Garnizon Gubin – w latach 1945–2002 duży garnizon wojskowy w Gubinie; wcześniej garnizon armii pruskiej, a do 1945 armii niemieckiej ().
Garnizon Armii Cesarstwa Niemieckiego 4 stycznia 1816 roku: w Garnizonie Guben stacjonowanie rozpoczął II Batalion 8. Przybocznego Pułku Grenadierów im. Króla Fryderyka Wilhelma III (niem. II. Bataillon des Leib-Infanterie-Regiments Nr 8) 7 lutego 1864 roku: 1 Batalion 18 Rezerwowego Pułku Piechoty (niem. 1. Bataillon des Reserve-Infanterie-Regiments Nr 18) opuścił Guben wyruszając na wojnę duńsko-pruską o Szlezwik 11 stycznia 1865 roku: w Garnizonie Guben stacjonowanie rozpoczął 1 Batalion 12 Pułku Grenadierów im. Księcia Pruskiego Karola (niem. 1. Bataillon des 12. Grenadier-Regiments) 1 lipca 1871 roku: do Garnizonu Guben z wojny francusko-pruskiej wrócił 12 Pułk Grenadierów 31 marca 1881 roku: 1 Batalion 12 Brandenburskiego Pułku Grenadierów im. Księcia Pruskiego Karola (niem. 1. Bataillon des 2. Brandenburgischen Grenadier-Regiments Nr 12), który przez 16 lat stacjonował w Guben, został przeniesiony do Frankfurtu nad Odrą; tym samym Garnizon Guben chwilowo przestał istnieć 29 stycznia 1916 roku: umieszczono duży elektryczny zegar na koszarach 4. Batalionu Rezerwowego 12. Pułku Grenadierów im. Księcia Pruskiego Karola (niem. 4. Rekrutendepot des 12. Grenadier-Regiments), na dawnym młynie miejskim 15 lutego 1919 roku: rozwiązano Garnizonową Radę Żołnierską (niem. der Garnisonsoldatenrat), komisji wykonawczej Garnizonu Guben 27 czerwca 1923 roku: gen. Paul von Lettow-Vorbeck opowiadał w wypełnionej po brzegi sali Domu Strzeleckiego o swoich przeżyciach podczas wojny w Niemieckiej Afryce Wschodniej. Koszary wszystkich stacjonujących w mieście wojsk mieściły się w budynku nad NysąDzisiejszy budynek urzędów powiatowych.Stefan Pilaczyński: W X rocznicę rozwiązania garnizonu Gubin s. 1.
Garnizon Wehrmachtu (1935–1945) W 1935 Guben powtórnie stał się miastem garnizonowym. 20 września 1935 w sąsiedztwie linii kolejowej i lotniska powstały koszary Moltkego. Zakwaterowano tam 3 batalion „Pułku Piechoty Krosno”W 1935 roku pułk otrzymał numer 29. z 3 Dywizji Piechoty z Frankfurtu n. Odrą.
Przy drodze wylotowej do Krosna Odrzańskiego, rozpoczęto budowę kolejnych obiektów. Jesienią 1938 roku oddano do użytku tak zwane Muckenberg I i Muckenberg II. Zakwaterowano w nich jednostki sztabowe powracające z Sudetów oraz 1 batalion 29 pułku piechoty. W połowie listopada 1938 roku w obiekcie Muckenberg I stacjonował sztab pułku, kompania sztabowa, 13 kompania artylerii piechoty i 14 kompania przeciwpancerna. W koszarach Muckenberg II stacjonował sztab 1 batalionu i kompanie od 1 do 4. W koszarach Moltkego znajdował się sztab 3 batalionu oraz kompanie od 9 do 12.
Przygotowując się do wojny pododdziały ćwiczyły na koszarowym dziedzińcu, na strzelnicy koło Bieżyc i poligonie na wschód od Wałowic.
