Antoni Jacek Jerz (ur. 11 października 1944 w Radomiu, zm. 31 stycznia 1983 tamże) – działacz opozycyjny i niepodległościowy, współzałożyciel i wiceprzewodniczący MKZ NSZZ „Solidarność” Ziemia Radomska, twórca i przywódca radomskiej Konfederacji Polski Niepodległej oraz członek władz krajowych KPN, założyciel i członek władz ogólnopolskich (tzw. „Siódemki”) Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania, delegat na I Zjazd Krajowy NSZZ „Solidarność”, internowany i szykanowany w stanie wojennym, zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach, wg IPN najprawdopodobniej w wyniku otrucia przez Służbę BezpieczeństwaZ filmoteki Bezpieki, odc. 62, IPN TV, wiceprezes IPN Agnieszka Rudzińska – wypowiedź nt. okoliczności śmierci Jacka Jerza.. Ofiara stanu wojennegoLista ofiar stanu wojennego, Sejm i Senat Rzeczypospolitej Polskiej.. Odznaczony pośmiertnie przez Prezydenta RP Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta RP z dnia 12.12.2006 nr rej. 198/2006 o nadaniu orderów. oraz Krzyżem Wolności i SolidarnościPostanowienie Prezydenta RP z dnia 15.06.2016 nr rej. 133/2016 o nadaniu odznaczeń.. Patron ronda wchodzącego w skład wewnętrznej południowej obwodnicy Radomia, której odcinkom patronują zasłużeni działacze opozycji antykomunistycznejRondo Antoniego Jacka Jerza, Mapy Google.
Życiorys Wykształcenie i praca zawodowa Był technikiem elektronikiem, absolwentem Policealnego Studium Zawodowego (specjalność elektronika i miernictwo elektroniczne i elektryczne), a następnie podyplomowych specjalistycznych kursów ELWRO Wrocław w zakresie wdrażania i serwisowania jednostek centralnych Odra i pamięci taśmowych. Pracował m.in. w Ośrodku Elektronicznym radomskiego oddziału Głównego Urzędu Statystycznego, a następnie na stanowisku kierownika sekcji technicznej maszyn liczących „Odra” Ośrodka Obliczeniowego Zakładów Elektronicznej Techniki Obliczeniowej (ZETO) przy Wyższej Szkole Inżynierskiej w Radomiu.
Działalność opozycyjna w PRL W sierpniu 1980 był twórcą i przewodniczącym komitetu strajkowego i komisji zakładowej w ZETO Radom, Portal IPN., a w październiku 1980 założycielem radomskiej „Solidarności”. Był członkiem ścisłego Prezydium Zarządu Regionu i wiceprzewodniczącym MKZ NSZZ „Solidarność” Ziemia Radomska. W 1980 był twórcą radomskich struktur Konfederacji Polski Niepodległej oraz Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania (KOWzP), przywódcą radomskiej KPN oraz działaczem jej władz ogólnopolskich, członkiem władz krajowych KOWzP (tzw. „Siódemki”), który uchwałą jego współautorstwa został uznany przez I Krajowy Zjazd NSZZ „Solidarność” za oficjalną agendę „Solidarności” do spraw PraworządnościJacek Jerz – Przewodnik wolności, wSieci Historii, nr 3(70)/2019, ISSN 2300-6803, s. 64–66.. W listopadzie 1981 utworzył Młodzieżowy Ruch Niepodległościowy (MRN)Sprawa Operacyjnego Rozpracowania krypt. „Ruch” dot. powstania i działalności w Radomiu organizacji Młodzieżowy Ruch Niepodległościowy, Inwentarz IPN. – organizację patriotyczną dla młodzieży szkolnej pod patronatem KPN, w stanie wojennym prowadzącą druk i kolportaż ulotek oraz literatury na terenie Radomia. Był jednym z inicjatorów utworzenia na Ziemi Radomskiej NSZZ „Solidarność” Rolników IndywidualnychSolidarność Ziemia Radomska w dokumentach 1980-1989, Instytut Pamięci Narodowej, Lublin 2010, , s. 105..
