thumb|200px|Dzwonkówka ochrowa thumb|200px|Dzwonkówka gwiaździstozarodnikowa thumb|200px|Dzwonkówka jedwabista thumb|200px|Dzwonkówka kwietniowa thumb|200px|Dzwonkówka tarczowata thumb|200px|Dzwonkówka szara thumb|200px|Dzwonkówka szaroniebieskawa Entoloma P. Kumm. (dzwonkówka) – rodzaj grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae).
Cechy charakterystyczne Grzyby kapeluszowe. Kapelusze nagie, rzadziej łuseczkowate lub włókniste, przeważnie higrofaniczne. Trzon przeważnie osadzony w środku. Blaszki w stanie dojrzałym różowo połyskujące, różnie przyrośnięte. Często występują cheilocystydy. Wysyp zarodników cielistoróżowy. Zarodniki kanciaste ze wszystkich stron, cienkościenne lub stosunkowo grubościenne, o barwie od różowej do różowobrązowej. Podstawki 2- lub 4-zarodnikowe. Krawędź blaszki płodna, sterylna lub niejednorodna. Strzępki skórki typu cutis, trichoderm lub hymeniderma ze wszystkimi możliwymi kombinacjami, z pigmentem w ścianie komórkowej lub wewnątrzkomórkowym. Trama blaszek regularna (strzępki biegną równolegle). U niektórych gatunków występują cheilocystydy, u innych brak cystyd. Część strzępek (zwłaszcza w skórce i bezpośrednio pod nią) wybarwiona – zawierają pigment wewnątrzkomórkowy lub w ścianie komórkowej, czasami inkrustacje. Wiele gatunków trujących.
Większość gatunków to grzyby saprotroficzne, ale ostatnio stwierdzono, że niektóre tworzą ektomykoryzę.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji: Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi według Index Fungorum.
Rodzaj Entoloma utworzył Paul Kummer w 1871 r. Gatunkiem typowym jest Entoloma sinuatum. Nazwę polską (zwyczajową) podał Stanisław Chełchowski w 1898 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki opisywane były pod takimi nazwami zwyczajowymi jak: delikatka, rumieniak, wieruszka, bedłka, kołpak, rumieniaczek, dzwoniak. Posiada 25 synonimów naukowych.
Gatunki występujące w Polsce: Entoloma albotomentosum Entoloma alcedicolor Arnolds & Noordel. 2004 Entoloma allochroum Noordel. 1982 – dzwonkówka liliowotrzonowa Entoloma ameides (Berk. & Broome) Sacc. 1887 – dzwonkówka łąkowa Entoloma amicorum Noordel. 1987 Entoloma anatinum (Lasch) Donk 1949 – dzwonkówka wczesna Entoloma apiculatum (Fr.) Noordel. 1981 – dzwonkówka szpiczasta Entoloma aprile (Britzelm.) Sacc. 1887 – dzwonkówka kwietniowa Entoloma araneosum (Quél.) M.M. Moser 1978 – dzwonkówka srebrzystowłóknista Entoloma asprellum (Fr.) Fayod 1889 – dzwonkówka niebieskotrzonowa Entoloma atrocoeruleum Noordel. 1987 Entoloma atromarginatum (Romagn. & J. Favre) Zschiesch. 1984 – dzwonkówka czarnobrzega Entoloma bloxamii (Berk. & Broome) Sacc. 1887 – dzwonkówka szarofioletowa Entoloma byssisedum (Pers.) Donk 1949 – dzwonkówka muszelkowata Entoloma caccabus (Kühner) Noordel. 1979 Entoloma caeruleum (P.D. Orton) Noordel. 1982 Entoloma caesiocinctum (Kühner) Noordel. 1982 Entoloma calthionis Arnolds & Noordel. 1979 Entoloma canosericeum (J.E. Lange) Noordel. 1982 – dzwonkówka siwojedwabista Entoloma cephalotrichum (P.D. Orton) Noordel. 1979 Entoloma cetratum (Fr.) M. M. Moser 1978 – dzwonkówka ochrowa Entoloma chalybeum (Pers.) Noordel. 1982 – dzwonkówka czarnoniebieskawa Entoloma chlorophyllum Noordel. 1980 Entoloma chytrophilum Wölfel, Noordel. & Dähncke 2001 – dzwonkówka niebieskoszara Entoloma clandestinum (Fr.) Noordel. 1980 – dzwonkówka gruboblaszkowa Entoloma clypeatum (L.) P. Kumm. 1871 – dzwonkówka tarczowata Entoloma cocles (Fr.) Noordel. 1981 – dzwonkówka stożkowata Entoloma coelestinum (Fr.) Hesler 1967 Entoloma conferendum (Britzelm.) Noordel. 1980 – dzwonkówka gwiaździstozarodnikowa Entoloma conocybecystis Noordel. & Liiv 1992 Entoloma corvinum (Kühner) Noordel. 