Kolejne koszary: Muckenberg III budowano jeszcze na początku drugiej wojny światowej. Miał je zająć nowy 2 batalion2 batalion 29 pułku i jego kompanie od 5 do 8 nigdy nie stacjonował w Gubinie w okresie pokoju. Został sformowany w sierpniu 1939 i dołączony do pułku stacjonującego wtedy nad ówczesną granicą polsko-niemiecką..
20 września 1935 roku: do tzw. Koszar im. von Moltkego (niem. Moltke-Kasernen) wkroczył 3 batalion 29 Pułku Piechoty (niem. 3. Bataillon des 29. Infanterie-Regiments); tym samym w mieście Guben z powrotem zaczął funkcjonować garnizon wojskowy 10 listopada 1938 roku: w koszarach w Mückenberg (ob. Komorów) rozlokowanych zostało 16 kompanii 29 Pułku Piechoty; dowódca gen. bryg. Paul von Hase był jednocześnie dowódcą Garnizonu Guben i zamieszkiwał przy Uferstrasse 11; w związku z zamachem na Adolfa Hitlera 20 lipca 1944 roku został stracony 8 sierpnia 1944 roku w Berlinie-Plötzensee 1 września 1939 roku: 29 Pułk Piechoty z Guben (niem. Infanterie-Regiment Nr 29) wziął udział w agresji na Polskę jako jednostka 3. Dywizji Piechoty 4. Armii (niem. die 3. Infanterie-Division der 4. Armee) niemieckiej Grupy Armii Północ (niem. Heeresgruppe Nord) gen. Fedora von Bocka.
Garnizon ludowego Wojska Polskiego (1945–1989) thumb|Oficerowie WOP w Gubinie thumb|Defilada w 72 pz w Gubinie thumb|Przemarsz ulicami Gubina 72 pz thumb|Sztab 5 Saskiej Dywizji Pancernej – rok 1975 thumb|Defilada 2kr – rok 1982 Będący w składzie wojsk okupacyjnych 4 Pułk Piechoty stacjonował w Guben.
Pierwszym polskim oddziałem wojskowym, który stacjonował w Gubinie był 38 pułk piechoty z 11 DP. Dywizja realizowała rozkaz dowódcy 2 Armii WP o ochronie granicy zachodniej. Sztab dywizji rozmieszczono w Lubsku, natomiast dowództwa pułków: 38 pp w Gubinie, 40 pp w Gozdnicy, 42 pp w Trzebielu, 33 pal w Jasieniu.
Pierwsze kompleksowe plany wykorzystania obiektów koszarowych w Gubinie pojawiły się w 1949 roku, kiedy to postanowiono przenieść z Wielkopolski na Ziemię Lubuską 4 Pomorską Dywizję Piechoty. W Gubinie miał rozlokować się 12 pułk piechoty oraz 5 bsap. W praktyce jednak jednostki te trafiły odpowiednio do Gorzowa i do Krosna Odrzańskiego.
Garnizon Gubin przeznaczono na miejsce formowania oddziałów nowo powstałej 19 Dywizji Zmechanizowanej ze sztabem w Torzymiu. Początek formowania wyznaczył rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 0045/org z 17 maja 1951 roku, nakazujący sformować poszczególne oddziały dywizji (w tym gubińskie) do 1 grudnia 1952 roku.
