37 Łęczycki Pułk Piechoty im. ks. Józefa Poniatowskiego – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.
W swej tradycji pułk nawiązywał do 4 pułku piechoty Księstwa Warszawskiego. Zalążek pułku powstał w Przemyślu w listopadzie 1918. Od 25 lutego 1919 nosił nazwę 37 pułku piechoty, a w latach 1920–1937 – 37 pułku piechoty Ziemi Łęczyckiej. W wojnie polsko-ukraińskiej walczył o otwarcie drogi do broniącego się Lwowa zajmując Gródek Jagielloński, a następnie brał udział w walkach o Sambor, Drohobycz i Stanisławów, nad Dniestrem i Zbruczem.
W wojnie polsko-bolszewickiej, do lipca 1920, brał udział w walkach pod Korosteniem, Koziatynem i Żukowcem, nad Berezyną, Niemnem i Bugiem. W sierpniu uczestniczył w zwycięskim boju pod Baboszewem, po czym został przetransportowany w rejon Lwowa, gdzie po ciężkich walkach zajął Rohatyn i w pogoni za nieprzyjacielem doszedł do Wiśniowca. Po zakończonej wojnie został rozlokowany w Kutnie i Łęczycy.
W przewrocie majowym 1926 wziął udział w walkach w Warszawie po stronie marszałka Józefa Piłsudskiego.
W składzie Armii „Poznań”, a później Armii „Pomorze” brał udział w kampanii wrześniowej. Od Wągrowca przez Inowrocław, okolice Kutna dotarł na pola bitwy nad Bzurą, gdzie walczył do 18 września 1939, po czym resztki pułku przekroczyły Bzurę i przez Puszczę Kampinoską dotarły do Warszawy. Po kampanii wrześniowej pułk został rozwiązany.
4 Pułk Piechoty Księstwa Warszawskiego w latach 1806-1813 thumb|left|Książę Józef Poniatowski – patron pułku Historia 37 pułku piechoty sięga czasów napoleońskich i Księstwa Warszawskiego, gdyż 37 pp przejął tradycje bojowe 4 pułku piechoty Księstwa Warszawskiego z lat 1806–1813.
4 pp brał udział w walkach na Pomorzu, północnym Mazowszu oraz w rejonie Narwi i Bugu. Walczył też w bojach o Grudziądz i nad Narwią. Od grudnia 1808 pułk walczył w Hiszpanii pod dowództwem płk. Feliksa Potockiego. Bił się w Starej i Nowej Kastylii, Asturii i Królestwie León. 4 pp brał udział w bitwach pod: Almaraz, Consuegrą, Talaverą, Fuengirolą, Almonacid, Ocaną (w prowincji Toledo), Coien Monbellą i Ximenes de la Frontare. Brał też udział w wyprawie na Moskwę. Toczył walki o Czaśniki, Krasnoje, pod Smoleńskiem i nad Berezyną w trakcie odwrotu Napoleona. Poniósłszy ciężkie straty i trafił pod Poznań celem dokonania uzupełnień. Następnie, w ramach Korpusu gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, walczył pod Szpandawą, Belzig, Jüterbog, Wittenbergą, Düben i Lipskiem. Po zakończeniu działań żołnierze zdziesiątkowanego 4 pp powrócili do kraju w strukturach innych jednostek.
Utworzenie 37 pułku piechoty i pierwsze boje thumb|Tereny działań bojowych pułku w latach 1918–1920) Po rozpadzie Austro-Węgier 28 października 1918 powstała w Krakowie Polska Komisja Likwidacyjna, która organizowała w Galicji polskie struktury administracyjne i wojskowe. W Przemyślu 1 listopada 1918 powstała Rada Rządząca i Komenda Placu, która zaczęła organizować wojsko polskie i administrację. W koszarach po c. i k. 45 pułku piechoty zaczęto zbierać luźne oddziały wojskowe i na ich bazie powstał zalążek 37 pułku piechoty. Pierwszym dowódcą oddziału został porucznik saperów Leon Kazubski, 3 listopada 1918 uwolniony z miejscowego więzienia, który następnie został komendantem placu (wart i koszar) oddziałów polskich na Zasaniu w Przemyślu, od 5 listopada dowódca wszystkich sił zbrojnych i komendant Przemyśla.
Około 7 listopada 1918 wykształcił się pułk piechoty w Przemyślu, któremu dowódca por. Kazubski 9 listopada nadał nazwę 18 pułk strzelców. Dowódcami batalionów byli wówczas: I – ppor. Zając, II – ppor. Dudziński, III – Marian Doskowski. Żołnierze przeszli chrzest bojowy w walkach z Ukraińcami w dniach 9–11 listopada 1918 na przemyskim Zasaniu. 13 listopada 1918 pułk zmienił nazwę na 10 pułk piechoty.
Przybyłym w listopadzie 1918 do Przemyśla batalionem zapasowym b. austriackiego 10 pułku piechoty dowodził wówczas kpt. Wilhelm Zwonarz, który pod koniec tego miesiąca był tymczasowym komendantem tzw. 10 pułku piechoty „Dzieci Przemyskich”. W dniu 30 listopada cieszący się szacunkiem podkomendnych por. Kazubski został odwołany ze stanowiska dowódcy pułku, a nowym dowódcą został ppłk Adam Jaroszewski.
