thumb|260px|Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim należący do Albrechta Hohenzollerna Fryderyk Wilhelm Mikołaj Albrecht (ur. 8 maja 1837 w Berlinie, zm. 13 września 1906 w pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim) – książę pruski z dynastii Hohenzollernów, feldmarszałek, Wielki komtur (niem. Herrenmeister) pruskiego zakonu joannitów od 1883, regent księstwa Brunszwiku od 1885.
Życiorys Albrecht był jedynym synem księcia pruskiego Albrechta Hohenzollerna (1809–1872) i niderlandzkiej królewny Marianny Orańskiej, bratankiem króla Prus Fryderyka Wilhelma IV (1795–1861), cesarza Wilhelma I (1797–1888) i wnukiem króla Fryderyka Wilhelma III (1770–1840). W wieku lat ośmiu stracił kontakt z matką, której po rozwodzie w 1845 zabroniono kontaktu z dziećmi.
Książę Albrecht ożenił się w 1873 z księżniczką Marią z Saksonii na Altenburgu (1854–1898), z którą miał trzech synów: Fryderyk Henryk (1874–1940) (z jego śmiercią linia Albrechta wygasła po mieczu), Joachim Albrecht (1876–1939), Fryderyk Wilhelm (1880–1925).
Po śmierci żony wybudował mauzoleum rodzinne w Kamieńcu Ząbkowickim, w którym także został pochowany; pochowano tam również jego synów. W październiku 2018 otwarto zrewitalizowane mauzoleum w zespole pałacowym.
Kariera wojskowa Jak wszyscy męscy potomkowie pruskich Hohenzollernów dostał mundur i stopień porucznika w wieku lat 10. Mając 16 lat zaczął służbę w 1. Poczdamskim Pułku Gwardii Pieszej, po czym udał się na studia na uniwersytecie w Bonn. Po ukończeniu studiów otrzymał stopień rotmistrza w 1. Poczdamskim Pułku Dragonów Gwardii (1857). Szybko awansował, w 1862 był już pułkownikiem i dowódcą swego pułku dragonów poczdamskich.
Albrecht brał udział w pierwszych dwóch wojnach „bismarckowskich” jako generał-major. Zasłużył się szczególnie w bitwie pod Sadową (Königgrätz) jako dowódca brygady „kawalerii ciężkiej” (do brygady należał również batalion artylerii konnej). Za zasługi w wojnie z Austrią w 1866 otrzymał najwyższe pruskie odznaczenie wojskowe, order Pour le Mérite.
W czasie wojny z Francją w latach 1870–1871 książę Albrecht dowodził w stopniu generała-lejtnanta 2 Brygadą Kawalerii i brał udział m.in. w bitwach i potyczkach pod Bapaume i Saint-Quentin. Za zasługi w tej wojnie otrzymał Żelazny Krzyż I i II klasy i rzadkie odznaczenie, Liście Dębowe (Eichenlaub) do orderu Pour le Mérite.
Po zakończeniu wojny i wyborze stryja na cesarza niemieckiego Albrecht był od 1873 dowódcą X korpusu armii niemieckiej; w 1875 został pełnym generałem (General der Kavallerie), a w 1888 feldmarszałkiem i generalnym inspektorem kawalerii.
Kariera polityczna Od 1883 ks. Albrecht był Wielkim komturem (komandorem) pruskich joannitów; godność tę do dziś dnia piastują wyłącznie członkowie dynastii pruskiej. Był także honorowym rektorem uniwersytetu w Getyndze.
Po wygaśnięciu w 1884 lokalnej gałęzi Welfów ze śmiercią Wilhelma, także ostatniego księcia Oleśnicy, tron księstwa Brunszwiku-Lüneburga należał się Ernestowi Augustowi, księciu Cumberland z linii królów Hanoweru, ale że ten nie chciał uznać aneksji Hanoweru przez Prusy, Bismarck nie zgodził się na oddanie mu tronu brunszwickiego. 2 listopada 1885 stany księstwa Brunszwiku-Lüneburga wybrały Albrechta Hohenzollerna regentem tego niemieckiego państwa związkowego.
Upamiętnienie W 1865 nadworny ogrodnik z rezydencji w Kamieńcu Ząbkowickim, C. Braun ze skrzyżowania odmian Aporta (Cesarz Aleksander) i Reneta Baumanna wyhodował nową odmianę jabłek, którą nazwał Prinz Albrecht von Preussen (Albrechtsapfel). Jest to miejscowa, śląska odmiana, kiedyś bardzo popularna w regionie, nadająca się do uprawy na terenach podgórskich. Jabłoń „Książę Albrecht Pruski” została w 2006 wpisana na listę produktów tradycyjnych województwa opolskiego w kategorii „warzywa i owoce”.
