Marcin Krowicki (ur. ok. 1501 w LubawieLubawa w diecezji chełmińskiej, zm. w połowie listopada 1573 w Piaskach) – polski ksiądz, działacz i pisarz reformacyjny, polemista-teolog, jeden z autorów przekładu Biblii brzeskiej. Kolejno duchowny katolicki, kalwiński i braci polskich.

Życiorys Syn Piotra, który prawdopodobnie był szlachcicem. W półroczu zimowym 1515 wpisał się do Akademii Krakowskiej. Później został sekretarzem, a następnie rządcą dóbr wojewody krakowskiego Piotra Kmity. Na jego dworze zaprzyjaźnił się z Jakubem Przyłuskim i Stanisławem Orzechowskim. Nieznana jest data otrzymania święceń kapłańskich. Jako ksiądz piętnował niemoralny tryb życia kleru oraz domagał się zniesienia celibatuZenon Gołaszewski, Bracia polscy zwani arianami.Gdańsk 2018, s.41.. Według H. Barycza około 1537 otrzymał od Kmity probostwo w Sądowej Wiszni i prawdopodobnie zarząd starostwa, które sprawował do 1550. Wówczas to zerwał z Kościołem katolickim i z pomocą Orzechowskiego ożenił się z dziedziczką Pobiedna – Magdaleną Pobiedzińską. Ślub odbył się w kościele w Urzejowicach (1550) – blisko posiadłości Orzechowskiego w Żurawiczkach. Spowodowało to wydanie na niego zaocznego wyroku ekskomunikującego, pozbawienie beneficjów, godności duchownych, dzierżaw i wydalenie z diecezji.

W pierwszym półroczu 1551 przybył do Pińczowa, gdzie objął po Stankarze urząd kaznodziei w zborze kalwińskim. Był za to ścigany listem pasterskim wydanym w maju 1553 przez biskupa krakowskiego Andrzeja Zebrzydowskiego. Porwany przez ludzi biskupa został uwolniony przez grupę szlachtyJanusz Tazbir, Państwo bez stosów i inne szkice. Kraków 2000, s.48.. Przed uwięzieniem ratował się ucieczką do Wittenbergi, gdzie w latach 1553–1554 studiował na tamtejszym uniwersytecie. Później pełnił funkcję ministra kalwińskiego we Włodzisławiu, Brzezinach, Goślicach i Książu. W 1561 osiadł w Wojciechowie na Lubelszczyźnie, gdzie rok później został wybrany superintendentem zborów lubelskich. W 1562 przeniósł się do Węgrowa, gdzie pod wpływem Piotra z Goniądza przeszedł na unitarianizm i został superintendentem zborów braci polskich na Podlasiu oraz zaczął zwalczać kalwinistów. Po złożeniu urzędu wraz z innymi braćmi polskimi powrócił około 1570 na Lubelszczyznę i osiadł jako kaznodzieja w Piaskach, gdzie też zmarł w połowie listopada 1573.

W 1603 roku jako autor trafił do pierwszego polskiego Indeksu Ksiąg Zakazanych powstałego z inicjatywy biskupa Bernarda Maciejowskiegohttps://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/2532/1/Studia_Podlaskie_12_Guzowski.pdf.

Twórczość Ważniejsze utwory Chrześciańskie a żałobliwa napominanie do Najaśniejszego Jego Królewskiej Miłości Majestatu i do wszystkich panów wielkich, małych, bogatych i ubogich, Magdeburg 1554 Napominanie ks. biskupa krakowskiego, Pińczów ok. 1555, drukarnia Daniel z Łęczycy (utwór obecnie nieznany); fragm. podał H. Juszyński Dykcjonarz poetów polskich, t. 2, Kraków 1820, s. 437–438 Obrona nauki prawdziwej i wiary starodawnej krześciańskiej, Pińczów 1560, drukarnia Daniel z Łęczycy; wyd. następne pt. Apologia więtsza, to jest obrona nauki, Wilno 1584, Wilno 1604; fragm. edycji z 1584 przedr. W. Taszycki Wybór tekstów staropolskich XVI-XVIII wieku, Lwów 1928, wyd. 2 Warszawa 1955; przekł. niemiecki pt. apologia, das ist Verantwortung und Verteidigung der wahrhaftigen Lehre, wilno 1602 Obrazy a kontrefet własny Antykrystow, Wilno?, 1561, drukarnia M. Wirzbięta; unikat zdefektowany (bez wierszowanej autobiografii Krowickiego), Biblioteka Kórnicka Słudzy wierni Pana Jezu Chrysta ukrzyżowanego Stanisławowi Orzechowskiemu, księdzu żonatemu papieskiemu, nawrócenia życzą, wyd. z rękopisu T. Wierzbowski przy: S. Orzechowski „Opowiadanie upadku przyszłego polskiego z r. 1560”, Warszawa 1901, Biblioteka Zapomnianych Poetów i Prozaików Polskich XVI-XVIII w., zeszyt 16

Listy Do J. Przyłuskiego, dat. 1550, ogł. W. A. Maciejowski Piśmiennictwo polskie, t. 3 dod., Warszawa 1852, s. 198; wyd. J. Korzeniowski w wyd. „Orichoviana”, t. 1, Kraków 1891, BPP nr 19 Listy do P. Kmity, S. Orzechowskiego, J. Przyłuskiego z lat 1550–1551, wyd. J. Korzeniowski w wyd. „Orichoviana”, t. 1, Kraków 1891, BPP nr 19 List do „brata” Stanisława Budzyńskiego, Piaski, 28 października 1573 (o urzędzie, jeśli ji może Chrystyjan trzymać, w którem też niektóre Rakowskie zabobony i śmiałości spomina), ogł. S. Budny w książce O urzędzie miecza używającem (Łosk) 1583; wyd. krytyczne S. Kot, Warszawa 1932, Zabytki Literatury z Doby Reformacji nr 1, s. 173–179 Do J. Łaskiego, wyd. w: S. Gabbema Epistolarum ab illustribus et claris viris scriptarum centuriae tres, Harlingae Frisiorum (Haarlem) 1664 Od J. Przyłuskiego, dat. 1550; od S. Orzechowskiego, dat. Żurowice, 12 maja 1551, wyd. J. Korzeniowski w wyd. „Orichoviana”, t. 1, Kraków 1891, BPP nr 19

Przypisy

Bibliografia Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 421–423

Linki zewnętrzne Publikacje Marcina Krowickiego w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Wittenberdze Kategoria:Polacy umieszczeni na indeksie ksiąg zakazanych Kategoria:Polscy byli duchowni katoliccy Kategoria:Duchowni braci polskich Kategoria:Ekskomunikowani przez Kościół katolicki Kategoria:Protestantyzm w I Rzeczypospolitej‎ Kategoria:Ludzie związani z Pińczowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Sądową Wisznią Kategoria:Ludzie związani z Węgrowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy kaznodzieje protestanccy Kategoria:Polscy pisarze religijni XVI wieku Kategoria:Polscy pisarze renesansu Kategoria:Polscy polemiści kalwińscy Kategoria:Protestanccy tłumacze Biblii Kategoria:Teolodzy braci polskich Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Urzędnicy dworów polskich magnatów Kategoria:Zmarli w 1573 Kategoria:Polscy tłumacze Biblii Kategoria:Ludzie urodzeni w Lubawie