Był delegatem na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” w Gdańsku Oliwie, gdzie w imieniu władz KPN przedstawił Plan Stabilizacji Gospodarczej – pierwszy w PRL wolnorynkowy program gospodarczy i plan szybkiego wyjścia z kryzysuStenogram prezentacji Planu Stabilizacji Gospodarczej – I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” Stenogramy (tom II), Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2011, , s. 42–46.Zapis dźwiękowy obrad I KZD NSZZ „Solidarność” – Prezentacja Planu Stabilizacji Gospodarczej, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2011, . zgłoszonyWszechnica NSZZ „Solidarność”: Wniosek o przyjęcie Planu Stabilizacji Gospodarczej pod obrady I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność. do Komisji Programowej Zjazdu celem opracowania – wspólnie z tzw. „programem alternatywnym” prof. Stefana Kurowskiego – programu gospodarczego NSZZ „Solidarność”. Współautor podjętej przez Zjazd uchwały uznającej Komitety Obrony Więzionych za Przekonania za agendę NSZZ „Solidarność” do spraw Praworządności., współtwórca uchwały Zjazdu „wyrażającej podziękowanie KSS KOR za dotychczasową działalność”, w wyniku której nastąpiło samorozwiązanie i zakończenie działalności KSS KORAndrzej Sobieraj Radomska droga do wolności 1980-1984, Stowarzyszenie Osób Internowanych i Represjonowanych w Stanie Wojennym przy wsparciu Gminy Miasta Radomia, Radom 2008, s. 200.. Był aktywnym uczestnikiem prac nad uchwałami Zjazdu dotyczącymi praworządności i więźniów politycznychZapis dźwiękowy obrad I KZD NSZZ „Solidarność” – Wystąpienie J. Jerza w dyskusji na temat praworządności, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2011, .. Kandydował do Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”Stenogram prezentacji kandydatury Jacka Jerza w wyborach do Komisji Krajowej – I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” Stenogramy (Tom II), Instytut Pamięci Narodowej, , s. 386.Zapis dźwiękowy obrad I KZD NSZZ „Solidarność” – Prezentacja kandydatury J. Jerza do Komisji Krajowej, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2011, ., a od października 1981 uczestniczył w jej pracach jako przedstawiciel władz KOWzP. Był jednym z inicjatorów zamkniętego posiedzenia Prezydium Komisji Krajowej w hali „Radoskóru” w Radomiu 3 grudnia 1981 (z którego wykradziono i opublikowano nagrania, które posłużyły jako jeden z pretekstów do wprowadzenia stanu wojennego). Uczestniczył w ostatnich obradach Komisji Krajowej w Gdańsku (przerwanych wprowadzeniem stanu wojennego), w trakcie których Komitety Obrony Więzionych za Przekonania miały zostać przekształcone w jednolity Komitet Obrony Praworządności działający przy NSZZ „Solidarność”.
Był inicjatorem najważniejszych działań opozycyjnych i niepodległościowych na Ziemi Radomskiej, w tym m.in. strajku okupacyjnego i przejęcia budynków WRZZ (reżimowych związków zawodowych) na siedzibę NSZZ SolidarnośćJawnie i w podziemiu. Wspomnienia ludzi Solidarności regionu radomskiego (1980–1989), Instytut Pamięci Narodowej, , Lublin 2010, s. 129.Jacek Jerz – Bohater radomskiej Solidarności. 35 rocznica śmierci, Biuletyn NSZZ „Solidarność” Ziemia Radomska nr 1/2018, Portal Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność Ziemia Radomska., strajku studentów i kadry naukowej w radomskiej Wyższej Szkole InżynierskiejNota biograficzna w: Cmentarz Rzymskokatolicki w Radomiu, Społeczny Komitet Ochrony Zabytkowego Cmentarza Rzymskokatolickiego w Radomiu, , Radom 1997, s. 97., Ogólnopolskiego Zjazdu Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania w Radomiu w dniach 21–22 listopada 1981 (na którym Radom wyznaczono na centralną siedzibę Komitetu, Jerz został wybrany do jego władz krajowych, a strukturę przekształcono w jednolity Komitet Obrony Praworządności) czy przygotowań do ogólnopolskiego strajku generalnego NSZZ „Solidarność” (był wiceprzewodniczącym utworzonego w tym celu Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego). Inicjator i współautor tzw. „postulatów radomskich”, w tym m.in. usunięcia ze stanowisk obarczanych winą za organizację w trakcie radomskich wydarzeń Czerwca'76 „ścieżek zdrowia” I Sekretarza KW PZPR Prokopiaka, Komendanta Wojewódzkiego MO Mozgawy oraz Wojewody Radomskiego Maćkowskiego (wszystkie te osoby, a także Prezydent Radomia Barszczyński, zostały usunięte ze stanowisk w dniu 16 marca 1981), przekazania nowo budowanego kompleksu budynków KW MO na potrzeby zrujnowanej radomskiej służby zdrowia, rehabilitacji ofiar radomskiego protestu robotniczego oraz budowy pomnika Czerwca'76. W imieniu radomskiej „Solidarności”, w celu uzyskania informacji na temat winnych represji po wydarzeniach radomskiego Czerwca '76, uczestniczył w poufnych rozmowach z odsuniętym już wówczas od władzy Edwardem GierkiemJulita Twardowska, Tajemnicza misja, Nowy Tygodnik Radomski, 1991., a następnie w negocjacjach z wicepremierem Mieczysławem RakowskimDavid Morgan, Konflikt pamięci – Narracje radomskiego Czerwca 1976, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2004, s. 101., które doprowadziły do wielomiesięcznych (IV–XI 1981) rozmów radomskiej „Solidarności” z Komisją Rządową, odgrywając w nich kluczową rolę.
