Pitcairn (Wyspy Pitcairn, Henderson, Ducie i Oeno; ; ; pitkern ) – grupa czterech wysp leżących na Oceanie Spokojnym w Polinezji między Australią a Ameryką Południową, na wyspy składają się Pitcairn (4,53 km²), Henderson (37,3 km²), Ducie (0,7 km²), Oeno (0,65 km²), (trzy ostatnie są niezamieszkane) o łącznej powierzchni 47 km².
Jedyna miejscowość na wyspie i stolica tego terytorium to Adamstown.
Historia Okres osadnictwa polinezyjskiego mały|left|Po prawej figura z Pitcairn Pierwszymi znanymi osadnikami na wyspach Pitcairn byli Polinezyjczycy, którzy według archeologów docierali na Pitcairn i wyspę Henderson od około X wieku. Pierwsi mieszkańcy, pomimo konieczności pokonywania kilkusetkilometrowych podróży niewielkimi łodziami, wymieniali towary i tworzyli więzi społeczne między innymi wyspami z archipelagu Gambiera. Pomogło to niewielkim populacjom każdej z wysp przetrwać pomimo ich ograniczonych zasobów. Na skutek wyczerpania się zasobów naturalnych, w tym wylesienia, handel między wyspami zaczął stopniowo zamierać. Około XV wieku na największej wyspie archipelagu Gambiera, Mangarevie, wybuchła wojna domowa, co spowodowało odcięcie małych populacji ludzkich na wyspach Henderson i Pitcairn, ostatecznie doprowadzając do ich wyludnienia. Archeolodzy uważają, że Polinezyjczycy żyli na Pitcairn jeszcze w XV wieku, mimo to wyspy były już niezamieszkane, gdy zostały ponownie odkryte przez Europejczyków.
Okres osadnictwa europejskiego Główna wyspa została nazwana na cześć angielskiego żeglarzaPosiadającemu historyczny stopień Royal Navy ang. midshipman – nie posiadający polskiego odpowiednika – częściowo odpowiadający tytułowi podchorążego polskiej Marynarki Wojennej, niekiedy zastępowany rosyjskim terminem „miczman” (w znaczeniu do 1917). , który 3 lipca 1767 spostrzegł po raz pierwszySpostrzegł po raz pierwszy – termin używany w nawigacji. nieznaną wówczas wyspę.
mały|left|Gablota pamiątkowa W 1790 do niezamieszkanej jeszcze wyspy dotarła część zbuntowanej załogi angielskiego okrętu Bounty wraz z przywiezionymi z Tahiti kobietami i mężczyznami. Wkrótce po wylądowaniu marynarze spalili statek. Jego wrak został odkryty w 1957 w zatoce Bounty Bay. W ciągu pierwszych trzech lat osadnictwa młoda społeczność doświadczyła poważnych napięć na tle szerzącego się alkoholizmu oraz agresji byłych buntowników. Morderstwa oraz choroby spowodowały, że w 1793 przy życiu pozostało jedynie dwóch dorosłych mężczyzn: John Adams oraz Ned Young. Sytuacja na wyspie ustabilizowała się, liderem społeczności został John Adams, który kierował społecznością zgodnie ze wskazaniami jedynego zachowanego egzemplarza Biblii.
Wyspiarze przekazywali, iż pierwszy statek od czasu przybycia widziano z wyspy dopiero 27 grudnia 1795 r. – nie przybił jednak do brzegu. Następny kontakt nastąpił około 1801, jednak również statek nie przybył do brzegów wyspy. W 1808 do Pitcairn przypłynął amerykański statek wielorybniczy Topaz pod dowództwem Mayhew Folgera, załoga spędziła na lądzie około 10 godzin. Dzięki raportowi Folgera, świat poznał dokładną lokalizację wyspy.
17 września 1814 Thomas Stainesow, który dowodził flotyllą Królewskiej Marynarki Wojennej w sile 2 okrętów: HMS Briton i HMS Tagus odkrył wyspę niezależnie od raportu Folgera. Spośród buntowników w owym czasie przy życiu pozostawał tylko John Adams, który jednak otrzymał amnestię za udział w buncie w 1790.