1982 Entoloma costatum (Fr.) P. Kumm. 1871 – dzwonkówka żeberkowanoblaszkowa Entoloma cuneatum (Bres.) M.M. Moser 1978 – dzwonkówka żółtogarbkowa Entoloma cuniculorum Arnolds & Noordel. 1979 Entoloma cuspidiferum Noordel. 1980 – dzwonkówka bagienna Entoloma cyanulum (Lasch) Noordel. 1984 – dzwonkówka ciemnoniebieska Entoloma defibulatum Arnolds & Noordel. 1979 Entoloma depluens (Batsch) Hesler 1967 – dzwonkówka krótkotrzonowa Entoloma dichroum (Pers.) P. Kumm. 1871 – dzwonkówka dwubarwna Entoloma dysthales (Peck) Sacc. 1891 Entoloma dysthaloides Noordel. 1979 – dzwonkówka owłosiona Entoloma elodes (Fr.) P. Kumm. 1871 – dzwonkówka torfowiskowa Entoloma engadinum (E. Horak) Noordel. 1982 Entoloma euchroum (Pers.) Donk 1949 – dzwonkówka fioletowawa Entoloma eulividum Noordel. 1985 Entoloma excentricum Bres. 1881 – dzwonkówka niesymetryczna Entoloma exiguum Esteve-Rav. & M. de la Cruz 1998 Entoloma exile (Fr.) Hesler 1967 Entoloma farinasprellum Arnolds 1982 Entoloma favrei Noordel. 1982 Entoloma flocculosum (Bres.) Pacioni 1988 Entoloma formosum (Fr.) Noordel. 1985 – dzwonkówka żółtawa Entoloma fuscotomentosum F.H. Møller 1945 – dzwonkówka rdzawobrązowa Entoloma gomerense Wölfel & Noordel. 2001 Entoloma griseocyaneum (Fr.) P. Kumm. 1871 – dzwonkówka szaroniebieskawa Entoloma griseoluridum (Kühner) M.M. Moser 1978 Entoloma griseopruinatum Noordel. & Cheype 2004 Entoloma griseorubellum (Lasch) Kalamees & Urbonas 1986 Entoloma hebes (Romagn.) Trimbach 1981 – dzwonkówka wysmukła Entoloma hirtipes (Schumach.) M.M. Moser 1978 – dzwonkówka kosmatotrzonowa Entoloma hispidulum (M. Lange) Noordel. 1982 Entoloma huijsmanii Noordel. 1984 Entoloma incanum (Fr.) Hesler 1967 – dzwonkówka brązowozielona Entoloma incarnatofuscescens (Britzelm.) Noordel. 1985 – dzwonkówka niebieskostopa Entoloma indutoides (P.D. Orton) Noordel. 1984 – dzwonkówka szaroczerwonawa Entoloma infula (Fr.) Noordel. 1980 – dzwonkówka infułowata Entoloma inusitatum Noordel., Enderle & H. Lammers 1995 Entoloma inutile (Britzelm.) Noordel. 1980 Entoloma jahnii Wölfel & Winterh. 1993 – dzwonkówka główkowatowłoskowata Entoloma jubatum (Fr.) P. Karst. 1879 – dzwonkówka czekoladowoblaszkowa Entoloma juncinum (Kühner & Romagn.) Noordel. 1979 – dzwonkówka czerwonobrązowa Entoloma lampropus (Fr.) Hesler 1967 – dzwonkówka szarobrązowa Entoloma lanicum (Romagn.) Noordel. 1981 – dzwonkówka jasnoszara Entoloma lanuginosipes Noordel. 1979 Entoloma lepidissimum (Svrček) Noordel. 1982 Entoloma lepiotosmum (Romagn.) Noordel. 1982 Entoloma lilacinoroseum Bon & Guinb. 1984 Entoloma linkii (Fr.) Noordel. 1982 – dzwonkówka czarnoostrzowa Entoloma lividoalbum (Kühner & Romagn.) Kubička 1975 – dzwonkówka białobeżowa Entoloma lividocyanulum (Kühner) M.M. Moser 1986 – dzwonkówka błyszcząca Entoloma longistriatum (Peck) Noordel. 1988 – dzwonkówka brązowoostrzowa Entoloma lucidum (P.D. Orton) M.M. Moser 1978 Entoloma majaloides P.D. Orton 1960 Entoloma mammosum (L.) Hesler 1967 – dzwonkówka sutkowata Entoloma minutum (P. Karst.) Noordel. 1979 – dzwonkówka drobniutka Entoloma mougeotii (Fr.) Hesler 1967 – dzwonkówka popielatofioletowa Entoloma mutabilipes Noordel. & Liiv 1992 Entoloma myrmecophilum (Romagn.) M.M. Moser 1978 Entoloma neglectum (Lasch) Arnolds 1982 – dzwonkówka żółtawobiała Entoloma niphoides Romagn. ex Noordel. 1985 – dzwonkówka tarninowa Entoloma nitens (Velen.) Noordel. 1979 Entoloma noordeloosii Hauskn. 1999 Entoloma occultipigmentatum Arnolds & Noordel. 1979 Entoloma ollare E. Ludw. & T. Rödig 1992 Entoloma olorinum (Romagn. & J. Favre) Noordel. 1979 Entoloma ortonii Arnolds & Noordel. 