Odznaczenia Do 1903: Order Orła Czarnego na łańcuchu Order Zasługi Korony Pruskiej Krzyż Wielki Orderu Orła Cerwonego z mieczami, liśćmi dębu i koroną Order Królewski Korony I klasy Gwiazda Wielkiego Komtura Orderu Hohenzollernów z mieczami na wstędze wojennej Order Pour le Mérite z liśćmi dębu Krzyż Żelazny I klasy Krzyż Żelazny II klasy Wielki Komtur Orderu Świętego Jana Order Hohenzollernów I klasy Ordynku Książęcego z mieczami Krzyż Wielki Orderu Alberta Niedźwiedzia (Anhalt) Order Wierności (Badenia) Komandor I klasy Orderu Zasługi Wojskowej Karola Fryderyka (Badenia) Krzyż Wielki Orderu Lwa Zeryngeńskiego (Badenia) Order Świętego Huberta (Bawaria) Krzyż Wielki Orderu Henryka Lwa (Brunszwik) Order Lwa Złotego (Hesja) Krzyż Wielki Orderu Ludwika (Hesja) Krzyż Zasługi Wojskowej (Hesja) Krzyż Zasługi I klasy Orderu Domowego (Lippe) Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej z koroną w rudzie na łańcuchu (Meklemburgia) Krzyż Zasługi Wojskowej I klasy (Meklemburgia) Krzyż Zasługi za Odznaczenie się Podczas Wojny (Meklemburgia-Strelitz) Krzyż Wielki Orderu Domowego i Zasługi (Oldenburg) Order Korony Rucianej (Saksonia) Krzyż Wielki Orderu Sokoła Białego (Saksonia-Weimar) Krzyż Wielki Orderu Ernestyńskiego (Saksonia Ernestyńska) Medal Zasługi Wojskowej z mieczami (Schaumburg-Lippe) Krzyż Wielki Orderu Korony Wirtemberskiej (Wirtembergia) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wielki Orderu Łaźni klasy wojskowej (Wielka Brytania) Order Świętego Jana Jerozolimskiego (Wielka Brytania) Order Annuncjaty (Włochy) Komandor Orderu Wojskowego Wilhelma (Niderlandy) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Niderlandy) Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana (Austro-Węgry) Krzyż Zasługi Wojskowej z dekoracją wojenną (Austro-Węrgy) Krzyż Wielki Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia) Order Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Jerzego IV klasy (Imperium Rosyjskie) Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (Norwegia) Krzyż Wielki Orderu Świętego Ferdynanda (Sycylia) Order Złotego Runa (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Order Zasługi Wojskowej IV klasy (Hiszpania)
Przypisy Baumgartner-Baumschulen.
Henryk Grzybowski, Książęta pruscy na Ziemi Kłodzkiej, w: Popularna encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, t. II, Kłodzko-Nowa Ruda: Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe, 2009, s. 163–165.
Bibliografia
Henryk Grzybowski, Książęta pruscy na Ziemi Kłodzkiej, [w:] Popularna encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, t. II (K–M), Kłodzko-Nowa Ruda: Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe, 2009, s. 163–165, . Henryk Grzybowski, Książęce „ślady” w nazwach polanickich zdrojów, [w:] red. Henryk Grzybowski, Georg Wenzel, Polanica Zdrój wczoraj i dziś, tom I, Nowa Ruda-Polanica Zdrój 2006, s. 407–412, . Marek Gaworski, Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim. Architektura i właściciele, Strzelce Opolskie 2009. Almanach de Gotha, Gotha 1937. Georg von Alten, Handbuch für Heer und Flotte, tom IV, Berlin 1912.
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bonn Albrecht Kategoria:Feldmarszałkowie Cesarstwa Niemieckiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Odznaczeni wojskowym Orderem Pour le Mérite Kategoria:Odznaczeni Orderem Hohenzollernów Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Żelaznym Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Złotego (Hesja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Alberta Niedźwiedzia Kategoria:Odznaczeni Orderem Wierności (Badenia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej Karola Fryderyka Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Zeryngeńskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Huberta Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Południa Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ferdynanda (Sycylia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wendyjskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej (Meklemburgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym Wilhelma Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Ernestyńskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni Orderem Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jana (Prusy) Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony (Prusy) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Hesja) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi za Odznaczenie się Podczas Wojny Kategoria:Ludzie związani z Kamieńcem Ząbkowickim Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie Kategoria:Urodzeni w 1837 Kategoria:Zmarli w 1906 Kategoria:Niemieccy regenci