Kolonia brytyjska mały|left|Drewniany dom mały|left|Szkoła 30 listopada 1838 Pitcairn przeszła pod jurysdykcję brytyjską. W połowie XIX wieku liczba mieszkańców Pitcairn dochodziła do dwustu osób, co groziło przeludnieniem. Wykorzystując pomoc rządu brytyjskiego, mieszkańcom zaoferowano przesiedlenie na niedawno zlikwidowaną kolonię karną na wyspie Norfolk. 3 maja w 1856 całość populacji Pitcairn w liczbie 196 mieszkańców wypłynęła w 5-tygodniową podróż na Norfolk, jednakże po 18 miesiącach część byłych mieszkańców, kierując się głównie sentymentem, postanowiła powrócić na Pitcairn. W ciągu kolejnych 5 lat dołączyło do niej następnych 27 osób. Odtworzona niewielka społeczność Pitcairn weszła w okres pogłębiającej się izolacji. Pomimo wielu trudności liczba mieszkańców osiągnęła w 1881 96 osób. Niewielkie ilości narzędzi, ubrań oraz innych niezbędnych do funkcjonowania wyspiarzy przedmiotów trafiały na wyspę dzięki nielicznym statkom cumującym przy wyspie w celu uzupełnienia wody lub pożywienia. W 1886 amerykański kaznodzieja John Tay w ciągu kilku miesięcy przekonał wszystkich mieszkańców Pitcairn do przejścia na adwentyzm. W 1902 Wielka Brytania dokonała aneksji wysp Henderson (1 maja), Oeno (10 maja) oraz Ducie (19 grudnia), a w 1938 połączyła je wraz z Pitcairn, w jeden organizm zwany od tego momentu jako Wyspy Pitcairn, Henderson, Ducie i Oeno.
W 1904 R. T. Simons, brytyjski konsul na Tahiti, złożył pierwszą wizytę na Pitcairn i stwierdził, że system parlamentarny jest zbyt uciążliwy dla małej społeczności. Przywrócił uświęcone tradycją stanowisko Głównego Sędziego i dwie komisje zajmujące się sprawami wewnętrznymi i zewnętrznymi (to znaczy morskimi). Wszystkie stanowiska zostały poddane wyborom i utworzono dodatkowy urząd sekretarza-skarbnika. Co więcej, na wyspie wprowadzono pierwszy podatek – opłatę licencyjną za posiadanie broni palnej, która do 1968 r., kiedy wprowadzono licencje na pojazdy samochodowe, była jedynym podatkiem Pitcairn.
W 1914 po otwarciu kanału Panamskiego zwiększyła się liczba statków odwiedzających wyspę, co było związane z powstaniem nowej drogi morskiej w kierunku Nowej Zelandii i Australii.
W lutym 1971 oficjalną wizytę na wyspie złożył książę Filip, który przypłynął na pokładzie HMY Britannia. Był to dotychczas jedyny członek brytyjskiej rodziny królewskiej, który wizytował na wyspie.
Afery pedofilskie Na przełomie wieków XX i XXI na jaw wyszły zwyczaje seksualne społeczności Pitcairn, których mieszkańcy bronią jako zgodnych z tradycją polinezyjską, ale z punktu widzenia prawa brytyjskiego są one uznawane za pedofilię. Według niektórych komentatorów, burzliwe początki tej społeczności również miały wpływ na stosunek do seksualności. Doniesienia ofiar doprowadziły w 2004 do procesu karnego, w którym sześciu mężczyzn (w tym ówczesnego burmistrza Steve'a Christiana) oskarżono o molestowanie nieletnich. Wszyscy oskarżeni zostali skazani i w latach 2006–2010 odbyli kary więzienia na wyspie. Kolejnym epizodem afery pedofilskiej było oskarżenie w 2010 burmistrza wyspy Mike'a Warrena o posiadanie na prywatnym komputerze około 1000 zdjęć nieletnich. W 2016 sąd uznał Warrena za winnego stawianych mu zarzutów„Pitcairn has a new Mayor”, Radio New Zealand International, 12 grudnia 2007.„Mike Warren found guilty over child pornography”, Radio New Zealand International, 10 marca 2016..
Demografia Ludność Pitcairn stanowią potomkowie pierwszych Brytyjczyków z okrętu HMS Bounty oraz towarzyszących im Tahitańczyków.
Język Mieszkańcy wyspy posługują się językiem angielskim oraz językiem pitkarnyjskim, który należy do kategorii języków kreolskich i jest mieszanką XVIII-wiecznego języka angielskiego oraz tahitańskiego. Oprócz Pitcairn jest również głównym językiem używanym na wyspie Norfolk.
