Nowa Wieś – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Śmigiel.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Została odnotowana w łacińskojęzycznym dokumencie z 1395 pod staropolską nazwą „ Nowa Wes”, 1397 po łacinie „Nova Villa”, 1403 „Nouauilla”, 1404 „Nouilla”, 1412 „Nova Viesz”, 1415 (według zachowanej kopii z 1580) po niemiecku „Neuegüt”, 1470 Nowawyesz”.

Historia Początkowo wieś należała do lokalnej szlachty z rodu Wierzchowskich, Ramszów, Bnińskich zwanych też Śmigielskimi, Wierzbińskich, Śmigielskich oraz Cykowskich. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1435 odnotowano ją w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1580 odnotowana w parafii Śmigiel.

W latach 1395-1407 odnotowano dziedzica Nowej Wsi zwanego Zborem. W 1395 toczył on spór ze starostą wschowskicm Ramszem z Czacza, Koszanowa, Glińska dowodząc, że nie jest manem tj., że nie jest lennikiem Czackich. W 1401 Zbor odnotowany został jako świadek. W 1402 Zbor z Nowej Wsi oraz Jan Stopacz z Polodowa uznali, że dziedziny Nowa Wieś i Polodowo od dawna ze sobą graniczą. W 1403 Zbor toczył procesy o rozgraniczenie Nowej Wsi i Koszanowa: z Ramszem z Koszanowa, z jego bratem Henrykiem zwanym też Andrzejem Ramszem z Czacza oraz z Janem Stopaczem współwłaścicielem Koszanowa. W 1403 Zbor odparł roszczenia Andrzeja czyli Henryka Czackiego o to, że był manem Czackich. W 1403 Zbor toczył spór sądowy sporze z Andrzejem Czackim o 86 dębów, 35 wiśni i łąki. W 1404 Zbor zapowiedział lasy, łąki i drogi w swej dziedzinie Nowa Wieś. W 1407 pozwała go Grzymka Ksiąska wdowa po kasztelanie ksiąskim Henryku z Zimnej Wody o gwałty w jej dziedzinie (prawdobnie chodzi o Czacz).

W 1397 Marcin z Nowej Wsi toczył proces z Ramszem z Czacza oraz z jego bratem Andrzejem i ich siostrą o gwałty zadane mu w jego dziedzinie. W 1401 odnotowano jako świadka Wojciecha z Nowej Wsi. W latach 1409-1412 Ubysz z Nowej Wsi znany też jako Ubysław Wierzchowski z nieistniejącej obecnie wsi Wierzchowiska w powiecie kościańskim. W 1409 Ubysław notowany z Nowej Wsi odnotowany jako świadek. W 1412 Wierzchowski był w sporze z Ramszem Koszanowskim o granice pomiędzy Nową Wsią a Koszanowem. W 1414 Zofia z Nowej Wsi w sporze z Ramszem Koszanowskim dowodzi, że ma prawo do łąk i lasów, które przynależą do tej 1/4 Nowej Wsi, którą ona posiada.

W 1415 Ramsz z Opalenia (Oppeln obecna dzielnica miasta Löbau na Górnych Łużycach dziedzic koszanowski nadał wsi Nowa Wieś prawo magdeburskie (dotychczasowi dziedzice Nowej Wsi mogli być tylko lennymi posiadaczami z ramienia panów z Czacza i Koszanowa.

W latach 1443-1580 Nowa Wieś znajdowała się w ręku Bnińskich zwanych też Śmigielskimi z Bnina herbu Łodzia. W 1443 Władysław i Mikołaj synowie zmarłego Mikołaja Ramsza ze Śmigla i Koszanowa, syna Ramsza z Koszanowa i Czacza, wraz z matką Katarzyną córką Mikołaja z Bnina swoim wujom Janowi Bnińskiemu (kasztelanowi międzyrzeckiemu w latach 1450-1454), Piotrowi Bnińskiemu (podstolemu kaliskiemu 1447-53, kasztelanowi lądzkiemu w latach 1456-1461) oraz Wojciechowi Bnińskiemu [kasztelanowi międzyrzeckiemu w latach 1454-1459), którzy byli dziedzicami Bnina sprzedali miasto Śmigiel oraz wsie Koszanowo, Nową Wieś i połowę Popowa za 3000 grzywien szer. groszy czeskich.

W 1470 Andrzej z Borku i z Bnina kasztelan kamieński w latach 1473-1503, syn kasztelana międzyrzeckiego Jana Bnińskiego oraz Mikołaj z Bnina (kasztelan kamieński z lat 1471-1473, syn Piotra Bnińskiego) dali w podziale majątku Piotrowi kanonikowi poznańskiemu, Andrzejowi, Janowi kasztelanowi przemęckiemu w latach 1487-1502), Mikołajowi i Stanisławowi kanonikom poznańskim dziedzicom w Śmiglu synom kasztelana międzyrzeckiego Wojciecha Bnińskiego miasto Śmigiel wraz z wsiami, a wśród nich także m. in. Nową Wieś.

W latach 1470-1494 odnotowano właściciela we wsi Mikołaja Śmigielskiego syna Wojciecha Bnińskiego. W latach 1483-1494 zapisał on swojej żonie Róży z Wrześni po 200 grzywien posagu oraz wiana. W 1483 na połowie dóbr, które winny mu przypaść z podziałów majątku z braćmi Piotrem kanonikiem poznańskim, Janem oraz z bratankiem Stanisławem synem Andrzeja, tj. na połowie miasta Śmigiel z wsiami, a w tym m. in. na połowie Nowej Wsi. W 1494 był właścicielem 1/4 miasta Śmigiel, 1/4 Koszanowa i 1/4 folwarku w Nowej Wsi.

W 1555 Kasper i Jerzy Śmigielscy w podziale majątku dali swym braciom Krzysztofowi i Stanisławowi Śmigielskim swoje części dziedziczne w mieście Śmiglu oraz wsiach przyległych, m. in. w Nowej Wsi. Krzysztof dał swemu bratu Stanisławowi Śmigielskiemu swoje części w tych majątkach.

W historycznych księgach podatkowych zachowały się także zapisy dotyczące wsi, pochodzące z XVI wieku. W latach 1563-1580 miał miejsce pobór z Nowej Wsi. W 1563 pobrano podatki od folwarku należącego do Śmigielskiego. W 1580 z części Jadwigi Śmigielskiej pobrano podatki od jednego najemnego robotnika od pługa zwanego ratajem, a z części należącej do Zofii Cykowskiej z Żegrowa od jednego zagrodnika oraz jednego rataja od pługa.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Nowa wieś należała do wsi mniejszych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej. Nowa wieś należała do okręgu śmigielskiego tego powiatu i stanowiła część majątku Koszanowo (niem. Kuschen), który należał wówczas do księżnej Joanny Katarzyny Acerenza Pignatelli. Według spisu urzędowego z 1837 roku Nowa wieś liczyła 78 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 7 dymów (domostw).

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa leszczyńskiego.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Nowa Wieś (powiat kościański)