Część pułku walczyła o otwarcie drogi do broniącego się Lwowa w Grupie ppłk. Tokarzewskiego-Karaszewicza, zaś pozostali toczyli walki w rejonie Niżankowic, Siedlisk i Medyki, a także Chyrowa. Pułk zdobył Stodółki, Uherce Niezabitowskie, Czerlany i Lubień Wielki. Utrzymał też Gródek Jagielloński oraz obronił przed wojskiem ukraińskim połączenie kolejowe Lwów–Przemyśl.
25 lutego 1919 roku dokonano zmiany nazwy pułku – odtąd nosił nazwę 37 pułku piechoty. Wiosną 1919 roku pułk zdobył Sambor i Drohobycz. Brał też udział w zdobyciu miasta Stanisławów. Od 13 do 16 czerwca 1919 pułk bronił przepraw nad rzeką Dniestr.
Od 28 czerwca brał udział w walkach nad rzeką Zbrucz, a w lipcu 1919 przerzucony został na front wołyński, gdzie toczył walki z oddziałami ukraińskimi. Od 5 sierpnia pełnił rolę zabezpieczającą. 3 kwietnia 1920 dowódcą 37 pułku piechoty został mjr Józef Kuś.
W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Łęczycy.
Obsada personalna pułku w 1920StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowódcappłk Michał RemizowskiAdiutantpor, Alfred ŁuczyńskiOficer wywiadowczyppor. Eugeniusz FieldorfOficer bronippor. Ludwik SklenarzOficer łącznościppor. Bronisław SitarskiOficer prowiantowyppor. Adolf KozubalLekarzpor. lek. dr Mieczysław HenochKapelanks. Tadeusz BorzęckiDowódca taborówpor. Marian BukowskiDowódca kompanii szturmowejppor. Otton JiruszkaDowódca I batalionukpt. Franciszek GwizdakAdiutantpor. Franciszek KielarLekarzppor. lek. dr Józef EisenbruchDowódca 1 kompaniipor. Jan Wójciak († 9 IX 1939)Dowódca plutonuppor. Bronisław NowakowskiDowódca 2 kompaniipor. Aram MantelDowódca 3 kompaniipor. Józef Markiel († IX 1939)Dowódca plutonuppor. Zachariasz RuckerDowódca plutonuppor. Kazimierz WacławskiDowódca 4 kompaniipor. Roman SzlapaDowódca plutonuppor. Roman WojnarDowódca 1 kompanii kmppor. Antoni KuleszaDowódca plutonuppor. Jan KoszykiewiczDowódca II batalionupor. Marian ŻelnioNast.kpt. Michał DrzystekAdiutantppor. Michał MaćkowiakOficer gospodarczyppor. Władysław MaryniakOficer prowiantowyppor. Rudolf LinscheidLekarzpor. lek. dr Jan CzernikDowódca 5 kompaniippor. Wojciech GilDowódca 6 kompaniipor. Michał CiesielskiDowódca plutonuppor. Bernard TepperDowódca 7 kompaniipor. Beniamin KotarbaDowódca plutonupor. Filip FeliDowódca 8 kompaniipor. Jerzy TramerDowódca plutonuppor. Bogusław Bilik († 10 IX 1939)Dowódca 2 kompanii kmppor. Alfred RycerzDowódca plutonuppor. Franciszek GęsiorDowódca III batalionumjr Józef KuśAdiutantpor. Mieczysław KowalskiOficer prowiantowyppor. Władysław RogalskiLekarzppor. san. Stanisław KomarnickiDowódca 9 kompaniippor. Roman Leeg († 7 IX 1939)Dowódca plutonuppor. Karol RydelDowódca 10 kompaniippor. Jan DyszkiewiczDowódca plutonuppor. Tadeusz SzymańskiDowódca 11 kompaniipor. Stanisław KuklaDowódca 12 kompaniippor. Jan SzymańskiDowódca 3 kompanii kmpor. Mieczysław JusOficer pułkupchor, Józef Cajgier († 12 IX 1939)
Udział w wojnie polsko-bolszewickiej Pułk znalazł się w składzie 4 Dywizji Piechoty, która miała za zadanie zająć w czasie ofensywy polskiej miasto Korosteń. 37 pp zajął węzeł kolejowy i inne wyznaczone tereny, a następnie umocnił się pozostając w odwodzie swej dywizji do czasu zajęcia Kijowa.
