thumb|Przegorzan pospolity thumb|Kwiatostany Echinops setifer Przegorzan (Echinops L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 216 gatunków. Rośliny te występują głównie w Eurazji (bez najbardziej północnej jej części oraz południowo-wschodniej Azji), nieliczne rosną także w Afryce, z wyjątkiem jej części południowej. Zasiedlają zwykle miejsca nasłonecznione, suche i skaliste. W strefie międzyzwrotnikowej rośliny te rosną w górach. Jako rośliny introdukowane występują w północnej Europie, w Ameryce Północnej oraz Australii. W Polsce rosną dwa gatunki introdukowane i już zadomowione: przegorzan kulisty E. sphaerocephalus i przegorzan węgierski E. exaltatus, inne są uprawiane (zwłaszcza przegorzan pospolity E. ritro, a poza tym: tauryjski E. banaticus, nastroszony E. orientalis, niski E. humilis i śnieżny E. niveus).
Rośliny z tego rodzaju uprawiane są jako ozdobne, dla charakterystycznych, kulistych kwiatostanów. Są też cenionymi roślinami miododajnymi, których wydajność miodowa sięga kilkuset kg z ha (u przegorzana kulistego przy odpowiedniej, ciepłej pogodzie do 800 kg/ha).
Nazwa naukowa rodzaju powstała z greckiej nazwy jeży w nawiązaniu do kształtu kwiatostanów.
Morfologia thumb|Przegorzan węgierski Pokrój Tęgie rośliny zielne, byliny lub rośliny dwuletnie, rzadko jednoroczne. Pędy są prosto wzniesione, rozgałęzione w górnej części. Osiągają do 200 cm wysokości. Rośliny kolczaste, zwykle wełnisto owłosione, czasem też gruczołowato. Liście Odziomkowe i łodygowe, siedzące i ogonkowe, o blaszce niepodzielonej i całobrzegiej, ząbkowanej lub pierzastowcinanej i klapowanej, czasem nawet trzykrotnie. Klapy i zęby liści kończą się kolcami. Od spodu liście zwykle biało owłosione. Kwiaty Tworzą jednokwiatowe koszyczki, otulone okrywami i licznymi kolcami, zebrane we wtórne, kuliste (u E. orientalis półkuliste) kwiatostany główkowate. Okrywy poszczególnych, jednokwiatowych koszyczków tworzone są przez liczne listki ułożone w wielu rzędach. Te najbardziej zewnętrzne są oskrzydlone i na szczycie nieco frędzlowate, środkowe są silniej oskrzydlone i kolczaste na szczycie, najbardziej wewnętrzne są równowąskolancetowate, gładkie, zielone lub zielonobrązowe, zrośnięte z wyjątkiem końców nie zakończonych kolczasto. Korony kwiatów są niebieskie, fioletowe, czerwone, zielonkawe lub białe. Łatki korony są równowąskie, na końcach często drobno, gęsto ząbkowane. Główki pręcików są niebieskoszare. Owoce Podługowate niełupki, pokryte długimi i przylegającymi włoskami. Puch kielichowy wykształcony w postaci łusek wolnych lub zrośniętych.
Systematyka thumb|Przegorzan tauryjski thumb|Echinops adenocaulos thumb|Echinops macrochaetus thumb|Echinops giganteus thumb|Echinops polyceras Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny astrowatych Asteraceae, z podrodziny Carduoideae, plemienia Cardueae i monotypowego podplemienia Echinopsinae. W osobny rodzaj Acantholepis Less. w niektórych ujęciach wyodrębniany był przegorzan nastroszony Echinops orientalis (jako A. orientalis Less.). Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Carduoideae Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza