Organ regulacyjny – instytucja powołana przez państwo do sprawowania nadzoru nad określonym rynkiem. Organ regulacyjny posiada gwarantowany prawnie duży zakres niezależności od podmiotów publicznych oraz od przedsiębiorców i innych podmiotów działających na odnośnym regulowanym przez niego rynku. Wykonuje on w regulowanym przez siebie sektorze stosowne przypisane mu ustawowo zadania i kompetencje regulacyjne. Do najważniejszych zadań organu regulacyjnego należą: udzielanie uprawnień do prowadzenia działalności gospodarczej, rozstrzyganie sporów, ingerowanie w taryfy cenowe stosowane przez przedsiębiorstwa oraz realizowanie polityki konkurencji w danym sektorzestr 23. Zadania te polegają także na: współrealizowaniu lub koordynowaniu polityki (strategii) państwa w danym sektorze; wspieraniu i ochronie konkurencji w regulowanych sektorach oraz chronieniu tam interesów konsumentów; zarządzaniu dobrami rzadkimi występującymi w danym sektorze; dopuszczaniu przedsiębiorców do rynków oraz sprawowaniu nadzoru nad wykonywaniem przez nich działalności gospodarczej; gwarantowaniu bezpieczeństwa w regulowanych sektorach oraz sprawowaniu tam nadzoru nad integralnością chronionych dóbr policyjnychstr 33.
Organ regulacyjny wyposażony jest typowo w bardzo szerokie kompetencje, przekraczające uprawnienia typowych organów administracji. Celem powołania organów regulacyjnych jest uniezależnienie ich decyzji od aktualnych wpływów politycznych. Wzorce takich niezależnych organów zostały zaczerpnięte ze Stanów Zjednoczonych. W praktyce, na obsadę stanowisk ma istotny wpływ aktualny rząd. Ograniczone możliwości odwołania ze stanowiska powodują, że kolejny rząd nie ma możliwości oddziaływania na organ w sposób bezpośredni. Istnieją jednak możliwości wpływu pośredniego np. poprzez alokację środków finansowych.
Organy regulacyjne w Polsce W prawodawstwie obowiązującym w Polsce kompetencje nadzorcze przysługują przeważnie konkretnemu jednoosobowemu albo kolegialnemu organowi, a jedynie wyjątkowo służbie lub instytucji jako całości.
Ogólnym regulatorem rynku jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Ponadto ustanowiono sektorowe organy regulacyjne, które regulują niektóre rynki w sposób niemal całościowy, a kompetencje Prezesa UOKiK w odniesieniu do tych rynków bywają znacznie ograniczone lub wręcz wyłączone na rzecz odpowiednich organów sektorowych. Najważniejsze z organów sektorowych to, odpowiednio: dla rynku radiofonii i telewizji – Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji dla rynku finansowego – Komisja Nadzoru Finansowego dla rynku zamówień publicznych – Prezes Urzędu Zamówień Publicznych dla rynku telekomunikacyjnego i pocztowego – Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej dla rynku paliw i energii – Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dla rynku transportu kolejowego – Prezes Urzędu Transportu Kolejowego dla rynku transportu lotniczego – Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dla rynku transportu drogowego – Inspekcja Transportu Drogowego dla rynku transportu wodnego śródlądowego – dyrektor urzędu żeglugi śródlądowej dla rynku transportu morskiego – dyrektor urzędu morskiego dla rynku gier hazardowych – Minister Finansów dla rynku audytu – Polska Agencja Nadzoru Audytowego dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków – dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie dla działalności powodującej lub mogącej powodować narażenie ludzi i środowiska na promieniowanie jonizujące – Prezes Państwowej Agencji Atomistyki dla rynku imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych – marszałek województwa
Zadania regulacyjne w odniesieniu do niektórych silnie uregulowanych i złożonych rynków mogą być rozproszone – przykładowo, za rynek farmaceutyczny odpowiada pod różnymi względami kilka organów regulacyjnych; są nimi, odpowiednio w zakresie: prowadzenia badań klinicznych oraz dopuszczania do obrotu produktów leczniczych, wyrobów medycznych i produktów biobójczych – Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych wytwarzania i obrotu produktami leczniczymi dla ludzi – organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej wytwarzania i obrotu produktami leczniczymi weterynaryjnymi – organy Inspekcji Weterynaryjnej obejmowania finansowaniem ze środków publicznych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych – Minister Zdrowia w oparciu o rekomendacje Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji
Przypisy
Kategoria:Organy administracji państwowej Kategoria:Konkurencja (gospodarka)