Przygotowywał (ostatecznie niezrealizowany ze względu na wprowadzenie stanu wojennego) ogólnopolski „Marsz Gwiaździsty” KPN i KOWzP w sprawie uwolnienia więźniów politycznychJawnie i w podziemiu. Wspomnienia ludzi Solidarności regionu radomskiego (1980–1989), Instytut Pamięci Narodowej, , Lublin 2010, s. 138., wmurowanie kamienia węgielnego pod pomnik i uroczyste obchody 5. rocznicy Czerwca'76 z udziałem L. Wałęsy i A. WalentynowiczJawnie i w podziemiu. Wspomnienia ludzi Solidarności regionu radomskiego (1980–1989), Instytut Pamięci Narodowej, , Lublin 2010, s. 138, 140., współorganizował największe w regionie manifestacje, w tym m.in. demonstrację przed radomskim mauzoleum Dionizego Czachowskiego w 10. rocznicę masakry robotników na wybrzeżu w grudniu 1970Andrzej Sobieraj, Radomska droga do wolności 1980–1984, Stowarzyszenie Osób Internowanych i Represjonowanych w Stanie Wojennym przy wsparciu Gminy Miasta Radomia, Radom 2008, s. 56.Stenogram przemówienia Jacka Jerza przed Mauzoleum Dionizego Czachowskiego w Radomiu w 10. rocznicę wydarzeń Grudnia 1970. oraz obchody Święta Niepodległości 11 listopada 1981, w trakcie których na Rynku Starego Miasta w Radomiu ustawiona została makieta zburzonego Pomnika Czynu Legionów, przed którą wobec kilku tysięcy zgromadzonych wygłosił patriotyczne przemówienieAndrzej Sobieraj, Radomska droga do wolności 1980–1984, Stowarzyszenie Osób Internowanych i Represjonowanych w Stanie Wojennym przy wsparciu Gminy Miasta Radomia, Radom 2008, s. 209–210.Stenogram przemówienia Jacka Jerza w trakcie obchodów 63. rocznicy Odzyskania Niepodległości.Zapis dźwiękowy wystąpienia Jacka Jerza w trakcie obchodów 63. rocznicy Odzyskania Niepodległości. obecnie uznawane za jedno z najodważniejszych publicznych wystąpień czasów pierwszej „Solidarności” Był inicjatorem i jednym z redaktorów czasopisma radomskiej KPN i Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania pt. „Rota”.
W trakcie internowania był współinicjatorem licznych protestów i głodówek, pomysłodawcą i współautorem gazety internowanych „Krata” (pismo tworzone było ręcznie, a każda osoba, która je otrzymała, przepisywała i przekazywała dalej kolejną kopię)„Nieznani sprawcy. Zadanie specjalne – wyrok” – film dokumentalny TVP w reżyserii Jerzego Morawskiego. Wypowiedź Wiesława Mizerskiego, sekretarza Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” Ziemia Radomska.. 14 sierpnia 1982 w ośrodku internowanych w Kwidzynie był w grupie najaktywniejszych uczestnikówZdjęcia protestu internowanych w Ośrodku Internowania w Kwidzynie w dniu 14.08.1981 – Portal Jacek.Jerz.org. krwawo spacyfikowanego przez ZOMO i „atandę”13grudnia81.pl – Słownik pojęć: Atanda. protestu internowanych – w trakcie pacyfikacji Kwidzyn.pl. był wśród najciężej pobitych i przeszedł „ścieżki zdrowia”Ta ostatnia dekada – Radom i region radomski w latach 80. XX wieku, Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Radomiu, Archiwum Państwowe w Radomiu, , Radom 2010, s. 44.B. Gołąb i W. Kałudziński, Kwidzyn. W niewoli brata mego..., Stowarzyszenie „Pro Patria” w Olsztynie przy współpracy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Instytutu Pamięci Narodowej oraz Fundacji Promocji NSZZ „Solidarność”, , Olsztyn 2005, s. 381 (lista najciężej pobitych internowanych bloku II).Stan wojenny – Nota biograficzna Jacka Jerza, Polskie Radio..