thumb|Głaz narzutowy o obwodzie 28 m, tak zwany „Diabelski Kamień” Bisztynek () – miasto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bisztynek.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego. Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. Bisztynek liczył 2156 mieszkańców.

Bisztynek leży na Warmii, na obszarze historycznego pruskiego terytorium Barcji. Nazwa miasta wiąże się z największym głazem narzutowym w województwie warmińsko-mazurskim (niemiecka nazwa Bischofstein oznacza biskupi kamień). Kamień ten nazywany jest Diabelskim Kamieniem. Lokalny ośrodek usługowo-handlowy i turystyczny. Bisztynek jest członkiem sieci miast Cittaslow.

Historia mały|Dawny rynek w Bisztynku z nieistniejącymi już budynkami i ratuszem 1916 rok

Demografia thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców Bisztynka w 2014 roku mały|zabytkowy spichlerz mały|Kościół św. Macieja Apostoła i Najdroższej Krwi Pana Jezusa mały|Brama Lidzbarska

Zabytki Kościół farny pw. św. Macieja Apostoła i Przenajdroższej Krwi Pana Jezusa – pierwotnie kościół farny w Bisztynku miał być pw. św. Marty, ale biskup Sorbom zmienił tytuł przy konsekracji kościoła na św. Macieja Apostoła. W czasie mszy konsekracyjnej podczas podniesienia Hostii miały upaść na ołtarz krople krwi. Od tamtych czasów świątynia jest traktowana jako sanktuarium Krwi Chrystusa. Budowę gotyckiej świątyni uzupełniono wieżą wybudowaną w XVI w. Świątynia została rozbudowana w pierwszej połowie XVII w. Kościół po dobudowie nawy północnej konsekrował ponownie dnia 4 sierpnia 1748 biskup Adam Stanisław Grabowski. Po pożarze kościoła w 1770 r. i późniejszej odbudowie – w formie trójnawowej hali świątynię konsekrował 5 sierpnia 1781 biskup Karol Hohenzollern w obecności biskupa Ignacego Krasickiego. Obecnie świątynia jest trójnawową halą o ośmiu przęsłach w stylu późnego baroku. Ołtarz główny jest w stylu rokokowym, a wykonany został przez Chrystiana Bernarda Schmidta z Reszla. Dziełem tego samego artysty są ołtarze boczne kończące nawę południową i północną oraz ołtarze boczne przy czwartej parze filarów. W kościele znajduje się gotycka rzeźba Madonny z Dzieciątkiem z drugiej połowy XIV w. W ścianie północnej kościoła znajduje się kamienna tablica z herbem biskupa Szembeka z datą 1739. Z obrazów w kościele na uwagę zasługuje portret Ignacego Krasickiego oraz dziewięć obrazów Apostołów. Ozdobą obejścia kościelnego są rzeźby postaci (naturalnej wielkości) dwunastu Apostołów ustawione na otaczającym kościół murze. Brama Lidzbarska – jest jedyną zachowaną bramą z niegdyś istniejących trzech bram miejskich w Bisztynku. Wybudowana została w latach 1481–1547. Brama ta ok. 1780 została obniżona i przebudowana w stylu barokowym. późnobarokowe szczyty są najprawdopodobniej projektu Ernesta Mazura. kościół cmentarny pw. św. Michała Archanioła z lat 1618–1632, z dobudowaną wieżą i zakrystią w 1892 r. plebania pseudogotycka z końca XIX w. kościół poewangelicki z II poł. XIX w. w odbudowie po zniszczeniach z lat 70. XX wieku. kamieniczki z XIX i XX w. spichrz z XVIII wieku.

Transport W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie: droga krajowa nr 57: Bartoszyce – Bisztynek – Pułtusk droga wojewódzka nr 594: Bisztynek – Reszel – Święta Lipka – Kętrzyn

Miasto doświadcza wykluczenia komunikacyjnego, nie mając bezpośredniego dostępu do transportu kolejowego. Najbliższy przystanek oddalony jest o 9,3 km (10 minut jazdy) w Sątopach-Samulewie (obsługuje dwanaście połączeń pasażerskich dla kierunków: Olsztyn Główny, Ełk, Korsze).

Komunikację autobusową zapewniają przedsiębiorstwa PKS Bartoszyce, PKS Olsztyn, PKS Mrągowo oraz przewoźnicy prywatni. Bisztynek posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Olsztynem, Bartoszycami, Mrągowem, Biskupcem i Lidzbarkiem Warmińskim.

Edukacja W 2019 roku w Bisztynku utworzono Zespół Szkolno-Przedszkolny, w którego skład wchodzą:

Przedszkole Samorządowe w Bisztynku Szkoła Podstawowa im. Ziemi Warmińskiej w Bisztynku. Z dniem 1 września 1999 roku w Bisztynku utworzono Gimnazjum Publiczne, które następnie zostało w związku z Reformą systemu oświaty z 2017 roku włączone do Szkoły Podstawowej im. Ziemi Warmińskiej w Bisztynku i wygaszone.

Sport W Bisztynku działa Ludowy Klub Sportowy „Reduta” prowadzący sekcję piłki nożnej. Data założenia – 12 lipca 1948 Barwy – biało-niebieskie Adres – Al. Wojska Polskiego 7A, 11-230 Bisztynek Stadion – pojemność 1000 (wszystkie siedzące), oświetlenie – brak, wymiary boiska – 105 na 67 Poziom rozgrywek – klasa A, grupa 1 warmińsko-mazurska Najbardziej znani piłkarze – Łukasz Tumicz, Bogdan Pudlis

Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: parafia św. Macieja i Przenajdroższej Krwi Pana Jezusa Świadkowie Jehowy: zbór, Sala królestwa

Ludzie związani z Bisztynkiem

Zobacz też Bisztynek (stacja kolejowa) Cmentarz żydowski w Bisztynku Ratusz w Bisztynku

Przypisy

Bibliografia

Rzempołuch A., 1993. Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich. Agencja Wyd. „Remix”, Olsztyn Biskupiec. Z dziejów miasta i powiatu. Pojezierze, Olsztyn 1969, 368 str.

Linki zewnętrzne Historia Żydów w Bisztynku na portalu Wirtualny Sztetl

Kategoria:Warmia Kategoria:Miasta w województwie warmińsko-mazurskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIV wieku