Jednostki Wojsk Lądowych 38 pułk piechoty 11 Dywizji Piechoty – 1945 rok – w ramach ochrony granicy – koszary „przy stacji kolejowej”
Nowo formowane jednostki 19 Dywizji Zmechanizowanej: 72 pułk zmechanizowany (rozformowany w 1955 roku) – koszary „przy stacji kolejowej” 73 pułk zmechanizowany – początkowo rozmieszczony w Komorowie, a następnie przejął koszary po 72 pułku – koszary „przy stacji kolejowej” 26 pułk artylerii pancernej (JW 3116) – Komorów 113 pułk artylerii haubic – Komorów 18 pułk moździerzy – Komorów do 15 października 1953 roku (zwolnił miejsce dla sztabu dywizji) 12 dywizjon artylerii rakietowej – Komorów 29 Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego 27 Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Samochodowego Po przegrupowaniu Dowództwa 19 DZ Dowództwo 19 Dywizji Zmechanizowanej – Komorów od 15 października 1953 roku 59 Batalion Łączności – Komorów od 15 października 1953 roku kompania dowodzenia – Komorów od 15 października 1953 roku Jednostki po przeformowaniu 19 DZ w 19 DPanc: Dowództwo 19 Dywizji Pancernej od września 1955 roku 13 batalion czołgów i artylerii pancernej (JW 3116) kompania sztabowa 36 dywizjon artylerii haubic 48 batalion samochodowo-transportowy dywizyjny punkt zaopatrywania 56 batalion medyczno-sanitarny 60 kompania ochrony przeciwchemicznej pluton dowodzenia dowódcy artylerii dywizji Po przemianowaniu 19 DPanc na 5 Saską DPanc: Dowództwo 5 Saskiej Dywizji Pancernej im gen. Aleksandra Waszkiewicza (1957–1990) 73 pułk zmechanizowany ok. 1960 roku 73 pułk czołgów (JW 2894) 26 Pułk Czołgów Średnich im. Niemieckich Bojowników Antyfaszystowskich (JW 3116, ok. 1960 do 4 maja 1967) 27 Sudecki Pułk Czołgów im. Niemieckich Bojowników Antyfaszystowskich (JW 3116, od 4 maja 1967) 3 dywizjon artylerii przeciwlotniczej ok. 1960 roku 5 pułk artylerii przeciwlotniczej (JW 3631) 5 batalion zaopatrzenia (JW 1280) 2 batalion rozpoznawczy (JW 2429) – koszary „przy stacji”
Jednostki Wojsk Ochrony Pogranicza thumb|Dawniej koszary WOP 7 Komenda Odcinka Gubin w koszarach „przy stacji” (1945–1948) Samodzielny Batalion Ochrony Pogranicza nr 32 (1948–1950) przy ul. Sportowej 92 batalion WOP (1950–1976 i 1983–1989Dowódcy 92 batalionu WOP podlegało siedem strażnic. Baon został rozwiązany w 1976, a strażnice podporządkowane bezpośrednio dowódcy Lubuskiej Brygady WOP. W 1983, po zakończeniu stanu wojennego, baon został odtworzony. Dowódcy batalionu podporządkowano pięć strażnic, w tym Strażnicę WOP w Gubinie.) Strażnica WOP przy ul. Sportowej Graniczny Punkt Kontrolny (kolejowy most graniczny) Graniczny Punkt Kontrolny (drogowy most graniczny na pl. Katedralnym)
Organy terenowe Wojskowej Służby Wewnętrznej Wydział Kontrwywiadu 5 Saskiej Dywizji Pancernej im gen. Aleksandra Waszkiewicza w Gubinie Delegatura WSW w Gubinie (podporządkowana szefowi Oddziału WSW w Krośnie Odrzańskim – JW 3226)
Radzieckie jednostki wojskowe W latach 60. ubiegłego wieku na terenie garnizonu stacjonował pododdział wojsk radiotechnicznych Armii Sowieckiej. Swoje koszary mieli przy Zakładach „Carina”. Kadra mieszkała m.in. przy ul. Emilii Plater (obecnie ul. Miodowa). Radary ustawione były natomiast na Wzniesieniach Gubińskich – tzw. „Góra Śmierci”.