1979 Entoloma pallens (Maire) Arnolds 1982 Entoloma pallescens (P. Karst.) Noordel. 1979 – dzwonkówka blednąca Entoloma papillatum (Bres.) Dennis 1953 – dzwonkówka brodawkowata Entoloma parasiticum (Quél.) Kreisel 1984 – dzwonkówka pasożytnicza Entoloma parkensis (Fr.) Noordel. 1979 – dzwonkówka czerniejąca Entoloma percandidum Noordel. 1982 – dzwonkówka prążkowana Entoloma phaeocyathum Noordel. 1985 Entoloma placidum (Fr.) Noordel. 1981 Entoloma platyphylloides (Romagn.) Largent 1974 – dzwonkówka pieniążnicowata Entoloma plebeioides (Schulzer) Noordel. 1985 Entoloma plebejum (Kalchbr.) Noordel. 1985 – dzwonkówka metaliczna Entoloma pleopodium (Bull.) Noordel. 1985 – dzwonkówka cytrynowa Entoloma poliopus (Romagn.) Noordel. 1979 Entoloma politum (Pers.) Noordel. 1981 – dzwonkówka błotna Entoloma porphyrogriseum Noordel. 1987 Entoloma porphyrophaeum (Fr.) P. Karst. 1879 – dzwonkówka porfirowobrązowa Entoloma prunuloides (Fr.) Quél. 1872 – dzwonkówka mączna Entoloma pseudocoelestinum Arnolds 1982 Entoloma pseudoexcentricum (Romagn.) Zschiesch. 1984 Entoloma pulvereum Rea 1907 – dzwonkówka oprószona Entoloma rhodocylix (Lasch) M.M. Moser 1978 – dzwonkówka olszowa Entoloma rhodopolium (Fr.) P. Kumm. 1871 – dzwonkówka szara Entoloma rhombisporum (Kühner & Boursier) E. Horak 1976 – dzwonkówka rombowozarodnikowa Entoloma romagnesii Noordel. 1979 Entoloma rufocarneum (Berk.) Noordel. 1985 – dzwonkówka mięsnoczerwona Entoloma rusticoides (Gillet) Noordel. 1981 – dzwonkówka brązowoblaszkowa Entoloma sarcitum (Fr.) Noordel. 1981 – dzwonkówka wielkozarodnikowa Entoloma saundersii (Fr.) Sacc. 1887 – dzwonkówka wiązowa Entoloma scabrosum (Fr.) Noordel. 1985 – dzwonkówka łuseczkowata Entoloma sepium (Noulet & Dass.) Richon & Roze 1880 – dzwonkówka mącznowonna Entoloma sericatum (Britzelm.) Sacc. 1895 – dzwonkówka wierzbowa Entoloma sericeum Quél. 1872 – dzwonkówka jedwabista Entoloma serrulatum (Fr.) Hesler 1967 – dzwonkówka czarniawa Entoloma sinuatum (Bull.) P. Kumm. 1871 – dzwonkówka trująca Entoloma sodale Kühner & Romagn. ex Noordel. 1982 – dzwonkówka gromadna Entoloma solstitiale (Fr.) Noordel. 1980 – dzwonkówka niewielka Entoloma sordidulum (Kühner & Romagn.) P.D. Orton 1960 Entoloma speculum (Fr.) Quél. 1872 – dzwonkówka drobnoowocnikowa Entoloma sphagneti Naveau 1923 – dzwonkówka torfowcowa Entoloma sphagnorum (Romagn. & J. Favre) Bon & Courtec. 1987 – dzwonkówka torfiasta Entoloma strigosissimum (Rea) Noordel. 1979 – dzwonkówka kosmata Entoloma subpusillum (Pilát) Romagn. 1987 Entoloma subradiatum (Kühner & Romagn.) M.M. Moser 1978 – dzwonkówka mała Entoloma tenellum (J. Favre) Noordel. 1979 Entoloma terreum Esteve-Rav. & Noordel. 2004 Entoloma testaceum (Bres.) Noordel. 1987 – dzwonkówka brązowożółtawa Entoloma tibiicystidiatum Arnolds & Noordel. 1979 Entoloma tjallingiorum Noordel. 1982 – dzwonkówka próchnolubna Entoloma turci (Bres.) M.M. Moser 1978 – dzwonkówka ciemniejąca Entoloma undatum (Gillet) M.M. Moser 1978 – dzwonkówka strefowana Entoloma venosum Gillet 1876 – dzwonkówka żyłkowana Entoloma vernum S. Lundell 1937 – dzwonkówka wiosenna Entoloma versatile (Gillet) M.M. Moser 1978 – dzwonkówka oliwkowozielona Entoloma vezzenaense Noordel. & Hauskn. 1998 Entoloma whiteae Murrill 1917 Entoloma vindobonense Noordel. & Hauskn. 2004 Entoloma winterhoffii Wölfel & Noordel. 1997 Entoloma xanthochroum (P.D. Orton) Noordel. 1985 – dzwonkówka żółtoochrowa Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum (pominięto gatunki wątpliwe). Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody (bez przypisów) i innych (oznaczone przypisami).
Przypisy
Kategoria:Dzwonkówkowate