Melamina, cyjanuramid, 2,4,6-triamino-1,3,5-triazyna – aromatyczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna triazyny, trimer cyjanamidu.

Jest bezbarwną substancją krystaliczną. Ma postać białego proszku, jest trudno palna, odporna na działanie wody, temperatury i światła. Ma wysoką twardość powierzchni, nie występują w niej prądy błądzące.

Otrzymywanie Została otrzymana po raz pierwszy przez Justusa von Liebiga w 1834 r. w reakcji tiocyjanianu potasu (KSCN) z salmiakiem ().

Na skalę laboratoryjną można ją otrzymać w procesie trimeryzacji cyjanamidu:

W reakcji powstaje najpierw dimer cyjanamidu, dicyjanodiamid (2-cyjanoguanidyna; ).

Na skalę przemysłową do lat 60. XX w. melamina produkowana była z dicyjanodiamidu (400 °C, 100 atm):

Obecnie uzyskiwana jest prawie wyłącznie z mocznika (390–410 °C):

Proces prowadzi się albo pod wysokim ciśnieniem (>70 atm) albo w obecności katalizatora (typu lub ). W procesie wysokociśnieniowym reakcja przebiega poprzez kwas cyjanowy i jego trimer, kwas cyjanurowy , a w procesie katalitycznym poprzez kwas izocyjanowy, . Melamina opuszcza reaktor w fazie gazowej i jest następnie oddzielana od pozostałych związków poprzez schłodzenie.

Zastosowanie Surowiec ten stosowany jest do wyrobu żywic melaminowych, używanych do produkcji laminatów dekoracyjnych, płyt drewnopochodnych, klejów, farb i lakierów. Wykorzystywany jest również w przemyśle motoryzacyjnym, włókienniczym i papierniczym, a także przy produkcji tworzyw dla przemysłu elektrotechnicznego i wytwarzaniu przedmiotów gospodarstwa domowego.

Transport i przechowywanie Melaminę przewozi się krytymi środkami transportu, szczególną uwagę zwracając na ochronę przed zawilgoceniem. Melaminę luzem przewozi się specjalnymi silo-cysternami służącymi do przewozu produktów sypkich. Przechowuje się ją w krytych pomieszczeniach.

Produkcja w Polsce i na świecie thumb|Talerz z melaminy W 2014 r. światowa produkcja melaminy kształtowała się na poziomie ok. 1400 tys. ton/rok i skoncentrowana była głównie na kontynencie azjatyckim. W związku z intensywnym wzrostem zapotrzebowania na rynku chińskim, państwo to w ciągu kilku lat zwiększyło swoje zdolności produkcyjne i osiągnęło 40% całej światowej produkcji.

Jedynym w Polsce producentem melaminy jest Grupa Azoty Zakłady Azotowe „Puławy”. Zakłady plasują się w czołówce światowej (3. miejsce na świecie) pod względem wielkości mocy produkcyjnych (96 tys. t/r). Około 30% puławskiej melaminy trafia na rynek krajowy, natomiast reszta jest eksportowana do krajów europejskich. W 2013 r. ceny melaminy kształtowały się średnio na poziomie 1300 EUR/tona.

Kontrowersje Ze względu na wysoką zawartość azotu bywa stosowana do uzyskania fałszywie wysokiej zawartości białka w analizach pasz dla zwierząt oraz produktów spożywczych produkowanych poniżej norm. W 2008 r. w Chinach doszło do masowych zatruć dzieci, spowodowanych melaminą dodawaną do mleka w proszku. Po tym wydarzeniu Polska zdecydowała się na ścisłe kontrole, wykluczające obecność w polskich sklepach produktów zagrażających zdrowiu.

Przypisy

Kategoria:Aminy Kategoria:Triazyny Kategoria:Trimery