W związku z kontrofensywą sowiecką I i III batalion 21 maja 1920 wyruszyły nad Berezynę, gdzie powstrzymywały ataki Sowietów w kierunku na Mińsk. W bitwach pod Borowiną i Żukowcem (26 maja 1920) pułk zadał napastnikom poważne straty. Nad Berezyną pułk walczył do 7 czerwca 1920 tocząc bitwy pod Murawą, Czerniewiczami i pod Wielkim Stachowem (3 czerwca 1920). Spod Wielkiego Stachowa przez Zamosze, Zawidne i Mińsk pułk pomaszerował do stacji Grodzianki. Tydzień później przetransportowany został na stację Ratmirowicze i podporządkowany dowódcy 14 Dywizji Piechoty Wielkopolskiej, w składzie której miał wziąć udział w natarciu na przedpolu Bobrujska. Do zaplanowanego działania nie doszło na skutek przerwania frontu przez bolszewików. Odwrót rozpoczął się 7 lipca 1920.
Część oddziałów wycofywało się do miejscowości Miratycze przez Mińsk i Niemen. I i III batalion po próbie zdobycia Słonimia wycofały się na zachód w ramach 4 DP. III batalion pod dowództwem kpt. Mieczysława Jusa zdobył Kamieniec Litewski, a następnie po ciężkich walkach pod wsią Wierzchy przedarł się do wsi Stawy w pobliżu Bugu, gdzie połączył się z I batalionem. Bataliony te wkrótce ponownie rozdzieliły się: I batalion trafił do VIII Brygady Piechoty, a III do odwodu II Brygady Jazdy. 4 sierpnia 1920 pułk odniósł sukcesy w czasie próby – podjętej przez 4 Armię – wyrzucenia bolszewików za Bug. Pułk wycofano w rejon miasta Siedlce.
II batalion por. Beniamina Kotarby z kompanią techniczną pozostawał poza pułkiem od 21 maja 1920. Na początku obsadził Korosteń, a po otrzymaniu rozkazu wycofał się do Koziatyna. Następnie po przegrupowaniu brał udział w nieudanym ostatecznie, choć z początku obiecującym, ataku na Korzec.
Pod naciskiem Sowietów, a w szczególności konnicy Budionnego 3 i 6 DP rozpoczęły odwrót na zachód. II batalion, stanowiąc straż tylną, został okrążony i zniszczony przez kawalerię sowiecką. Poległo i dostało się do niewoli 10 oficerów i 374 szeregowych. 22 lipca 1920 resztki II batalionu dotarły do Siedlec, gdzie dowództwo objął ppłk Michał Remizowski, a następnie do Łęczycy i Kutna. Tam został odtworzony. 13 sierpnia 1920 batalion stawił się w Górze Kalwarii, gdzie stacjonowały już bataliony I i III.
W Pilawie pułk otrzymał wzmocnienie w postaci jednej kompanii marszowej – Harcerskiej Kompanii Szturmowej 37 pułku piechoty Ziemi Łęczyckiej – złożonej głównie z ochotników (uczniów I Liceum Ogólnokształcącego im. Gen. J.H. Dąbrowskiego i harcerzy z I Kutnowskiej Drużyny Wędrowniczej im. T. Rejtana) z Kutna, Mieczysławowa i Łęczycy. W tym czasie pułk skutecznie bronił dostępu do przeprawy mostowej w Górze Kalwarii. W walkach tych wzięli udział też młodzi żołnierze z ochotniczej kompanii. 19 sierpnia 1920 żołnierze 37 pułku piechoty przerzuceni zostali koleją w rejon Płońska, gdzie wzięli udział w zwycięskiej bitwie pod Baboszowem. Szczególnym męstwem odznaczyła się tam kompania ochotnicza.
W czasie, kiedy Bitwa Warszawska zakończyła się pełnym zwycięstwem i armie polskie przeszły do pościgu za wrogiem, na froncie południowym pod Lwowem toczyły się nadal ciężkie walki. W celu powstrzymania ewentualnej ofensywy wojsk sowieckich przerzucono w ten rejon 4 Dywizję Piechoty, a w jej składzie pułk, który został skierowany do Chodorowa. 7 września 1920 pułk stacza ciężkie walki z oddziałami sowieckimi zagrażającymi linii kolejowej Lwów – Chodorów. Zdobył kolejno: Knihynicze, Nowosielce, Okrześnice. Nazajutrz przystępuje do forsowania rzeki Stryj, z zamiarem zajęcia miejscowości Rohatyn, co nastąpiło 9 września 1920.
Pamięć tych walk, w których po raz pierwszy w czasie wojny polsko-bolszewickiej wzięły udział wszystkie bataliony razem, pułk uwiecznił obierając datę 9 września za dzień święta pułkowego. Jeszcze przez kolejne dni broni Rohatyna przed kontratakami oddziałów sowieckich. Pułk, uzupełniony trzema kompaniami marszowymi w dniu 13 września, w składzie 4 Dywizji Piechoty, w pościgu za nieprzyjacielem doszedł do Wiśniowca, by 25 września, transportem kolejowym, przebazować się do Grodna jako odwód naczelnego dowództwa. Skierowany przez 2 Dywizję Piechoty Legionów, w dniu 12 listopada pułk przez Grodno i Łomżę odszedł do Ostrołęki, gdzie do 28 kwietnia 1921 pełnił służbę graniczną, po czym wrócił do Kutna i Łęczycy.
Mapy walk pułku
Kawalerowie Orderu Virtuti Militari lewo|66x66px|Order Virtuti Militari