Garnizon Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (1990–2002) Jednostki Wojsk Lądowych thumb|Kościół garnizonowy W latach 1990–1995 Dowództwo 5 Dywizji Zmechanizowanej (JW 1606) 73 Pułk Zmechanizowany Ułanów Karpackich (JW 2894) 5 Kresowy Pułk Artylerii Przeciwlotniczej (JW 3631) 59 Batalion Łączności (JW 1787) → 5 bdow 2 Batalion Rozpoznawczy (JW 2429) → 6 br 5 Batalion Remontowy (JW 3876) 5 Batalion Zaopatrzenia (JW 1280) 56 Batalion Medyczny – Szpital Wojskowy (JW 3805) → 5 bmed 60 kompania przeciwchemiczna (JW 1606 „Ch”) kompania ochrony i regulacji ruchu (JW 1606 „D”) → 5 bdow orkiestra wojskowa → 5 bdow 28 kompania dowodzenia szefa OPL → 5 bdow 84 bateria dowodzenia szefa Artylerii (JW 1606 „A”) → 5 bdow
W latach 1995–1998 Dowództwo 5 Kresowej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Bolesława Chrobrego (JW 1606) 5 Kresowy Batalion Dowodzenia (JW 2393) 5 Batalion Remontowy (JW 3876) 5 Batalion Zaopatrzenia (JW 1280) 5 Kresowy Pułk Artylerii Przeciwlotniczej (JW 3631) 6 Kresowy Batalion Rozpoznawczy (JW 2429) 5 Batalion Medyczny – Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska (JW 3805) 73 Pułk Zmechanizowany Ułanów Karpackich (JW 2894)
W latach 1998–2002 jednostki garnizonu Gubin podporządkowane 4 Lubuskiej Dywizji Zmechanizowanej im. płk Jana Kilińskiego 5 Kresowa Brygada Zmechanizowana im. Króla Bolesława Chrobrego (JW 3484) 5 Kresowy Pułk Artylerii Przeciwlotniczej (JW 3631) 6 Kresowy Batalion Rozpoznawczy (JW 2429)
Pozostałe jednostki i instytucje wojskowe thumb|Dawniej „Dom Żołnierza” Komenda Garnizonu Gubin przy ul. Śląskiej, później ul. Wyzwolenia Wydział Kontrwywiadu 5 Dywizji Zmechanizowanej w Gubinie (JW 3103) → Wojskowe Służby Informacyjne Wydział Żandarmerii Wojskowej w Gubinie Garnizonowy Węzeł Łączności w Gubinie 63 Garnizonowy Punkt Zaopatrywania w Sprzęt Czołgowo-Samochodowy (JW 5536) → 63 GPZT 63 Garnizonowy Punkt Zaopatrywania Technicznego (JW 5536) Wojskowa Administracja Koszar Nr 72 → Wojskowa Administracja Koszar Nr 1 Gubin Wojskowa Administracja Koszar Nr 95 → Wojskowa Administracja Koszar Nr 2 Gubin Hotel garnizonowy przy ul. Kresowej Internaty (ul. Morska, Wyzwolenia, Roosevelta) Parafia Wojskowa w Gubinie przy ul. Kresowej 149 (początkowo na pl. Katedralnym 4/1) Klub Garnizonowy z kinem „Grunwald” (były Garnizonowy Klub Oficerski) Dom Żołnierza, potem muzeum przy ul. Piastowskiej (obecnie siedziba Sądu Grodzkiego) Pralnia garnizonowa Sklepy Wojskowej Centrali Handlowej przy ul. Batalionów Chłopskich i Roosevelta Garnizonowa Przychodnia Lekarska Garnizonowe Ambulatorium Stomatologiczne Gubin Garnizonowa Administracja Mieszkań Nr 103 27 Garnizonowa Piekarnia Wojskowa (przy stacji) Ośrodek Szkolenia Kierowców Nr 70 (przy 5 batalionie zaopatrzenia) Kasyno Wojskowe Nr 437 przy JW 1280 Miejsce Składowania Sprzętu w Gubinie Przedszkole Nr 69 w Gubinie przy Jednostce Wojskowej Nr 3631
Kalendarium garnizonu Lata 1945–1989 1945 12 czerwca oddziały 8 Dywizji Piechoty przekazały służbę graniczną w rejonie Gubina pułkom 11 Dywizji PiechotyKalendarium Gubina 1945-2009 s. 8. 20 czerwca 38 pułk piechoty 11 Dywizji Piechoty został zakwaterowany w Gubinie w koszarach przy stacji kolejowej wrzesień 5 Dywizja Piechoty przejęła ochronę granicy od Kostrzyna do Mielna, a w Gubinie ulokowany został sztab 15 pułku piechotyKalendarium Gubina 1945-2009 s. 12. 13 listopada