Edukacja mały|Szkoła w Pitcairn Edukacja jest bezpłatna i obowiązkowa dla dzieci w wieku od pięciu do szesnastu lat. Dzieci do 12. roku życia uczą się na wyspie, podczas gdy dzieci w wieku 13 lat i starsze uczęszczają do szkoły średniej w Nowej Zelandii lub kształcą się w szkole korespondencyjnej. Szkoła w Pitcairn zapewnia edukację przedszkolną i podstawową w oparciu o program nauczania obowiązujący w Nowej Zelandii, rozszerzony o naukę języka pitkarnyjskiego oraz historii wyspy. Nauczyciel z Nowej Zelandii przebywający na wyspie jest mianowany przez gubernatora na roczną kadencję (z możliwością przedłużenia). W XXI w. większość młodzieży opuszczającej Pitcairn w celach edukacyjnych nie decyduje się na powrót, co jest głównym czynnikiem depopulacji wyspyPitcairn Islands Strategic Development Plan, Government of Pitcairn Islands, 2014, s. 8.. W 2024 roku na Pitcairn nie było dzieci w wieku szkolnym, z tego powodu działalność szkoły została zawieszona.
Populacja Szczyt populacji na Pitcairn przypadł na 1936, kiedy to wyspę zamieszkiwało 250 osób. Od tego czasu liczba mieszkańców spada, głównie z powodu migracji do Nowej Zelandii.
Tabela przedstawiająca liczbę ludności Pitcairn w latach 1790–2023: Rok Populacja Rok Populacja Rok Populacja Rok Populacja Rok Populacja Rok Populacja 1790 27 1880 112 1970 96 1992 54 2002 48 2012 48 1800 34 1890 136 1975 74 1993 57 2003 59 2013 56 1810 50 1900 136 1980 61 1994 54 2004 65 2014 56 1820 66 1910 140 1985 58 1995 55 2005 63 2015 50 1830 70 1920 163 1986 68 1996 43 2006 65 2016 49 1840 119 1930 190 1987 59 1997 40 2007 64 2017 50 1850 146 1936 250 1988 55 1998 66 2008 66 2018 50 1856 0 1940 163 1989 55 1999 46 2009 67 2023 35 1859 16 1950 161 1990 59 2000 51 2010 64 1870 70 1960 126 1991 66 2001 44 2011 67
Religia mały|Kościół w Adamstown Kościół Adwentystów Dnia Siódmego: 100%
Ustrój polityczny Głową państwa jest król brytyjski Karol III, reprezentowany na wyspach przez Gubernatora. Gubernatorem Wysp Pitcairn jest brytyjski Wysoki Komisarz (ambasador) w Nowej Zelandii, obecnie jest nim Laura Clarke. Ponieważ Wysoki Komisarz nie rezyduje na wyspie, sprawami bieżącymi tradycyjnie zajmował się magistrate, przewodniczący rady wyspyABC Świat: Australia, Oceania, Antarktyda, pod red. prof. dr hab. Wiesław Maik, Poznań, 1998, Wydawnictwo Kurpisz SA, , s. 192.. Po rewizji konstytucji te obowiązki zostały przeniesione w 1999 na burmistrza Pitcairn. Wybory na to stanowisko odbywają się co trzy lata. Od 30 października 2004 burmistrzem był Steve Christian; po aferze dotyczącej wykorzystywania seksualnego nieletnich został on odwołany z funkcji (odmówił dobrowolnego złożenia urzędu). Rada wyspy wybrała na to miejsce jego siostrę, Brendę Christian. Pełniła obowiązki burmistrza od listopada do grudnia 2004, kiedy to odbyły się wybory. Dnia 15 grudnia 2004 na nowego burmistrza wybrano Jaya Warrena. 9 grudnia 2007 został zastąpiony na stanowisku przez Mike’a Warrena. W listopadzie 2013 burmistrzem został Shawn Christian.
Gospodarka mały|MV Claymore II Gospodarka wyspy jest uzależniona od pomocy brytyjskiego rządu. Wsparcie w 2012 wyniosła około 5,5 mln dolarów amerykańskich, stanowiąc 90% wpływów budżetowych PitcairnPitcairn Island Economic Review, Rob Solomon & Kirsty Burnett Solomon Leonard LtdWellington, New Zealand 2014, s. 13.. Dawniej gdy oczekiwany standard życia mieszkańców był niższy, dochody pokrywały się z wydatkami, a w czasach popularności filatelistyki, administracja wyspy była w stanie stworzyć fundusz, przeznaczony na cięższe czasy. Od około 2004, na skutek afery dotyczącej molestowania nieletnich, wydatki administracyjno-społeczne na wyspie znacznie wzrosły. Składało się na to między innymi sprowadzenie lekarza na wyspę, policjanta oraz asystenta rodziny. Dodatkowo ogromne koszty wiązały się z obsługą procesów sądowych. Z kolei od 2009 największym obciążeniem finansowym dla administracji Pitcairn jest czarter statku, który zapewnia regularne dostawy zaopatrzenia i pasażerów na Pitcairn, w 2012 roczny koszt umowy czarterowej na kursy statku MV Claymore II osiągnął wysokość 2,2 mln $Tamże str. 19..
Rolnictwo