabriela D’Annunzio w bibliotece Polona
Kategoria:Autorzy umieszczeni na indeksie ksiąg zakazanych Kategoria:Lotnicy I wojny światowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Pescarze Kategoria:Włoscy prozaicy Kategoria:Włoscy poeci XIX wieku Kategoria:Włoscy dramaturdzy Kategoria:Włoscy lotnicy Kategoria:Włoscy wojskowi Kategoria:Odznaczeni Orderem Sabaudzkim Wojskowym Kategoria:Odznaczeni Medalem za Męstwo Wojskowe Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojennej (Włochy) Kategoria:Urodzeni w 1863 Kategoria:Zmarli w 1938